Yargıtay 5. Hukuk Dairesi E.2025/8139 K.2025/13587

A. İstanbul 19. Asliye Ticaret Mahkemesinin 07.01.2025 Tarihli ve 2025/7 Esas, 2025/16 Karar Sayılı Kararı

Taraflar arasındaki sözleşmeye dayalı olarak işbu dava açılmış ise de; taraflar arasında akdedilen sözleşmenin 1 inci ve 5 inci maddeleri ile ilgili tüm maddeleri dikkate alındığında, davalının malik olarak anıldığı, sözleşmede villaların satışı hususunda malike sorumluluklar yüklendiği gibi idareci olarak anılan davacı tarafa da başka hususlarda sorumluluklar yüklendiğinin anlaşıldığı, davanın taşınmazların satışından dolayısıyla aynından kaynaklandığı, bununla ilgili taleplerin gayrimenkullerin bulunduğu yer mahkemesinde görülmesi gerektiği gerekçesiyle mahkemenin yetkisizliğine karar verilmiştir.

B. Muğla Asliye Ticaret Mahkemesinin 22.04.2025 Tarihli ve 2025/464 Esas, 2025/437 Karar Sayılı Kararı Mahkemece dava taşınmazın aynından kaynaklı dava olarak nitelendirilmiş ise de, davanın özünün taraflar arasındaki sözleşmeye dayanan ve her bir villanın satışında davalıya ödenmesi gereken bedelin ödenmediği iddiası olduğu, buna göre davacı tarafın talebi taşınmazın aynından kaynaklı olmayıp sözleşme kapsamında ödenmesi gereken satış bedellerine yönelik olduğu, davalı tarafın yetki itirazı ile taraflar arasındaki sözleşme ve davanın konusu nazara alındığında, iş bu davanın taşınmazın aynından kaynaklı olmadığı gerekçesiyle yetkisizlik kararı verilmiştir.

II. GEREKÇE

A. Uyuşmazlık

Uyuşmazlık, sözleşmeden kaynaklanan alacak istemine ilişkindir.

B. İlgili Hukuk

1. Farklı bölge adliye mahkemelerinin yargı çevresinde kalan İlk Derece Mahkemeleri ile bölge adliye mahkemeleri arasındaki yetki ve görev uyuşmazlıklarının giderilmesi isteminin hukuki dayanağı, 6100 sayılı Kanunu’nun 21... nci maddeleri ile 5235 sayılı Adlî Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Bölge Adliye Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yetkileri Hakkında Kanun’un (5235 sayılı Kanun) 36 ncı maddesinin üçüncü fıkrasında yer alan düzenlemelerdir. 2. 6100 sayılı Kanun'un “Genel yetkili mahkeme” başlıklı 6 ncı maddesinin birinci fıkrası şöyledir: “Genel yetkili mahkeme, davalı gerçek veya tüzel kişinin davanın açıldığı tarihteki yerleşim yeri mahkemesidir.”

3. 6100 sayılı Kanun'un “Sözleşmeden doğan davalarda yetki” başlıklı 10 uncu maddesi şöyledir: “Sözleşmeden doğan davalar, sözleşmenin ifa edileceği yer mahkemesinde de açılabilir. ” 4. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun (6098 sayılı Kanun) “İfa yeri” başlıklı 89 uncu maddesi şöyledir: “Borcun ifa yeri, tarafların açık veya örtülü iradelerine göre belirlenir. Aksine bir anlaşma yoksa, aşağıdaki hükümler uygulanır; 1. Para borçları, alacaklının ödeme zamanındaki yerleşim yerinde, 2. Parça borçları, sözleşmenin kurulduğu sırada borç konusunun bulunduğu yerde, 3. Bunların dışındaki bütün borçlar, doğumları sırasında borçlunun yerleşim yerinde, ifa edilir.”

5. 6100 sayılı Kanun'un “Yetki itirazının ileri sürülmesi” başlıklı 19 uncu maddesi şöyledir:

“(1) Yetkinin kesin olduğu davalarda, mahkeme yetkili olup olmadığını, davanın sonuna kadar kendiliğinden araştırmak zorundadır; taraflar da mahkemenin yetkisiz olduğunu her zaman ileri sürebilir.

(2) Yetkinin kesin olmadığı davalarda, yetki itirazının, cevap dilekçesinde ileri sürülmesi gerekir. Yetki itirazında bulunan taraf, yetkili mahkemeyi; birden fazla yetkili mahkeme varsa seçtiği mahkemeyi bildirir. Aksi takdirde yetki itirazı dikkate alınmaz.

(3) Mahkeme, yetkisizlik kararında yetkili mahkemeyi de gösterir.

(4) Yetkinin kesin olmadığı davalarda, davalı, süresi içinde ve usulüne uygun olarak yetki itirazında bulunmazsa, davanın açıldığı mahkeme yetkili hâle gelir.”

6- 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun (6102 sayılı Kanun) 8 56... ıncı maddeleri

C. Değerlendirme

1. Bir davada, birden fazla yetkili mahkeme bulunması halinde yetkili mahkemeyi seçme hakkı davacıya aittir. Davacı, yetkisiz bir mahkemede dava açmışsa, seçme hakkı itiraz eden davalıya geçer, davalının bildirdiği yetkili mahkemede davanın görülmesi gerekir. Yetki itirazının dinlenebilmesi için, davalı itirazında yetkili mahkemenin gösterilmesi zorunludur. Davacı, genel ve özel yetki kurallarına göre, kendisine verilen seçimlik hakkını yasaya uygun kullanmaz ise seçim hakkı davalıya geçer. Seçim hakkı kullanılırsa davalının bildirdiği yetkili mahkemeye dosyanın gönderilmesine karar verilir. Yetkisizlik kararında, yetki itirazında bildirilmemiş olan mahkemenin yetkili olduğuna karar verilemez.

2. Somut olayda, davanın İstanbul 19. Asliye Ticaret Mahkemesinde açıldığı, davalı tarafın 6100 sayılı Kanun'un 19 uncu maddesinin 2 nci fıkrasına uygun yetki itirazında bulunmadığı anlaşılmakla, uyuşmazlığın davanın ilk açıldığı İstanbul 19. Asliye Ticaret Mahkemesinde görülüp sonuçlandırılması gerekmektedir.

III. KARAR