Yargıtay 5. Hukuk Dairesi E.2025/7834 K.2025/17335

Taraflar arasındaki 4650 sayılı Kanun'la değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 10 uncu maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın davacı idare adına tescili ve yol olarak tapudan terkini istemine ilişkin davada yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın usulden reddine karar verilmiştir.

Kararın davacı idare vekilince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak, davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesinin kaldırma kararı üzerine yeniden yargılama yapan İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın taraf vekillerince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince davacı idare vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine, davalılar vekillerinin başvurularının kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın usulden reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı idare vekili tarafından temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı idare vekili dava dilekçesinde özetle; .. ili, ..., .. Mahallesi 6 50... parsel sayılı taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın davacı idare adına tescilini, yol olarak tapudan terkinini talep etmiştir.

II. CEVAP

1. Davalı ...

Eğitim Hizmetleri Tarım, Çiçekçilik Hayvancılık ve Gıda İthalat ve İhracat Anonim Şirketi vekili cevap dilekçesinde özetle; dava konusu 6 50... parsel sayılı taşınmazım hakkında yapılan kamulaştırma işlemleri sırasında, kurum yetkilileri ile aralarında yapılan 20.04.2013 tarihli tutanak ile taşınmazım üzerinde mülkiyet kendisine ait bulunan ve ağaçlar, meyve ağaçları ile taşınmazların tespiti yapıldığını ve birlikte imza altına alındığını, tutanak ile tespit edilen ve imza altına alınan bu ağaçlar, çiçekler, meyve ağaçları ile kiremit çatılı yığma tuğla bina ve çatısı etermit biriket bina, 19 adet beton direk,

60 metre kafes telin o tarihte kurum yetkilileri tarafından kesildiğini ve binaların da yıkıldığını, bu sebeple tutanak ile tespiti yapılan tüm kendisine ait ağaçların, çiçeklerin ve meyve ağaçlarının kesilmesi sebebiyle uğradığı zararın ve meyve ağaçlarının getireceği gelirden mahrum kalması sebebiyle uğradığı zararın ve yıkılan yapılar, beton direkler ve kafes tel sökülmesi sebebiyle doğan güncel zararının tutanak ile tespiti yapılan tüm muhdesatın bilirkişiler marifetiyle tespit edilerek, rayiç bedellere göre tespit edilecek taşınmazın kamulaştırma bedeline ilavesi ile tarafına ödenmesini ve gereğinin yapılmasını talep etmiştir.

2.Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; davacı idare tarafından yol yapımı nedeniyle müvekkili de hissedar olduğu taşınmazın bir bölümünün kamulaştırılmasına karar verildiğini, dava şartları oluşmadığını, kamulaştırma için gerekli yasal şartların oluşmadığını, .. ili, ... ..

Mahallesi 6 50... parsel üzerindeki ağaç ve yapıların yol yapımı esnasında yıkıldığını ve kaldırıldığını, taşınmaz üzerindeki müvekkiline ait yapılar ve ağaçlar ile duvarın davacı idare yetkilileri tarafından yıkıldığını, bu hususun idare tarafından da tutanak altına alındığını, müvekkiline ait yaklaşık 12 m²lik betonarme niteliğinde üstü kiremit çatılı bekçi kulübesi de müvekkilinin yıkılan ve tazmini gereken yapıları arasında olduğunu, bahse konu taşınmazın müvekkilinin de hissedar olduğu şirketin deposu olarak kullanılması sebebiyle yeniden duvar ve kapı inşa edilmek durumunda kalındığını,

müvekkilinin yapmaya maruz bırakıldığı bu masrafların da tazminini talep ettiklerini, yıkılan ve yeniden inşa edilen duvara ilişkin yapılan masrafın da kamulaştırma bedeli içerisinde olması gerektiğini, yine sökülen ağaçlar nedeniyle de müvekkilinin zararının mevcut olduğunu, taşınmazın mevcut imar durumunun dikkate alınmadığını, taşınmaza müvekkilinin duyduğu ihtiyaç nedeniyle müvekkilinin aldığı fiyatın tapu kayıtlarında belirli olduğunu, taşınmazın birim fiyatına dair idarece belirlenen bedelin, gerçeklikten ve piyasa değerlerinden uzak olduğunu,

bu nedenlerle öncelikle davacı idarenin kamulaştırma talebi ve gerekçesinin yerinde olmaması nedeniyle haksız ve hukuki dayanaktan yoksun davanın reddine, aksi taktirde davacı idarece belirlenen değerin kabul edilemeyecek kadar düşük ve taşınmazın gerçek değerinin çok altında belirlenmesi sebebiyle taşınmazın gerçek değerinin Mahkemece tespiti ile müvekkilinin uğradığı Mahkemece yapılacak keşif sonrası tespit edilecek maddi zararının da kamulaştırma bedeline eklenmek suretiyle müvekkiline ödenmesine karar verilmesini, yargılama gideri ve vekâlet ücretinin davacı üzerinde bırakılmasını talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

1.Davacı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle; bedelin yüksek belirlendiğini, emsal seçimi ve değerlendirmesinin hatalı yapıldığını, ağaç bedellerinin nasıl saptandığının belli olmadığını, yapı bedelinin piyasa değeri üzerinde belirlendiğini, faiz işletilmemesi gerektiğini ileri sürmüştür.

2.Davalı ... ... vekili istinaf dilekçesinde özetle; belirlenen bedelin çok düşük olduğunu, bedelin davacı idarece süresinde depo edilmediğini, verilen ilk kararın doğru olduğunu, bozulmasının hatalı olduğunu, kanuni faizin zararı karşılaması gerektiğini ileri sürmüştür.

3.Davalı ... vekili istinaf dilekçesinde özetle; belirlenen bedelin çok düşük olduğunu, bedelin davacı idarece süresinde depo edilmediğinden dolayı Mahkemenin verdiği davanın reddine dair ilk kararın doğru olduğunu, davanın öncelikle usulden reddine karar verilmesini, ayrıca emsal seçimi ve değerlendirmesinin hatalı olduğunu ileri sürmüştür.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile Yargıtay 5 Hukuk Dairesinin 08.03.2023 tarihli ve 2022/10915 Esas, 2023/2197 Karar sayılı kararında usul ekonomisi gözetilerek davalı tarafın işin esasına girilerek karar verilmesini isteyip istemediği yönünde beyanı da alınmak suretiyle sonucuna göre bir karar verilmesi gerektiğinin belirtildiği, davalı vekillerinin duruşmadaki ve istinaf dilekçesindeki beyanlarında işin esasına girilmesine muvafakatları bulunmadığını belirtmiş olması nedeniyle, davacı vekilinin istinaf başvurusunun reddine, davalılar vekillerinin istinaf başvurularının kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak yeniden hüküm kurulmak suretiyle davanın usulden reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; usul ekonomisi gözetilerek davanın kabulüne karar verilmesi gerektiğini ileri sürerek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme Uyuşmazlık, dava konusu taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespitine ilişkindir

2. Değerlendirme 1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Davacı idare vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Davacı idare harçtan muaf olduğundan harç alınmasına yer olmadığına,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,