Yargıtay 5. Hukuk Dairesi E.2025/8091 K.2026/4330

Taraflar arasındaki 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 12 nci maddesine dayalı tazminat istemine ilişkin davada yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın aktif husumet yokluğundan reddine karar verilmiştir.

Kararın davacı vekilince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince davacı vekilinin istinaf başvurusunun kamu düzeni gereğince kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak düzeltilerek yeniden hüküm kurulmak suretiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; mülkiyeti daha önce .... Turizm Anonim Şirketine ait iken Rize ili, ... içesi, ...

Mahallesi 1 15... parsel ve 1 10... parsel sayılı taşınmazlar ile ilgili olarak Pazar Asliye Hukuk Mahkemesinin 2010/149 Esas ve 2011/97 Esas sayılı dosyaları ile görüldüğünü, Karadeniz Otoyolu kapsamında davalı tarafından kısmen kamulaştırılan taşınmazların 29.07.2013 tarihinde 567 yevmiye numarası ile tapuda davacının mülkiyetine geçtiğini, taşınmazlardan geriye kalan kısımların ekonomik değerini tamamen yitirdiğini, Pazar Asliye Hukuk Mahkemesinin 2012/192 Esas sayılı dosyası ile dava açıldığını,

arta kalan kısmın kamulaştırılmasının uygun olmadığı belirtildiğinden işbu davanın açılması zaruriyeti hasıl olduğunu ileri sürerek fazlaya ilişkin talep ve dava hakları saklı kalmak kaydıyla 238.430,27 TL'nin kamulaştırma tarihinden itibaren işleyecek faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı idare vekili cevap dilekçesinde özetle; dava konusu 1 15... parsel sayılı taşınmazın 507,11 m²lik kısmı Pazar Asliye Hukuk Mahkemesinin 2011/97 Esas, 2013/32 Karar sayılı kararı ile kamulaştırıldığını ve karar 10.12.2013 tarihinde onandığını, karara dayanak olan 30.03.2012 tarihli bilirkişi raporunda görüldüğü üzere taşınmazdan arta kalan alana %5 değer düşüklüğü verilerek kamulaştırma bedeline eklendiğini, 1 10... parsel sayılı taşınmazın 369,00 m²lik kısmının Pazar Asliye Hukuk Mahkemesinin 2010/1 49... /69 Karar sayılı kararı ile kamulaştırıldığını ve kararın 18.09.2012 tarihinde onandığını,

karara dayanak olan 21.07.2011 tarihli bilirkişi raporunda arta kalan alana %10 değer düşüklüğü verilerek kamulaştırma bedeline eklendiğini, kamulaştırma davalarının karara çıktıktan sonra arta kalan alanda sonsuza kadar bu tazminat veya kamulaştırma istemli davaların açılması anlamına gelecek olduğunu, kamulaştırma işleminden sonra birçok taşınmazda yapılan standardı yüksek yollar sebebiyle arta kalan alanda değer artışı meydana geldiğini ileri sürerek idare yönünden haksız olduğunu bu nedenle davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın aktif husumet yokluğundan reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; dosyanın uzun bir yargılama süreci geçirdiğini, keşif ve bilirkişi incelemeleri sonunda ...

Belediye Başkanlığının 28.05.2015 tarihli ve 99-785 sayılı yazısında belirtildiği üzere kamulaştırma dışı kalan alanın imar mevzuatı çerçevesinde yapılaşmaya uygun olmadığının ifade edildiğini, taşınmazlardan geriye kalan ve maliki tarafından kullanılması mümkün olmayan bölümlerin ada numaraları aynı kalarak parsel numaraları ilgili kurumlar Pazar Kadastro Müdürlüğü, ...

