Yargıtay 5. Hukuk Dairesi E.2025/6466 K.2025/15137

Taraflar arasındaki imar uygulaması sırasında bedele dönüştürülen davacı payı nedeniyle tesis edilen ipotek bedelinin artırılması istemine ilişkin davada verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Mahkemece kararının bozulmasına karar verilmiştir.

Mahkemece bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; gerekçeli kararının hüküm kısmında mevcut A-B-C-D-E-F bentlerinin tamamı ile G bendinin 1 numaralı fıkrası kesinleşmiş olduğundan bu kısım hükümler hakkında karar verilmesine yer olmadığına, 2005/553 Esas sayılı dava yönünden ise Hazine hakkındaki davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Mahkeme kararı davalı Hazine vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

1. Davacı vekili asıl dava dilekçesinde özetle; ..., ... 5832 parsel sayılı taşınmazda 1428669/322412000 hisse ile aynı yer 5833 parsel sayılı taşınmazda 1208518/32412000 hissenin ... adına kayıtlıyken davalı mirasçılarının ... Noterliğince düzenlenen 04.11.2003 tarihli ve 27688 sayılı satış vaadi sözleşmesiyle murislerinden kendilerine intikal eden hisselerin tamamını müvekkiline satmayı vaad ettiklerini, bilahare ...

Belediye Başkanlığı tarafından bu parseleri de kapsar şekilde imar uygulaması yapıldığını, uygulama sonunda davalı ... adına tescil edilen 9 37... parselde satış vaadinde bulunanların murislerine yer verilmeyerek hisselerinin bedele dönüştürülmek suretiyle muris lehine ipotek tesis edildiğini, satış vaadine konu pay için takdir edilen ipotek bedelinin bir misli artırılarak, 4.795.00 TL çekişmesiz bedelin satış vaadinde bulunan davalılardan, artırılacak 4.795.00 TL'nin ise ipotek borçlusu davalı ...'den alınmasını talep ettiği, dava sırasında da;

davalı ..., ..., ... ve ...'nun şuyulandırmadan kaynaklanan hak ve yetkilerini müvekkiline devretmeleri sebebiyle onlar hakkkındaki davanın konusuz kaldığını bildirerek, davalı ...'den toplam 23.976.25 TL'nin tahsilini istemiştir.

2.Davacı vekili birleştirilen 2005/458 Esas sayılı dava dilekçesinde özetle; 4.453.25 TL çekişmesiz bedelin satış vaadinde bulunan davalılardan, artırılacak 4.453.25 TL'nin ise 9 65... parsel maliki olan ipotek borçlusu davalı ...'den alınmasını talep ettiğini dava sırasında da davalı ..., ..., ... ve ...'nun şuyulandırmadan kaynaklanan hak ve yetkilerini müvekkiline devretmeleri sebebiyle onlar hakkkındaki davanın konusuz kaldığını bildirerek, davalı ...'den toplam 22.266.25 TL'nin tahsilini istemiştir.

3. Davacı vekili 2005/549 Esas sayılı birleştirilen dava dilekçesinde özetle; 4.047.00 TL çekişmesiz bedelin satış vaadinde bulunan davalılardan, artırılacak 4.047.00 TL'nin ise 9 68... parsel maliki olan ipotek borçlusu davalı ...'den alınmasını talep ettiğini dava sırasında da davalı ..., ..., ... ve ...'nun şuyulandırmadan kaynaklanan hak ve yetkilerini müvekkiline devretmeleri sebebiyle onlar hakkkındaki davanın konusuz kaldığını bildirerek, davalı ...'den toplam 20.238.75 TL'nin tahsilini istemiştir.

4.Davacı vekili 2005/550 Esas sayılı birleştirilen dava dilekçesinde özetle; 3.383.50 TL çekişmesiz bedelin satış vaadinde bulunan davalılardan, artırılacak 3.383.50 TL'nin ise 9 67... parsel maliki olan ipotek borçlusu davalı ...'dan alınmasını talep ettiğini dava sırasında da davalı ..., ..., ... ve ...'nun şuyulandırmadan kaynaklanan hak ve yetkilerini müvekkiline devretmeleri sebebiyle onlar hakkkındaki davanın konusuz kaldığını bildirerek, davalı ...'dan toplam 19.417.50 TL'nin tahsilini istemiştir.

5. Davacı vekili 2005/551 Esas sayılı birleştirilen dava dilekçesinde özetle; 4.127.00 TL çekişmesiz bedelin satış vaadinde bulunan davalılardan, artırılacak 4.127.00 TL'nin ise 9 37... parsel maliki olan ipotek borçlusu davalı ...'den alınmasını talep ettiğini dava sırasında da davalı ..., ..., ... ve ...'nun şuyulandırmadan kaynaklanan hak ve yetkilerini müvekkiline devretmeleri sebebiyle onlar hakkkındaki davanın konusuz kaldığını bildirmiş, ayrıca davalı ... hakkındaki davadan feragat ettiğini bildirmiştir.

