Yargıtay 5. Hukuk Dairesi E.2025/7066 K.2026/4656

Taraflar arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin tahsili istemine ilişkin davada yapılan yargılama sonucunda, İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Kararın taraf vekillerince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince davalıların istinaf başvurularının esastan reddine, davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak düzeltilerek yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı taraf vekillerince temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davaya konu Bursa ili, ..., ... Mahallesi 11 95... (yeni 79 61... ) parsel sayılı taşınmaza yol yapılmak suretiyle fiilen el atıldığını ileri sürerek kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı idarelerden tahsilini talep etmiştir.

II. CEVAP

1.Davalı ... Belediyesi Başkanlığı vekili cevap dilekçesinde özetle; davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

2.Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın ... ve ... yönünden kısmen kabulüne karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

1. Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; belirlenen bedelin düşük olduğunu, tüm bedele dava tarihinden faiz işletilmesi gerektiğin ileri sürmüştür.

2. Davalı ... Bakanlığı vekili istinaf dilekçesinde özetle; belirlenen bedelin yüksek olduğunu, bilirkişi raporunun hükme elverişli olmadığını, dava konusu taşınmazın müvekkili idarenin sorumlu olduğu ana arterler arasında yer almadığını, dava konusu taşınmazın uygulama imar planı bulunup bulunmadığının incelenmediğini, fiilen yol ve otopark olarak el atıldığı iddiasıyla imar planlarının örtüşmediğini, dava tarihinden yasal faize hükmedilmesinin hatalı olduğunu, vekâlet ücretinin nispi hesaplanmasının yerinde olmadığını ileri sürmüştür.

3.Davalı ... vekili istinaf dilekçesinde özetle; davacıların hissedarı olduğu taşınmaza özel mülkiyete konu edilebilecek şekilde kullanım amacı getirilmekle müvekkili idare açısından kamulaştırma külfetinin kalmadığını, mülkiyet hakkının sınırlandığından söz edilemeyeceğini, davanın reddine karar verilmesi gerektiğini, fen raporunda (B) harfi ile gösterilen 530,25 m²lik kısma stabilize malzeme dökülerek yol ve otopark yapılmak suretiyle fiilen el atılmış olup sorumluluğun müvekkili belediyede olduğu yönündeki değerlendirmenin hatalı olduğunu, davanın husumetten reddi gerektiğini, emsalin uygun olmadığını, belirlenen bedelin yüksek olduğunu,

kararın infazının mümkün olmadığını, 1/1000 ölçekli Metro Kuzeyi Uygulama İmar Planı değişikliği yapılmış olup plan değişikliğinin akabinde dava konusu taşımızın bulunduğu alanda 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 18 inci maddesi uygulaması yapılarak 11 95... parsel sayılı taşınmazdaki hissesine karşılık ...

Mahallesi 79 61... parsel sayılı taşınmazdan hisse verildiğini, idare mahkemesince imar planının iptal edildiğini ve söz konusu parselin plansız duruma geçtiği gözetilerek fonksiyonu belli olmayan bir alan için kamulaştırma sorumluluğu getirilmesinin hatalı olduğunu, imar uygulaması ile oluşan yeni taşınmaz yüzölçümü gözetilerek Büyükşehir Belediyesine husumet yöneltilmesi gerektiğini ileri sürmüştür.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile arsa niteliğindeki dava konusu Bursa ili, ..., ... Mahallesi, 11 95... parsel (yeni 79 60... parsel) sayılı taşınmazın 1/1000 ölçekli Uygulama İmar Planı içerisinde özel spor alanında kaldığı, taşınmazın bir kısmına davalılardan ...

Belediyesi ve dava dışı Organize Sanayi Bölgesi tarafından asfalt yol, park alanı, çöp depolama alanı yapmak ve parke taşı döşemek suretiyle fiilen el atıldığının sabit olduğu, emsal karşılaştırması yapılarak taşınmazın değerinin belirlenmesi yöntem itibarıyla doğru olup fiilen kalıcı olarak el atılan taşınmazın proje bütünlüğü kapsamında tamamına fiilen el atıldığı kabul edilerek davacı tarafın taşınmazdaki payı nispetinde belirlenen bedelin davalı idarelerden tahsiline karar verilmesinde bir isabetsizlik görülmediği,