Belediyesi İmar Daire Başkanlığı ve Pazar Tapu Dairesince ne zaman ve nasıl değiştirildiği ilgili kurumlara sorulmadan verilen kararın usul ve kanuna aykırı olduğunu, hangi tarihlerde tapu kayıtlarında değişiklik yapılıp yapılmadığının araştırılmadığını, davacının dava açma hakkına haiz olduğunu ileri sürerek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile kamulaştırma bedelinin tespitine ilişkin davada, Mahkemece taşınmazın kamulaştırmadan arta kalan bölümündeki değer artışının ya da azalışının talep olmasa bile resen incelenmek zorunda olduğu,

bu hususta 2942 sayılı Kanun'un 12 nci maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi amir hüküm olup dava konusu 1 10... parsel ile 1 15... parsel sayılı taşınmazlar için açılan kamulaştırma bedel tespit davasında Pazar Asliye Hukuk Mahkemesinin 2010/1 49... /69 Karar sayılı dosyasında 1 10... parsel sayılı taşınmazın kamulaştırmadan arta kalan bölümü için %10 oranında (yeni 1 10... parsel) değer düşüklüğü uyguladığı, bilirkişi raporlarında bu yönde yapılan hesaplamanın hükme esas alındığı ve buna ilişkin hükmün Yargıtay 5. Hukuk Dairesinin 2012/12588 Esas, 2012/16740 Karar sayılı kararı ile onandığı,

aynı Mahkemenin 2011/97 Esas, 2012/32 Karar sayılı dosyasında ise 1 15... parselin kamulaştırmadan arta kalan bölümü için % 5 oranında (1 15... parsel) değer düşüklüğü uygulandığı buna ilişkin hükmün Yargıtay 5. Hukuk Dairesinin 2013/21655 Esas, 2013/22061 Karar sayılı kararı ile onandığı, belirtilen mahkeme kararlarına karşı yalnızca idare tarafından temyiz kanun yoluna başvurulduğu arta kalan alanlar bakımından idare lehine usulü müktesep hak oluştuğu, kaldı ki idare tarafından taşınmazların o dönemki maliki olan şirkete taşınmazların kamulaştırıldığına ilişkin tebligat 14.12.2007 tarihinde tebliğ edildiği,

davacının 16.05.2014 tarihli dilekçe ile arta kalan alanların kamulaştırılmasını istediği, bu nedenlerle somut olayda 2942 sayılı Kanun'un 12 nci maddesinin 5 inci fıkrası hükmünün uygulanma olanağı bulunmadığından davanın reddine karar verilmesi gerekirken, Mahkemece taşınmazların o dönemki mal sahibinin başkası olduğu, sonradan satın alan kişinin aktif dava ehliyeti bulunmadığı gerekçesiyle reddine karar verilmesinin doğru olmadığı,

kabule göre de davanın niteliği gereğince davalı idare lehine maktu vekâlet ücretine hükmedilmesi gerekirken dava değeri üzerinden nispi vekâlet ücretine hükmedilmesi yerinde değil ise de bu yönde davacı tarafça istinaf itirazı ileri sürülmediğinden bu yanlışlık eleştirilmekle yetinilerek davacı vekilinin istinaf başvurusunun kamu düzeni gereğince kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak düzeltilerek yeniden hüküm kurulmak suretiyle davanın reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme Uyuşmazlık, 2942 sayılı Kanun’un 12 nci maddesine dayalı tazminat istemine ilişkindir.

2. Değerlendirme 1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Dava konusu taşınmazların dosya kapsamına göre yapılan incelemesinde kamulaştırma bedel tespiti tescil davasında arta kalan bölümlerine ilişkin yapılan değerlendirme sonrası eldeki dava tarihi itibari ile yeni bir durum oluşmadığı, kaldı ki taşınmazların arta kalan bölümlerinin 1/1000 ölçekli Uygulama İmar Planında park ve yol amacına özgülendiği de gözetildiğinde eldeki davanın bu gerekçe ile reddi yerine yazılı gerekçe ile reddi sonucu itibari ile doğrudur.

3. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Davacı vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Davacıdan peşin alınan temyiz harcının Hazineye irat kaydedilmesine,