Yargıtay 5. Hukuk Dairesi E.2025/7007 K.2025/10510

I. YARGI YERİ BELİRLENMESİNE KONU KARARLAR

A. Muğla 3. Asliye Hukuk Mahkemesinin 26.09.2023 Tarihli ve 2023/258 Esas, 2023/283 Karar Sayılı Kararı Somut olayda talebin tek başına nüfus kaydının düzeltilmesi olmadığı, esasen davacıların murisi ... ile gerçek annesi arasında soybağının kurulması ve bu doğrultuda nüfus kaydının düzeltilmesi istemi olup genetik annenin tespiti talebinde soybağı hükümlerinin uygulanacağı ve bu nedenle yargılama yapma görevinin aile mahkemesine ait olduğu gerekçesiyle görevsizlik kararı verilmiş, karar kesinleşmiştir.

B. Muğla Aile Mahkemesinin 26.01.2024 Tarihli ve 2023/880 Esas Sayılı Ara Kararı Somut olayda davacılar vekilince ... adına kayıtlı taşınmazlar üzerine ihtiyati tedbir konulması talep edilmiş ise de davanın konusu, niteliği ve 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 389. ve devamı maddelerindeki düzenlemeye nazaran koşulları oluşmadığından ihtiyati tedbir talebinin reddine karar verilmiş, karar davacı vekili tarafından istinaf edilmiştir.

C. İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 18. Hukuk Dairesinin 15.03.2024 Tarihli ve 2024/783 Esas, 2024/611 Karar Sayılı Kararı 6100 sayılı Kanun'a göre sadece uyuşmazlık konusu hakkında tedbir kararı verilebileceği, eldeki davada davanın kabulüne karar verilmesi halinde bu karara bağlı olarak elde edilebilecek alacak haklarını güvence altına almak için de olsa uyuşmazlık konusu olmayan, ... adına kayıtlı bulunan malvarlıkları üzerine tedbir konulamayacğı, bu nedenle mahkemece verilen 26.01.2024 tarihli ara kararında usul ve esas yönünden hukuka aykırı bir husus bulunmadığı gerekçesiyle istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

C. Muğla Aile Mahkemesinin 30.01.2025 Tarihli ve 2023/880 Esas, 2025/85 Karar Sayılı Kararı

Dava dilekçesinde davacılardan ...'nun annesi ... ile diğer davacı ...'ün babaannesi ...'ün ana-baba bir kardeş olduklarını, ikisinin de biyolojik annesinin ... olmasına rağmen nüfus kayıtlarında ... olarak yazıldığını, ...'nun annesi ... ile müvekkili ...'ün babaannesi ...'ün nüfus kayıtlarındaki ana adlarının gerçeğe uygun bir şekilde düzeltilmesinin talep edildiği, 4721 sayılı Türk Medeniî Kanunu'nun (4721 sayılı Kanun) 282. maddesine göre çocuk ile ana arasında soybağının doğumla kendiliğinden kurulduğu,

tesisi için herhangi bir hükme gerek bulunmadığından çocuğun annesi ile soybağı ilişkisi kurulması değil ancak çocuğu doğuran kadının kim olduğunun tespitinin dava konusu edilebileceği, dava dilekçesindeki talebin de bu şekilde tespit yapılarak nüfus kaydının düzeltimi olduğu,

bu haliyle iddianın ileri sürülüş biçimine göre açılan davanın gerçeği yansıtmayan nüfus kaydının düzeltilmesine yönelik davacıların kök mirasçısının ... olarak nüfusa tescili istemine ilişkin olup, 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu'nun 36. Maddesi uyarınca nüfus kaydının düzeltilmesine yönelik olan ve 4721 sayılı Kanun'un 282 ve devamı maddelerinde düzenlenen soybağı kurulmasıyla ilgisi bulunmayan davanın, genel hükümlere göre Asliye Hukuk Mahkemelerinde görülmesi gerektiği gerekçesiyle görevsizlik kararı verilmiş, karar tarafların istinaf etmemesi üzerine kesinleşmiş,

dosya yargı yerinin belirlenmesi için ilgili bölge adliye mahkemesine gönderilmiştir.

