Yargıtay 5. Hukuk Dairesi E.2025/6882 K.2025/8518

I. YARGI YERİ BELİRLENMESİNE KONU KARARLAR

A. Kırıkkale 2. Sulh Hukuk Mahkemesinin 27.10.2022 Tarihli ve 2021/923 Esas, 2022/1766 Karar Sayılı Kararı

Davanın reddine karar verilmiş olup davacı tarafın istinaf kanun yoluna başvurması üzerine Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 12. Hukuk Dairesi 22.03.2023 tarihli ve 2023/363 Esas, 2023/351 Karar sayılı kararıyla gaipliği istenen kişinin hava limanları, karayolları ve deniz yolu ile ülke dışına giriş çıkış yapıp yapmadığı, bilhassa Almanya ve İngiltere ülkelerine giriş çıkış yapıp yapmadığının, yapılmış ise tarihlerin ve buna ilişkin kayıtların Bakanlık aracılığıyla ilgili ülkelerin konsolosluklarından ya da dış temsilciliklerinden ayrı ayrı sorulması, ayrıca İngiltere'de rafting faaliyetine katıldığı ve botunun devrildiği iddia edildiğinden,

böyle bir kazanın hangi yıllarda olduğunun davacı tarafa açıklattırılarak bildirilen tarihlere göre, kazanın vuku bulup bulmadığının yurtdışı temsilciliğinden sorulması, gerekmesi halinde Interpol aracılığıyla böyle bir olayın meydana gelip gelmediğinin araştırılması, gaip olduğu iddia edilen ... ile ilgili herhangi bir şikayet ya da ihbar yapılıp, yapılmadığının araştırılması, bu yönde bir kaydın bulunması halinde tüm belgelerin getirtilmesi, gaip olduğu ileri sürülen ...'ın birlikte raftinge gittiği ve bu hususta bilgileri bulunan kişilerin tanık olarak dinlenilerek ayrıntılı beyanlarının alınması,

ondan sonra toplanmış ve toplanacak tüm deliller birlikte değerlendirilerek bir karar verilmesi gerekirken eksik araştırma ve inceleme ile yazılı şekilde davanın reddine karar verilmiş olmasında isabet bulunmadığı gerekçesiyle davacının istinaf itirazları yerinde olduğundan kabulü ile kararın kaldırılarak belirtilen biçimde araştırma ve inceleme yapılmak üzere dosyanın mahalline gönderilmesine karar verilmiştir.

B. Kırıkkale 2. Sulh Hukuk Mahkemesinin 11.02.2025 Tarihli ve 2023/554 Esas, 2025/166 Karar Sayılı Kararı Gaip adayının Türkiye'de yerleşim yerinin bulunmadığı, nüfus kaydının ise Beyşehir adresi olduğu gerekçesiyle yetkisizlik kararı verilmiştir.

C. Beyşehir Sulh Hukuk Mahkemesinin 11.04.2025 Tarihli ve 2025/494 Esas, 2025/528 Karar Sayılı Kararı Gaip ...'ın UYAP'tan alınan nüfus kaydında herhangi bir mernis adresinin bulunmadığı, en son Almanya'da ikamet ettiği ve Kırıkkale 2. Sulh Hukuk Mahkemesince 27.10.2022 tarihli karar ile davanın reddine karar verildiği, Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 12. Hukuk Dairesince kararın kaldırılmasına karar verilerek dosyanın Kırıkkale 2. Sulh Hukuk Mahkemesine gönderildiği gerekçesiyle yetkisizlik kararı verilmiştir.

II. GEREKÇE

A. Uyuşmazlık

Uyuşmazlık, 4721 sayılı Türk Medenî Kanunu’nun (4721 sayılı Kanun) 32 nci maddesi uyarınca gaipliğe karar verilmesi istemine ilişkindir.

B. İlgili Hukuk

1. Farklı Bölge Adliye Mahkemelerinin yargı çevresinde kalan İlk Derece Mahkemeleri ile Bölge Adliye Mahkemeleri arasındaki yetki ve görev uyuşmazlıklarının giderilmesi isteminin hukuki dayanağı, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 21 ve 22 nci maddeleri ile 5235 sayılı Adlî Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Bölge Adliye Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yetkileri Hakkında Kanun’un (5235 sayılı Kanun) 36 ncı maddesinin üçüncü fıkrasında yer alan düzenlemelerdir.

2. 4721 sayılı Kanun’un “Gaiplik kararı” başlıklı 32 nci maddesi şöyledir: “Ölüm tehlikesi içinde kaybolan veya kendisinden uzun zamandan beri haber alınamayan bir kimsenin ölümü hakkında kuvvetli olasılık varsa, hakları bu ölüme bağlı olanların başvurusu üzerine mahkeme bu kişinin gaipliğine karar verebilir. Yetkili mahkeme, kişinin Türkiye'deki son yerleşim yeri; eğer Türkiye'de hiç yerleşmemişse nüfus sicilinde kayıtlı olduğu yer; böyle bir kayıt da yoksa anasının veya babasının kayıtlı bulunduğu yer mahkemesidir.”

3. 4721 sayılı Kanun’un “Yerleşim yeri” başlıklı 19 uncu maddesinin birinci fıkrası şöyledir: “Yerleşim yeri bir kimsenin sürekli kalma niyetiyle oturduğu yerdir.”

C. Değerlendirme

Dosya kapsamında yapılan incelemeye göre gaipliği istenilenin son yerleşim yeri adresinin Merkez/Kırıkkale olduğu anlaşılmaktadır. Bu durumda uyuşmazlığın, Kırıkkale 2. Sulh Hukuk Mahkemesinde görülüp sonuçlandırılması gerekmektedir.

III. KARAR