6. Davacı vekili 2005/552 Esas sayılı birleştirilen dava dilekçesinde özetle; 7.498.80 TL çekişmesiz bedelin satış vaadinde bulunan davalılardan, artırılacak 7.498.80 TL'nin ise 9 46... parsel maliki olan ipotek borçlusu davalı ... mirasçılarından alınmasını talep ettiğini dava sırasında da davalı ..., ..., ... ve ...'nun şuyulandırmadan kaynaklanan hak ve yetkilerini müvekkiline devretmeleri sebebiyle onlar hakkkındaki davanın konusuz kaldığını bildirerek, davalı ... mirasçılarından toplam 37.494.00 TL'nin tahsilini istemiştir.

7. Davacı vekili 2005/553 Esas sayılı birleştirilen dava dilekçesinde özetle;100.873.20 TL çekişmesiz bedelin satış vaadinde bulunan davalılardan, artırılacak 100.873.20 TL'nin ise 11 93... parsel maliki olan ipotek borçlusu davalı ...'nden alınmasını talep ettiğini dava sırasında da davalı ..., ..., ... ve ...'nun şuyulandırmadan kaynaklanan hak ve yetkilerini müvekkiline devretmeleri sebebiyle onlar hakkkındaki davanın konusuz kaldığını bildirerek, davalı ...'nden toplam 706.111.00 TL'nin tahsilini istemiştir.

II. CEVAP

1.Asıl dava davalıları ..., ..., ..., ... ile vekili cevap dilekçesinde özetle; davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

2. Birleştirilen dava davalıları ..., ..., ..., ... ve ... cevap dilekçesinde özetle; davanın reddine karar verilmesini talep etmişlerdir.

3.Davalı Hazine vekili cevap dilekçesinde özetle; davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. MAHKEME KARARI

Mahkemenin 30.05.2013 tarihli ve 2011/152 Esas, 2013/215 Karar sayılı kararı ile bir kısım davalılar bakımından karar verilmesine yer olmadığına, davalı ... hakkındaki davanın reddine, davalılar ..., ..., ..., ..., ... mirasçıları aleyhindeki davaların kabulü ile davalı Hazine aleyhine açılan davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1.Mahkemenin 30.05.2013 tarihli ve 2011/152 Esas, 2013/215 Karar sayılı yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Hazine vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Dairemizce yapılan inceleme sonucunda; haklarında kabul kararı verilen davalıların TC.kimlik numaraları tespit edilip UYAP sistemindeki adresleri güncellenip, dosyada mevcut adresleri ile uyumlu olup olmadıkları, bu nedenle adlarına yapılan tebligatın yasal olup olmadığı belirlenerek ve gerektiğinde taraf eksikliği giderildikten sonra hüküm kurulması gerektiğinin düşünülmemesi, taşınmazın ipotek veya uygulama tarihindeki niteliği esas alınmak suretiyle bedele dönüştürülen davacılar payının o tarihteki karşılığı tespit edildikten sonra,

bu bedele 3095 sayılı Kanun'da belirtilen kanuni faiz oranı uygulanmak suretiyle dava tarihine güncellenerek bedel tespiti için bilirkişi kurulundan ek rapor alınıp sonucuna göre karar verilmesi gerektiği, harç ve vekâlet ücretinin maktu olarak hüküm altına alınması gerektiği gerekçesiyle kararın bozulmasına karar verilmiştir.

B. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla bozma öncesi mahkeme gerekçeli kararının hüküm kısmında mevcut A-B-C-D-E-F bentlerinin tamamı ile G bendinin 1 numaralı fıkrası kesinleşmiş olduğundan kesinleşen bu kısımlar kapsamında karar verilmesine yer olmadığına 2005/553 Esas sayılı dava yönünden ise Hazine hakkındaki davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Hazine vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı Hazine vekili temyiz dilekçesinde özetle; davaya konu parsel ve bu parsel dışındaki ipotek bedelinin artırılmasına ilişkin davalarda, davaların sonuçları itibarıyla ..., ... ve ... Bakanlığını ilgilendirdiği, imar uygulaması sonucunda ise Hazine adına tescil edilen söz konusu taşınmazların gecekondu önleme bölgesinde kalmaları sebebiyle husumetin Toplu Konut İdaresine yöneltilmesi ve müvekkili idare yönünden davanın husumetten reddedilmesi gerektiğini ayrıca kabul anlamına gelmemekle beraber söz konusu karara dayanak bilirkişi raporunda belirlenen metrekare fiyatlarının fahiş olduğu müvekkil aleyhine davacının sebepsiz zenginleşmesine neden olduğunu ileri sürerek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme Uyuşmazlık, imar uygulaması sırasında bedele dönüştürülen davacı payı nedeniyle tesis edilen ipotek karşılığının artırılması istemine ilişkindir.

2. Değerlendirme 1. Mahkemelerin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun geçici 3 üncü maddesinin atfıyla 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun 26.09.2004 tarihli ve 5236 sayılı Kanun'la yapılan değişiklikten önceki 428 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen mahkeme kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozma ile kesinleşen ve karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakta olup davalı Hazine vekilinin aşağıdaki paragrafların kapsamı dışında kalan temyiz itirazları yerinde değildir.