ayrıca taşınmazın bilirkişi raporunda belirlenen niteliği ve konumuna göre 25.01.2021 dava tarihi itibarıyla belirlenen bedelin uygun olduğu anlaşılmakla, bu hususlara ilişkin İlk Derece Mahkemesi kararında bir isabetsizlik görülmediği, eldeki dava 04.11.1983 tarihinden sonraki el atma olup 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nda (2942 sayılı Kanun) düzenlenmediği,

kaynağını Yargıtay İçtihadı Birleştirme Büyük Genel Kurulunun, 16.05.1956 tarihli ve 1956/1 Esas, 1956/6 Karar ile 16.05.1956 tarihli ve 1954/1 Esas, 1956/7 Karar sayılı kararlarından aldığı ve proje bütünlüğü bağlamında bedeline hükmedilen kısımlar açısından ise 2942 sayılı Kanun'un Ek 1 maddesinin uygulanması söz konusu olmadığından, 7421 sayılı Kanun ile 2942 sayılı Kanun’a eklenen Ek Madde 4 gereği değerlendirme yapılmayacağı ve nispi vekâlet ücretine hükmedilmesi doğru ise de hükmedilen bedel üzerinden nispi harç alınması gerekirken, maktu harç alınmasının doğru görülmediği,

dava konusu taşınmazın değeri dava tarihi itibarıyla belirlendiğinden hükmedilen tazminatın tamamına dava tarihinden itibaren yasal faiz uygulanması gerekirken, davanın kısmi dava kabul edilerek dava dilekçesinde belirtilen kısım yönünden dava tarihinden, taleple artırılan kısım yönünden ise talep artırım tarihinden itibaren faiz uygulanması doğru görülmemiş olup bu husustaki davacı taraf vekilinin istinaf talebinin kabulüne karar verilmesi gerektiği, bununla birlikte davalılar tarafından dava konusu taşınmazın imar uygulaması sonucu yeni ada parsel numarası aldığı,

verilen kararın hukuken uygulanabilirliğinin olmadığı ileri sürülmüş ise de aynı taşınmaza ilişkin Yargıtay 5. Hukuk Dairesinin 2024/3767 Esas, 2024/9499 Karar sayılı kararında “dava konusu taşınmazın temyiz denetiminden geçen paydaş dosyası gözetildiğinde imar uygulaması sonucu oluşan 79 61... sayılı taşınmazın imar planındaki tahsis amacının “Özel Spor Alanına” dönüştürüldüğü, ancak bu planın Bursa 2. İdare Mahkemesinin 2020/863 Esas, 2021/7 17... /8 51...

Esas sayılı kararları ile iptali sonucu ... Belediye Başkanlığının 07.02.2022 tarihli 107 sayılı kararı ve ....

Büyükşehir Belediye Başkanlığının 14.04.2022 tarihli ve 509 sayılı kararı ile “Özel Spor Alanı” olarak düzenlendiği ve bu plan değişikliğinin kesinleştiği” belirtilmiş olup UYAP sisteminden dava konusu taşınmazın güncel tapu kaydından yapılan incelemede, taşınmazın imar uygulaması gördüğü ve aynı yer 79 61... parsel numarasını aldığı, davacı ...'ün taşınmazdaki payının imar uygulaması öncesinde olduğu gibi 22799/1465323 oranında sabit kaldığı, payında herhangi bir azalma veya artış olmadığı, taşınmazın tamamının imar planında özel spor alanı vasfında kaldığı,

davacının payı yönünden imar uygulamasının herhangi bir değişikliğe neden olmayacağı anlaşılmakla verilecek yeni hükümde taşınmazın güncel ada ve parsel numarası belirterek kararın infazına engel teşkil edecek hususlar giderilmekle, davalı vekillerinin bu husustaki itirazlarının yerinde görülmediği,

dava tarihi itibarıyla taşınmaza fiilen el atıldığı sabit olup her dava, dava tarihi itibarıyla değerlendirileceğinden dava konusu taşınmazda sonradan imar düzenlemesi yapılıp fiili el atmalar sonlandırılmış olsa dahi dava tarihi itibarıyla fiili el atma bulunduğundan bu doğrultuda yargılamaya devam olunup hüküm verilmesinin yerinde olduğu gerekçesiyle İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak harç ve faiz yönünden düzeltilerek yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1. Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; belirlenen bedelin düşük olduğunu, tazminat bedeline dava tarihinden itibaren kamu alacakları için öngörülen en yüksek faizin işletilmesi gerektiğini ileri sürerek kararın bozulmasını talep etmiştir.