D. Denizli Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesinin 15.04.2025 Tarihli ve 2025/826 Esas, 2025/679 Karar Sayılı Kararı

Denizli Bölge Adliye Mahkemesinin 02.09.2024 tarihinde faaliyete geçtiği, bu tarihten önce ilk derece mahkemelerince verilen kararların istinaf incelemesinde Denizli Bölge Adliye Mahkemesi yetkili olmayıp, bu tarihten önce ilgili yerel mahkemenin bağlı bulunduğu İzmir Bölge Adliye Mahkemelerinin yetkili olduğu,

istinafa konu kararın Denizli Bölge Adliye Mahkemesinin faaliyete geçmesinden önce verilen kararın istinaf incelemesinin İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 18. Hukuk Dairesince yapıldığı ve ara kararla tedbir isteminin reddine ilişkin karara karşı yapılan istinaf başvurusunun esastan reddi kararının ve hukuki nitelendirmesinin mevcut olduğu, bu nedenle ilk derece mahkemeleri arasında doğan yetki uyuşmazlığının da İzmir Bölge Adliye Mahkemesi tarafından incelenmesi gerektiği gerekçesiyle yetkisizlik kararı verilmiştir.

E. İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesinin 07.05.2025 Tarihli ve 2025/1985 Esas, 2025/1304 Karar Sayılı Kararı

Yargı yeri belirlenmesi koşullarının oluşup oluşmadığını inceleme görevinin, ikinci yetkisizlik kararı veren mahkemenin karar tarihinde faaliyete geçmiş olan Denizli Bölge Adliye Mahkemesi ilgili Dairesince incelenmesi gerektiği, 5235 sayılı Adli Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Bölge Adliye Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yetkileri Hakkında Kanun'a eklenen ek 1.madde 1.fıkra hükmünün yargı yeri belirlenmesi istemlerini kapsamadığı, Denizli Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesinin yetkisizlik kararında geçen emsal kararların dosyanın esastan incelenmesinin hangi Bölge Adliye Mahkemesi tarafından yapılacağına ilişkin olduğu gerekçesiyle yetkisizlik kararı verilmiştir.

II. GEREKÇE

A. Uyuşmazlık

Uyuşmazlık, istinaf incelemesinde yetkili bölge adliye mahkemesinin belirlenmesi istemine ilişkindir.

B. İlgili Hukuk

1. Farklı bölge adliye mahkemelerinin yargı çevresinde kalan ilk derece mahkemeleri ile bölge adliye mahkemeleri arasındaki yetki ve görev uyuşmazlıklarının giderilmesi isteminin hukuki dayanağı, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 21 ve 22 nci maddeleri ile 5235 sayılı Adlî Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Bölge Adliye Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yetkileri Hakkında Kanun’un (5235 sayılı Kanun) 36 ncı maddesinin üçüncü fıkrasında yer alan düzenlemelerdir.

2. 694 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Bazı Düzenlemeler Yapılması Hakkında Kanun Hükmünde Kararname'nin (694 sayılı KHK) 136. maddesi ile 5235 sayılı Kanun'a eklenen "Yargı çevresinin değişmesi" başlıklı Ek madde 1 şöyledir:

“Bölge adliye mahkemelerinin yargı çevresinin 25 inci madde uyarınca değişmesi halinde, bu değişikliğin uygulanması için Resmî Gazetede belirlenen tarihten önce ilk derece mahkemelerince verilen kararların istinaf incelemesinde, karar tarihi itibarıyla yetkili bölge adliye mahkemelerince yargı çevresinin değiştiği gerekçesiyle yetkisizlik kararı verilemez. Yargı çevresinin değiştirilmesinden önce istinaf incelemesinden geçen dosyalar, yeniden istinaf incelemesine konu edilmesi halinde de ilk incelemeyi yapan bölge adliye mahkemesince sonuçlandırılır.”

C. Değerlendirme

Somut olayda, Muğla Aile Mahkemesinin 26.01.2024 tarihli ihtiyati tedbir talebinin reddine ilişkin ara kararının istinaf edilmesi üzerine, incelemenin İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 18. Hukuk Dairesince yapılarak, istinaf başvurusunun esastan reddine karar verildiği anlaşılmaktadır. Bu durumda uyuşmazlığın İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesince görülüp sonuçlandırılması gerekmektedir.

III. KARAR

Açıklanan sebeplerle; 6100 sayılı Kanun’un 21 ve 22 nci maddeleri ile 5235 sayılı Kanun’un 36 ncı maddesinin üçüncü fıkrası gereğince İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesinin YARGI YERİ OLARAK BELİRLENMESİNE,