3.Bozma öncesi kararda tüm davalılar hakkında hüküm kurulduğu hâlde, bozma sonrası yeniden kurulan hükümde sadece davalı Hazine vekili yönünden hüküm kurulduğu diğer davalılar yönünden ise haklarındaki hükümlerin kesinleşmiş olduğu gerekçesiyle karar verilmesine yer olmadığına karar verilmesi hatalı olup bozmayı gerektirmiştir.

Ne var ki bu hataların giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden mahkeme kararının düzeltilerek onanması gerekir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; 1.Davalı Hazine vekilinin diğer temyiz itirazlarının reddine,

2. Davalı Hazine vekilinin temyiz itirazlarının kısmen kabulü ile

a) Mahkeme hüküm fıkrasının (1) numaralı bendinin hükümden tümüyle çıkartılması, yerine ;

“1. A)-2005/547 Esas Sayılı Davada;

1-Davalılardan ..., ..., ... ve ... haklarında açılan dava, adı geçenlerin dava sırasında davacıya yaptıkları temlik nedeniyle konusuz kaldığından, bu davalılar hakkındaki davanın esası hakkında bir karar verilmesine yer olmadığına,

2. Davalı ... hakkındaki davanın kabulü ile 4.795.25 TL'nin 19.181.00 TL daha arttırılarak 23.976.25 TL'ye yükseltilmesine, hükmedilen toplam 23.976.25 TL'nin davalı ...'den tahsiline,

B)-2005/548 Esas Sayılı Davada;

1-Davalılardan ..., ..., ... ve ... haklarında açılan dava, adı geçenlerin dava sırasında davacıya yaptıkları temlik nedeniyle konusuz kaldığından, bu davalılar hakkındaki davanın esası hakkında bir karar verilmesine yer

olmadığına,

2. Davalı ... hakkındaki hakkındaki davanın kabulü ile 4.453.25 TL'nin 17.813.00 TL daha arttırılarak 22.266.25 TL'ye yükseltilmesine, hükmedilen toplam 22.266.25 TL'nin davalı ...'den tahsiline,

C-2005/549 Esas Sayılı Davada;

1.Davalılardan ..., ..., ... ve ... haklarında açılan dava, adı geçenlerin dava sırasında davacıya yaptıkları temlik nedeniyle konusuz kaldığından, bu davalılar hakkındaki davanın esası hakkında bir karar verilmesine yer olmadığına,

2.Davalı ... hakkındaki davanın KABULÜ İLE; 4.047.00 TL'nin 16.191.75 TL daha arttırılarak 20.238.75 TL'ye yükseltilmesine, hükmedilen toplam 20.238.75 TL'nin davalı ...'den tahsiline,

D)-2005/550 Esas Sayılı Davada;

1-Davalılardan ..., ..., ... ve ... haklarında açılan dava, adı geçenlerin dava sırasında davacıya yaptıkları temlik nedeniyle konusuz kaldığından, bu davalılar hakkındaki davanın esası hakkında bir karar verilmesine yer olmadığına,

2-Davalı ... hakkındaki davanın kabulü ile 3.883.50 TL'nin 15.534.00 TL daha arttırılarak 19.417.50 TL'ye yükseltilmesine, hükmedilen toplam 19.417.50 TL'nin davalı ...'tan tahsiline,

E)-2005/551 Esas Sayılı Davada;

1.Davalılardan ..., ..., ... ve ... haklarında açılan dava, adı geçenlerin dava sırasında davacıya yaptıkları temlik nedeniyle konusuz kaldığından, bu davalılar hakkındaki davanın esası hakkında bir karar verilmesine yer olmadığına,

2. Feragat nedeniyle davalı ... hakkındaki davanın REDDİNE,

F)-2005/552 Esas Sayılı Davada;

1.Davalılardan ..., ..., ... ve ... haklarında açılan dava, adı geçenlerin dava sırasında davacıya yaptıkları temlik nedeniyle konusuz kaldığından, bu davalılar hakkındaki davanın esası hakkında bir karar verilmesine yer olmadığına,

2.... mirasçıları davalılar ..., ..., ..., ..., ... ve ... hakkındaki davanın KABULÜ İLE; 7.498.80 TL'nin 29.995.20 TL daha arttırılarak 37.494.00 TL'ye yükseltilmesine, hükmedilen toplam 37.494.00 TL'nin davalı ... mirasçıları davalılar ..., ..., ..., ..., ... ve ... 'dan tahsiline,

G)-2005/553 Esas Sayılı Davada;

1.Davalılardan ..., ..., ... ve ... haklarında açılan dava, adı geçenlerin dava sırasında davacıya yaptıkları temlik nedeniyle konusuz kaldığından, bu davalılar hakkındaki davanın esası hakkında bir karar verilmesine yer olmadığına,” bendlerinin yazılması

b) Yargılama giderine ilişkin (4) ,(5),(6) numaralı bendinde bulunan "davalı hazine"cümlesinden sonra gelmek üzere “bir kısım davalılar ..., ..., ... , .., .. mirasçıları ..., .., ..., .. , ... ve ... " cümlesinin eklenmesi suretiyle DÜZELTİLEREK ONANMASINA,