Yargıtay 5. Hukuk Dairesi E.2025/8505 K.2025/15736

Taraflar arasındaki 4650 sayılı Kanun'la değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 10 uncu maddesine dayanan kamulaştırma konusu daimi ve geçici irtifak hakkı bedellerinin tespiti ile bu hakların davacı idare adına tescili davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davacı idare ve davalılar ... vd. vekillerince istinaf edilmesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesince başvuruların kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak, davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesinin kaldırma kararı üzerine yeniden yargılama yapan İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davacı idare ve davalılar ... vd. vekillerince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvuruların esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı idare vekili tarafından temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı idare vekili dava dilekçesinde özetle; .. ili, ..., .. Mahallesi 26 parsel sayılı taşınmazda kamulaştırma konusu daimi ve geçici irtifak hakkı bedellerinin tespiti ve bu hakların müvekkili idare adına tescilini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalılar ... vd. vekili cevap dilekçesinde özetle; taşınmazın gerçek değerinin tespitini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare ve davalılar ... vd. vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

1.Davacı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle; fahiş kamulaştırma bedeline hükmedildiğini, bilirkişi raporunda belirlenen kamulaştırma bedelinin yüksek olduğunu, fahiş kamulaştırma bedelinin hesaplandığını, raporda kapama bahçe hesabının yanlış olduğunu, kapama bahçe hesabı yapılırken kullanılan 2017 yılı ürün maliyeti cetvelinin taraflarınca kabul edilmediğini, taşınmazın Türkiye ortalamasına göre üretim masraflarının brüt gelirin 1/3'ünden az olamayacağının gözetilmediğini, dava konusu taşınmazın sulu tarım arazisi vasfında, kapitalizasyon faiz oranının %4 olarak hesaplandığını, bu oranının hatalı olduğunu,

%6 oranında olması gerektiğini, objektif değer artışı uygulamasını kabul etmediklerini, net gelir hesabı yapılmasının doğru olmadığı gibi raporlarda ayrıca ağaç bedellerinin hesaplanmış olması da kabul edilemeyeceğini, söküldüğü iddia edilen ağaç sayısı ile bedelini kabul etmediklerini, söküldüğü iddia edilen ağaç sayısının çok fazla olup gerçeğe aykırı hesaplama yapıldığını, ürün ve ağaçların enkazı mal sahibine ait olduğu olgusu dahi göz ardı edildiğini, ürünlerin mal sahibine ait olması nedeni ile davalıların meyvelerden faydalanma imkanları da bulunduğunu, usul ve kanuna aykırı hazırlanan bilirkişi raporu ile hüküm kurulduğunu,

faiz hesabının da hatalı olduğunu, ayrıca kendileri lehine de vekâlet ücreti verilmesi gerektiğini belirterek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

2.Davalı ... vd. vekili istinaf dilekçesinde özetle; dava konusu taşınmazda kamulaştırma bedeli tespiti yapılırken hükme esas alınan bilirkişi raporunda objektif değer artış oranının %30 olarak tespit edildiğini; ancak taşınmazın bulunduğu bölgedeki sanayi gelişmeleri, enerji bölgelerinin oluşması vs.gelişmeler de dikkate alındığında net gelire göre hesaplanan bedelin objektif ölçüler dikkate alınarak belirlenmesi gerektiğini, ayrıca taşınmazın belediye hizmetlerinden yararlanmakta olduğunu, net gelir hesabı da objektif verilerden uzak olduğunu,

yine irtifak tesis edilen alanda hasat edilmemiş meyve bedeli de objektif verilerden ve gerçeklikten uzak bir şekilde oldukça düşük hesaplanmış olduğunu, taşınmazın değer düşüklüğünün %35'i geçemeyeceği değerlendirildiğini, ancak bu oranın daha üzerinde olduğunu, taşınmaz imar planında oluğunu ancak bilirkişiler tarafından taşınmazın imar planı dışında kaldığı değerlendirmesini kabul etmediklerini, kapitalizasyon faiz oranı %4 olarak değerlendirilmiş %3 olarak bilirkişiden ek rapor aldırılması gerektiğini,

kesilen ağaçların müvekkile iade edilip edilmediği araştırılmadan ayrıca gayrimenkulün bulunduğu konum göz önüne alındığında metrekare başına takdir edilen değer çok düşük hesaplanmış olduğundan kararın kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dava konusu taşınmazın boru hattı içerisinde kalması sebebiyle irtifak hakkı tesisi ile kamulaştırılması karar verildiği taşınmazın sulu arazi vasfında kabul edilerek kapitilizasyon faizi %4 alınarak kapama mandarin bahçesi vasfına göre İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğü verileri esas alınarak ve taşınmazın konum merkezi yerlere mesafesi nazara alınarak %30 oranında objektif değer artışı uygulanarak metrekare bedelinin tespiti ve kamulaştırma bedelinin hesaplandığı bilirkişi kurulunca belirlenen metrekare birim fiyatının bedelinin uygun olduğu anlaşıldığından istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme Uyuşmazlık, ... olarak davacı idare ile davalı tapu malikleri arasındaki kamulaştırma konusu daimi ve geçici irtifak hakkı bedellerinin tespiti istemine ilişkindir.

2. Değerlendirme 1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Kapama mandarin bahçesi niteliğindeki .. ili, ..., .. Mahallesi 26 parsel sayılı taşınmaza 2942 sayılı Kanun’un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (f) bendi uyarınca olduğu gibi kullanılması halinde getireceği net gelir esas alınarak değer biçilmesi ve aynı Kanun'un 11 inci maddesinin son fıkrası uyarınca taşınmaz malın niteliği, tamamının yüzölçümü, geometrik durumu ve irtifak hakkına konu olan bölüm dikkate alınarak değer düşüklüğü oranı belirtilmek suretiyle daimi ve geçici irtifak hakkı karşılığının tespit edilmesi yerindedir.

3. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Davacı idare vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Davacı idareden peşin alınan temyiz harcının Hazineye irat kaydedilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,