Yargıtay 5. Hukuk Dairesi E.2025/6755 K.2025/14943

Taraflar arasındaki 4650 sayılı Kanun'la değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 10 uncu maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın yol olarak terkini davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın taraf vekillerince istinaf edilmesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak, davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesinin kaldırma kararı üzerine yeniden yargılama yapan İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın taraf vekillerince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvuruların kısmen kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı taraf vekillerince temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı idare vekili dava dilekçesinde özetle; İzmir ili, ... ilçesi, ... Mahallesi 610 parsel (ifrazla 15133 parsel) sayılı taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespiti ile kamulaştırılan taşınmazın müvekkili idare adına tescilini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalılar vekili cevap dilekçesinde özetle; dava konusu taşınmazın zemin metrekare birim değeri ile üzerindeki yapı değerinin kıymet takdir komisyonu raporunda düşük hesaplandığını, kamulaştırmadan arta kalan kısmın işe yaramaz hale geldiği dikkate alınarak bu kısmın da kamulaştırmaya dahil edilmesi gerektiğini ileri sürmüştür.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne ve kamulaştırma bedelinin tespiti ile davacı taraftan tahsil edilerek davalılara ödenmesine, dava konusu taşınmazın davalılar adına olan tapu kaydının iptali ile kamulaştırılan taşınmazın davacı idare adına tesciline karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

1. Davacı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle; dava konusu taşınmaz için belirlenen bedelin yüksek olduğunu, kıymet takdir komisyonu tarafından tespit edilen bedelin uygun olduğunu, emsal alınan taşınmazın dava konusu taşınmazdan farklı özelliklere sahip olup, uygun emsal niteliğine sahip olmadığını, emsal karşılaştırmasının kanunun aradığı şartlara uygun olarak yapılmadığını, kamulaştırmadan arta kalan kısımların konut alanında kaldığını, yapılacak tevhit işlemi ile yapılaşma hakkına sahip olacağını, bu nedenle değer azalışı uygulanmaması gerektiğini, aksine yola cepheli konumda olacağından dolayı değer artışı oluşacağını ileri sürmüştür.

2. Davalılar vekili istinaf dilekçesinde özetle; dava konusu taşınmazın metrekare birim bedelinden azami oran olan %40 üzerinden düzenleme ortaklık payı düşürülmek suretiyle taşınmazın değerinin düşük belirlendiğini, taşınmazın çevresinde ... alan, park gibi sosyal alanların mevcut olduğunu, her uygulama sahasında mutlaka düzenleme ortaklık payı kesintisi yapılmasına dair bir zorunluluğun da bulunmadığını, kamuya ayrılacak alanların düzenleme ortaklık payı kesintisi yapılmadan oluşturulabilmesinin mümkün olduğunu, emsal karşılaştırmasının kanunun aradığı şartlara uygun olarak yapılmadığını,

kamulaştırma bedeli için hükmedilen faiz türü ve oranının düşük olduğunu, enflasyon karşısında değer kaybını önleyebilecek şekilde faiz uygulanması gerektiğini, müvekkili lehine hükmedilen vekâlet ücretinin düşük olduğunu ileri sürmüştür.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dava konusu taşınmazın 1/1000 ölçekli Uygulama İmar Planında kısmen yol, kısmen konut alanı olarak ayrıldığı, bu nedenle arsa niteliğinde olduğunun belirlendiği, arsa niteliğindeki taşınmaza aynı kamulaştırma kapsamında kalan taşınmazlara ilişkin dosyalardaki aynı emsal esas alarak kıyaslama yapılmasının yerinde olduğu, Dairenin kaldırma kararında belirtilen taşınmazın imar parseli olması, dava konusu taşınmazın ise kadastral parsel olması nedeniyle değer farkı oluştuğunun tespit edildiği,

ancak gerekçesi açıklanmadan ilk kararda belirlenen ağaç bedellerinin ek raporda düşük hesaplanması yerinde görülmediğinden kamulaştırma bedelinin 532.707,59 TL olarak kabul edilmesi gerektiği, İlk Derece Mahkemesince ilk kararda derhal ödenmesine hükmedilen 409.917,91 TL bedele ilk karar tarihine kadar, üçer aylık vadeli hesapta nemalandırılmasına karar verilen fark bedele ise ikinci karar tarihine kadar yasal faiz işletilmesine karar verilmesi gerekirken infazda tereddüt yaratacak şekilde çelişkili hüküm kurulmasının yerinde görülmediği,

taşınmazın kamulaştırılan kısmının yol olduğu anlaşıldığından 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 999 uncu maddesi uyarınca yol olarak terkini yerine davacı idare adına tesciline hükmedilmesinin doğru görülmediği gerekçesiyle taraf vekillerinin istinaf başvurularının kısmen kabulü ile yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1. Davacı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar etmiş; ayrıca taşınmazın metrekare birim bedelinin %40 oranında düzenleme ortaklık payı düşürülmek suretiyle belirlendiğini, oysa 04.07.2019 tarihi itibarıyla %45 oranında düzenleme ortaklık payı kesintisi yapılması gerektiğini ileri sürmüştür.

2. Davalılar vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme Uyuşmazlık, ... olarak davacı idare ile davalı tapu malikleri arasındaki kamulaştırma bedelinin tespiti istemine ilişkindir.

2. Değerlendirme 1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Arsa niteliğindeki taşınmazın zeminine 2942 sayılı Kanun’un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (g) bendi uyarınca emsalin üstün ve eksik yönleri belirlenip kıyaslaması yapılarak; üzerinde bulunan yapılara aynı Kanun'un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (h) bendi uyarınca resmî birim fiyatları esas alınıp yıpranma payı düşülerek değer biçilmesi yerindedir.

3. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup temyiz dilekçelerinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Taraf vekillerinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Taraflardan peşin alınan temyiz harçlarının Hazineye irat kaydedilmesine,