2. Davalı ... Belediyesi Başkanlığı vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar etmiş, ayrıca dava konusu taşınmazın imar planındaki güncel durumu incelenmeden karar verilmesinin hatalı olduğunu ileri sürerek kararın bozulmasını talep etmiştir.

3. Davalı ... vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar ederek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, ... olarak davacı tapu maliki ile davalı idareler arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin tahsili hususundadır.

2. Değerlendirme 1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Arsa niteliğindeki taşınmazın zeminine 2942 sayılı Kanun'un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (g) bendi uyarınca emsalin üstün ve eksik yönleri belirlenip kıyaslaması yapılarak değer biçilmesinde bir isabetsizlik görülmemiştir.

3.Davacının dava ve ıslah dilekçesinde bedelin dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte tahsilini talep ettiği gözetilerek yazılı şekilde hükmün kurulması doğru olduğu gibi 01.08.2023 tarihli ve 32266 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Anayasa Mahkemesinin 05.04.2023 tarihli ve 2022/83 Esas, 2023/69 Karar sayılı kararı ile 04.11.1983 tarihli ve 2942 sayılı Kanun’un 24.04.2001 tarihli ve 4650 sayılı Kanun’un 5 inci maddesiyle değiştirilen 10 uncu maddesine 11.04.2013 tarihli 6459 sayılı Kanun’un 6 ncı maddesiyle eklenen dokuzuncu fıkrası iptal edilmiştir.

Dava 01.08.2023 tarihinden önce açılmıştır.

Anayasa’nın 153 üncü maddesinin beşinci fıkrasında yer alan “İptal kararları geriye yürümez.” hükmü ve Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kurulunun “Her davada açıldığı tarihte tespit edilen vaziyet hükme ittihaz olunması iktiza eylemesine…” gerekçesini içeren 28.11.1956 tarihli ve 15/15 sayılı kararı ile “Her dava açıldığı tarihteki fiili ve hukukî duruma göre karara bağlanır.” genel hukukî prensibini hâvi Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 10.05.2017 tarihli ve 2017/3-990 Esas, 2017/954 Karar sayılı kararları da nazara alındığında hükmedilen bedele yasal faiz işletilmesi yerindedir.

4. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılama hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre, davacı vekili, davalı ... vekilinin ve davalı ... vekilinin aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

5. Buna karşın, dava konusu eski 11 95... parsel sayılı taşınmazın diğer paydaşlarınca açılan Bursa 12. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2023/1 Esas sayılı dosyasında; dava konusu taşınmazın ...

Büyükşehir Belediye Meclisinin 23.07.2020 tarihli ve 996 sayılı kararı ile yapılan plan değişikliği ile ifrazla 79 56... , 79 61... ve 79 79... parseller olarak değiştirildiği ve yeni oluşan taşınmazların imar planındaki tahsis amacının “Özel Spor Alanına” dönüştürüldüğü ve kesinleştiği, taşınmazın imar uygulaması gördüğü ve aynı yer 79 61... parsel sayılı taşınmazın vasfının özel spor alanı olduğu, fiili el atmanın sona erdiği tespit edilmiş olup hukuken el atılan taşınmaz bedelinin ...

Büyükşehir Belediyesinden tahsiline ilişkin kararın, Dairemizin 2025/7648 Esas, 2026/3391 Karar sayılı kararı ile onandığı anlaşılmakla, eldeki davada imarda özel spor alanı olarak hukuken el atıldığının kabulü ile davalı ... Belediyesi yönünden davanın kabulüne ve davalı ... Belediyesi yönünden davanın husumetten reddine karar verilmesi gerektiğinin düşünülmemesi doğru görülmemiş, bozmayı gerektirmiştir.

VI. KARAR

1. Davacı vekili, davalı ... Belediyesi vekili ile davalı ... vekilinin diğer temyiz itirazlarının reddine,

2. Davacı vekili, davalı ... Belediyesi vekili ile Davalı ... vekilinin temyiz itirazlarının kısmen kabulü ile Bölge Adliye Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Taraflardan peşin alınan temyiz harçlarının istenildiğinde iadesine,