Yargıtay 5. Hukuk Dairesi E.2025/8346 K.2026/4578

Taraflar arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmazlar bedelinin tahsili istemine ilişkin davada yapılan yargılama sonucunda, İlk Derece Mahkemesince davanın davalı ... yönünden reddine, davalı ... yönünden kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı ... vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddi ile kamu düzeneği gereğince İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak düzeltilerek yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın davalı ... yönünden reddine, davalı ... yönünden kabulüne karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı ve davalı ... vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davaya konu Bursa ili, ..., ... Mahallesi 42 67... parsel ve 5 parsel sayılı taşınmazların bir kısmının imar planında park alanında kaldığını, bir kısmına kaldırım yapılmak suretiyle fiilen kamulaştırmasız el atıldığını ileri sürerek tazminatın davalı idarelerden tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

1.Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; dava konusu taşınmazlara davalı belediyeleri tarafından fiilen el atılmadığını, davacı tarafından kanunda öngörülen sürede usule uyulmaksızın ve yasal süreler tamamlanmadan iş bu davanın açıldığını, söz konusu taşınmaza eylemci olarak el atmayan davalı belediyeleri açısından husumet yönünden davanın reddini talep ettiklerini, taşınmaza yol yaparak el atan ve maliklerine tazminat ödemekle sorumlu olan idarenin ilçe belediyesi olduğunu, dava konusu taşınmazlar için istenen bedelin bölge ve piyasa rayici göz önüne alındığında fahiş olup kabul edilemeyeceğini ileri sürerek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

2.Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; kamulaştırmasız el atma davalarında husumetin taşınmaza fiilen el atan idareye yöneltilmesi gerekeceğini, kamulaştırmasız el koyma nedeniyle tazminat davasının şartlarının oluşmadığını ileri sürerek usul ve kanuna aykırı olarak haksız açılan davanın usul ve esastan reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın davalı ... yönünden reddine, davalı ... yönünden kabulüne karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davalı ... vekili istinaf dilekçesinde özetle; belirlenen bedelin yüksek olduğunu, dava konusu taşınmazların kamulaştırılmasından kendilerinin sorumlu olmadığını, taşınmaza fiili el atmanın söz konusu olmadığını, seçilen emsalin uygun bir emsal olmadığını ileri sürerek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile arsa niteliğindeki dava konusu taşınmazlara 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 11 nci maddesinin birinci fıkrasının (g) bendi uyarınca emsal karşılaştırması yapılarak değer biçilmesinde ve fiilen bir kısmına kaldırım, istinat duvarı ve park yapılmak el atılan ve proje bütünlüğü kapsamında tamamına fiilen el atıldığı kabul edilen taşınmazların bedelinin taşınmazdan sorumlu olan davalı ...

Başkanlığına tahsiline karar verilmesinde ve taşınmazlara ilişkin sorumluluğu bulunmayan ... yönünden davanın husumet nedeniyle reddine karar verilmesinde bir isabetsizlik görülmediği gibi istinaf yoluna sadece davalı idarenin başvurduğu da dikkate alındığında taşınmazların bilirkişi raporunda belirlenen niteliği ve konumuna göre 26.08.2022 dava tarihi itibarıyla 5.503,00TL/m² birim bedelinin uygun olduğu mahkeme kararında usul ve kanuna aykırı bir husus bulunmadığı; ancak eldeki davada taşınmaza 04.11.1983 tarihinden sonra el atıldığı, 7421 sayılı Kanun ile 2942 sayılı Kanun’a eklenen Ek Madde 4'ün üçüncü fıkrası.

“Bu Kanun kapsamında açılan davalarda verilen bedel ve tazminat kararlarına ilişkin mahkeme ve icra harçları, davalı idare tarafından ödenmek üzere maktu olarak belirlenir.” şeklinde düzenlendiği, eldeki dava 04.11.1983 tarihinden sonraki el atma olup 2942 sayılı Kanun’da düzenlenmediği, kaynağını Yargıtay İçtihadı Birleştirme Büyük Genel Kurulunun 16.05.1956 tarihli ve 1956/1 Esas, 1956/6 Karar ile 16.05.1956 tarihli ve 1954/1 Esas, 1956/7 Karar sayılı kararlarından aldığı ve proje bütünlüğü bağlamında bedeline hükmedilen kısımlar açısından ise 2942 sayılı Kanun'un Ek Madde 1'in uygulanması söz konusu olmadığından,

Ek Madde 4 gereği değerlendirme yapılmayacağı ve Yargıtay 5. Hukuk Dairesinin yerleşik uygulamaları nazara alındığında nispi vekâlet ücretine hükmedilmesi doğru ise de hükmedilen bedel üzerinden nispi harç alınması gerekirken maktu harç alınması doğru görülmediğinden davalı ... vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine, kamu düzenine ilişkin olarak harç nedeniyle İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılarak düzeltilerek yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı ve davalı ... vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1.Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; Mahkemece eksik inceleme sonucu dava konusu taşınmazın değerinin çok düşük belirlendiğini, dava konusu yerin daha kıymetli olduğunu ileri sürerek kararın bozulmasını talep etmiştir.

2.Davalı ... vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar ederek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, ... olarak davacı tapu maliki ile davalı idareler arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin tahsili hususundadır.

2. Değerlendirme 1. Bölge Adliye Mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Arsa niteliğindeki taşınmazların zeminine 2942 sayılı Kanun'un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (g) bendi uyarınca emsalin üstün ve eksik yönleri belirlenip kıyaslaması yapılarak değer biçilmesinde bir isabetsizlik görülmemiştir.

3. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukukî nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre; davalı idare vekilinin tüm, davacı vekilinin aşağıdaki paragrafın kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

4.Bölge Adliye Mahkemesince yeniden kurulan hükmün vekâlet ücretine ilişkin 5 inci bendinde vekâlet ücretinin Bursa Büyükşehir Belediye Başkanlığından alınmasına karar verilmesi gerekirken infazda tereddüt oluşturacak şekilde eksik bırakılması bozmayı gerektirir.

Ne var ki bu hatanın giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden 6100 sayılı Kanun'un 3700 inci maddesinin ikinci fıkrası hükmü uyarınca Bölge Adliye Mahkemesi kararının düzeltilerek onanması gerekir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; 1.Davalı ... vekilinin tüm, davacı vekilinin diğer temyiz itirazlarının reddine,

2.Davacı vekilinin temyiz itirazının kısmen kabulü ile Bölge Adliye Mahkemesi kararının hüküm fıkrasının (5.) bendinde yer alan cümleden sonra gelmek üzere "Başkanlığından alınarak davacıya verilmesine" ibaresinin yazılması suretiyle DÜZELTİLEREK ONANMASINA,

Davalı ... Başkanlığından aşağıda yazılı kalan harcın alınarak Hazineye irat kaydedilmesine, davacıdan peşin alınan temyiz harcının istenildiğinde iadesine,