Yargıtay 5. Hukuk Dairesi E.2025/6888 K.2025/17166

Taraflar arasındaki 4650 sayılı Kanun'la değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 10 uncu maddesine dayanan kamulaştırma konusu irtifak hakkı bedelinin tespiti ve bu hakkın davacı idare adına tescili davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın taraf vekillerince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvuruların esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı taraf vekillerince temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı idare vekili dava dilekçesinde; .. ili, .. ilçesi, .. Mahallesi 1 34... parsel sayılı taşınmazda kamulaştırma konusu irtifak hakkı bedelinin tespiti ve bu hakkın davacı idare adına tescilini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; taşınmazın gerçek değerinin belirlenmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne, kamulaştırma konusu irtifak hakkı bedelinin tespiti ile bu hakkın davacı idare adına tesciline karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

1.Davacı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle; Kıymet Takdir Komisyonunun belirlediği ve davalıya teklif ettiği irtifak hakkı kamulaştırma bedeli yeterli olup, bu bedelin artırılmasını gerektirecek bir neden bulunmadığını, Mahkeme tarafından tespit edilen kamulaştırma bedelinin fahiş olduğunu, dava konusu taşınmaz üzerinde tesis edilen Enerji Nakil Hattının Elektrik Kuvvetli Akım Tesisleri Yönetmeliği’ne uygun olarak tesis edildiğini, taşınmazın olduğu gibi kullanılmasını engellemeyecek konumda ve yükseklikte olduğunu, bu sebeple taşınmazda değer düşüklüğüne yol açmayacağını, taşınmazın metrekare birim fiyatının da fahiş olarak hesaplandığını belirterek Yerel Mahkeme kararının kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

2.Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; taşınmazın arsa vasfında olduğunu, arazi vasfıyla değerlendirmenin yerinde olmadığını, halihazırda 2022/1259 Esas sayılı dosyaya konu parsel üzerinde iki katlı villa tipi lüks konut bulunduğunu, villa parselinin çevresinin arsa vasfıyla değerlendirilmemesinin doğru olmadığını, arsa vasfındaki bu yerin 2023 yılında açılan dosyalarda alınan bilirkişi raporlarında işlendiği üzere en az 850TL/m² değerinde olduğunu, enerji nakil hatları nedeniyle parselin kullanılamaz hale geldiğini, %50 ve üzeri değer kaybı kabul edilmesi gerektiğini,

raporda sembolik değer kaybı oranı ile hesaplama yapılmasının yerinde olmadığını, kabul etmemekle birlikte bir an için taşınmaz tarla vasfında sayılsa dahi kapitalizasyon faizinin yüksek, verimlerin, ürün fiyatları ile objektif değer artışının düşük alındığını, aynı yerde Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesinin ürün veri ve verimlerinin ortalamanın üstünde alınması, 200 metre altı rakım dikkate alınarak hesaplama yapılması,

objektif değer artışının %200'e kadar alınması gerektiğine ilişkin kaldırma kararları bulunduğunu, ayrıca enerji nakil hattı nedeniyle taşınmazın kalan kısımlarının da hiçbir zaman yapılaşamayacağını, ileride de bu kısıtlılığın devam edeceğini, böylesine zarar veren bir yüksek gerilim hattı karşısında takdir edilen değer kaybı oranının çok düşük olduğunu, hat altında ziraat de yapılamayacağını belirterek Yerel Mahkeme kararının kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Böle Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dava konusu taşınmazın imar durumuna ilişkin .. Belediye Başkanlığı'nın yazı cevabında; taşınmazın .. Mahallesi Köy Yerleşik Alan Haritasında köy yerleşik alanı dışında kaldığı, .. ili ..

Planlama Alt Bölgesi Çevre Düzeni Planı kapsamında tarım alanı içerisinde kaldığı bildirilmiş, ayrıca aynı bölgeden daha evvel Yargıtay incelemesinden geçen dosyalarda da arazi vasfında değerlendirilmiş olmakla arazi vasfında kabul edilmesinde isabetsizlik görülmediği, dava konusu taşınmazın rakımının 300 metre civarında olduğu, bilirkişilerce ..

İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğünün müzekkere yazı cevabı ekinde bulunan 200 metre üstü rakım için belirlenmiş olan verim, fiyat ve maliyet cetvelinde yer alan veriler kullanılmak suretiyle hesaplama yapılmasında, arazide dikili olan 1-2 yaşındaki fındık ocaklarına maktuen değer biçilmesinde, dava konusu taşınmazın niteliği ve konumuna göre %4,5 oranında kapitalizasyon faizi belirlenmesinin yerinde olduğu,

aynı mahalde bulunan taşınmazlara ilişkin Yargıtay'ın %100-200 aralığında objektif değer artışı uyguladığı (Örn: Yargıtay 5. Hukuk Dairesi 2019/112 Esas, 2019/18424 Karar ve 18.11.2019 günlü kararı), özellikle yerleşim yerinde bulunan parseller açısından %150-200 oranında, yerleşim yeri dışında bulunan taşınmazlar açısından ise %100 oranında objektif değer artışı oranının belirlendiği, Durmuşlar Mahallesi 1 34... parsel sayılı taşınmaz için %100 objektif değer artışının Yargıtay 5. Hukuk Dairesi Başkanlığının 2024/991 Esas, 2024/6012 Karar ile,

yine Durmuşlar Mahallesi 1 30... parsele ilişkin %100 objektif değer artışının Yargıtay 5. Hukuk Dairesi Başkanlığı'nın 2024/5 79... /6008 Karar sayılı kararı ile onandığı, yine bitişik mahalle olan ..

Mahallesi açısından bu kapsamda objektif değer artış oranı belirlenerek tespit edilen bedelin Yargıtay 5. Hukuk Dairesi Başkanlığının 2016/6907 Esas, 2017/6362 Karar sayılı kararıyla onandığı görülmekle, dava konusu taşınmaz için takdir edilen %100 objektif değer artışı oranının yerinde olduğu, arazi niteliğindeki taşınmazın olduğu gibi kullanılması halinde getireceği net geliri üzerinden bilimsel yolla değer biçilmesinin 2942 sayılı Kanun'un değerlendirmeye ilişkin hükümlerine aykırılık teşkil etmediği,

buna göre hükme esas alınan bilirkişi kurulu raporunda dava konusu taşınmazın niteliği ve konumuna göre kapitalizasyon faizi ile objektif değer artırıcı unsur oranlarının yerinde olduğu, taşınmaz üzerinde bulunan eski irtifakın yaratacağı değer düşüklüğünün mahsup edilmesinde ve taşınmaz malın niteliği, tamamının yüzölçümü,

geometrik durumu ve enerji nakil hattı güzergâhı dikkate alınarak değer düşüklüğü oranı belirtilmek suretiyle irtifak hakkı karşılığının tespit edilmesinde ve tespit edilen bedelin bloke ettirilerek hükmün kesinleşmesi beklenmeden davalı tarafa ödenmesine karar verilmesinde bir isabetsizlik görülmediği gerekçeleriyle taraf vekillerinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1.Davacı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü itirazları tekrar etmiştir.

2.Davalı vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü itirazları tekrar etmekle birlikte kamulaştırma bedeline dava tarihinden itibaren kamu alacağına uygulanan faizin işletilmesi gerektiğini ileri sürmüştür.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme Uyuşmazlık, ... olarak davacı idare ile davalı tapu maliki arasındaki kamulaştırma konusu irtifak hakkı bedelinin tespiti istemine ilişkindir.

2. Değerlendirme 1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.Arazi niteliğindeki taşınmaza 2942 sayılı Kanun'un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (f) bendi uyarınca net geliri esas alınarak değer biçilmesi ve aynı Kanun'un 11 inci maddesinin son fıkrası uyarınca taşınmaz malın niteliği, tamamının yüzölçümü, geometrik durumu ve enerji nakil hattı güzergâhı dikkate alınarak değer düşüklüğü oranı belirtilmek suretiyle irtifak hakkı karşılığının tespit edilmesi ve tespit edilen bedelin davalı tarafa ödenmesine karar verilmesi yerindedir.

3.Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davalı vekilince faize ilişkin itiraz istinaf incelemesinde ileri sürülmediği için bölge adliye mahkemesince incelenmeyen bir konunun temyiz yolunda ileri sürülmesinin mümkün olmayacağı da gözetildiğinde temyiz dilekçelerinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Taraf vekillerinin yerinde bulunmayan temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Taraflardan peşin alınan temyiz harçlarının Hazineye irat kaydedilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,