Yargıtay 5. Hukuk Dairesi E.2025/8983 K.2025/13604

I. YARGI YERİ BELİRLENMESİNE KONU KARARLAR

A. İzmir 19. İş Mahkemesinin 22.04.2025 Tarihli ve 2025/94 Esas, 2025/181 Karar Sayılı Kararı

Somut olayda davacının çalışmasının ilk üç aylık döneminin davalıya ait İstanbul ... Cadde ve ... Cadde mağazalarında ve akabinde Kazakistan ve Rusya ülkelerindeki mağazalarda gerçekleştiği nazara alındığında ilgili yerin İstanbul İş Mahkemesinin yetki sınırları içerisinde yer aldığı, ayrıca davacının İzmir ili sınırları dahilinde bir çalışmasının da bulunmadığı hususları birlikte değerlendirildiğinde; 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu’nun (7036 sayılı Kanun) 6 ncı maddesi ve 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 51 inci maddesindeki düzenlemeler dikkate alındığında yetkili mahkemenin İstanbul İş Mahkemesi olduğu gerekçesiyle yetkisizlik kararı verilmiştir.

B. İstanbul 10. İş Mahkemesinin 23.05.2025 Tarihli ve 2025/152 Esas, 2025/191 Karar Sayılı Kararı 5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun'un (5718 sayılı Kanun) 44 üncü maddesi gereğince davacının yerleşim yeri adresinin .../İzmir olduğu ayrıca davalı şirketin merkez adresinin ... Mah. ... Cad. No:31 .../İstanbul olduğu anlaşılmakla mahkemenin yine yetkili olmadığı gerekçesiyle yetkisizlik kararı verilmiştir.

II. GEREKÇE

A. Uyuşmazlık

Uyuşmazlık, 7036 sayılı Kanun uyarınca işçi işveren ilişkisinden kaynaklanan alacak istemine ilişkin davada yetkili mahkemenin belirlenmesi istemine ilişkindir.

B. İlgili Hukuk

1. Farklı bölge adliye mahkemelerinin yargı çevresinde kalan İlk Derece Mahkemeleri ile bölge adliye mahkemeleri arasındaki yetki ve görev uyuşmazlıklarının giderilmesi isteminin hukuki dayanağı, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 21... nci maddeleri ile 5235 sayılı Adlî Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Bölge Adliye Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yetkileri Hakkında Kanun’un (5235 sayılı Kanun) 36 ncı maddesinin üçüncü fıkrasında yer alan düzenlemelerdir.

2. 7036 sayılı Kanun’un “Yetki” başlıklı 6 ncı maddesinin birinci fıkrası şöyledir: “İş mahkemelerinde açılacak davalarda yetkili mahkeme, davalı gerçek veya tüzel kişinin davanın açıldığı tarihteki yerleşim yeri mahkemesi ile işin veya işlemin yapıldığı yer mahkemesidir.”

3. 4721 sayılı Türk Medenî Kanunu'nun “Yerleşim yeri” başlıklı 51 inci maddesi şöyledir: “Tüzel kişinin yerleşim yeri, kuruluş belgesinde başka bir hüküm bulunmadıkça işlerinin yönetildiği yerdir.” 4. 6100 sayılı Kanun'un “Şubeler ve tüzel kişilerle ilgili davalarda yetki” başlıklı 14 üncü maddesinin birinci fıkrası şöyledir: “Bir şubenin işlemlerinden doğan davalarda, o şubenin bulunduğu yer mahkemesi de yetkilidir.”

C. Değerlendirme

1. İş mahkemesinin yetkisi kamu düzeni ile ilgili olduğundan davalı tarafça süresinde yapılmasa da hakim tarafından kendiliğinden bu husus göz önünde bulundurmalıdır. Bir başka anlatımla hakim, davanın her aşamasında yetki itirazını dikkate alabileceği gibi, kendisi de resen yetkisizlik kararı verebilir.

2. Kesin yetki halinin kuralının bulunmadığı ve birden fazla yetkili mahkemenin bulunduğu hallerde yetkili mahkemeyi seçme hakkı davacıya aittir. Davacı, kesin yetki kuralının bulunmadığı bir davayı yetkisiz bir mahkemede açmışsa, seçme hakkı itiraz eden davalıya geçer, davalının bildirdiği yetkili mahkemede davanın görülmesi gerekir.

3. Yabancılık unsuru, bir hukuki işlemi veya ilişkiyi ya da olayı birden fazla devletin hukuku ile irtibatlı hâle getiren unsurdur. İşçinin veya işverenin yabancı olması, işverenin işletme merkezinin yabancı bir ülkede bulunması, işçinin kendi işini mutad olarak yabancı bir ülkede yapması veya iş ilişkisinin yabancı bir ülke ile sıkı irtibatlı olduğunun durumun genelinden anlaşılması gibi hâllerde iş sözleşmesinde yabancılık unsurunun bulunduğundan söz edilir.

4. 5718 sayılı Kanun’un 40 ıncı maddesine göre, Türk Mahkemelerinin milletlerarası yetkisini, iç hukukun yer itibariyle yetki kuralları belirler. Aynı Kanun’un 44 üncü maddesi ise, bireysel iş sözleşmesinden veya iş ilişkisinden doğan uyuşmazlıklarda Türk Mahkemelerinin milletlerarası yetkisini tayin eden özel bir yetki kuralı getirmiştir. Buna göre, bireysel iş sözleşmesinden veya iş ilişkisinden doğan uyuşmazlıklarda işçinin işini mutaden yaptığı işyerinin Türkiye’de bulunduğu yer mahkemesi yetkilidir. İşçinin, işverene karşı açtığı davalarda işverenin yerleşim yeri, işçinin yerleşim yeri veya mutad meskeninin bulunduğu Türk Mahkemeleri de yetkilidir.

5. Dosya kapsamından, yerleşim yeri .../İzmir olan davacının seçimlik hakkını kullanarak 5718 sayılı Kanun'un 44 üncü maddesi gereğince yetkili olan yerleşim yeri mahkemesinde dava açtığı anlaşılmaktadır. Bu nedenle uyuşmazlığın İzmir 19. İş Mahkemesinde görülüp sonuçlandırılması gerekmektedir.

III. KARAR