Yargıtay 5. Hukuk Dairesi E.2025/9094 K.2025/16196

Taraflar arasındaki 4650 sayılı Kanun'la değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 10 uncu maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın yol olarak terkini davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın usulden reddine karar verilmiştir.

Kararın davacı idare vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak davanın yeniden görülmesi için dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesinin kaldırma kararı üzerine yargılama yapan İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davacı idare vekili ile bir kısım davalılar vekillerince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı idare vekili ile bir kısım davalılar vekillerince temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı idare vekili dava dilekçesinde özetle; .. ili, .. ilçesi, .. Mahallesi 1 18... parsel sayılı taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın yol olarak terkinini talep etmiştir.

II. CEVAP

Bir kısım davalılar vekili cevap dilekçesinde özetle; taşınmazın gerçek değerinin belirlenmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne, kamulaştırma bedelinin tespiti ile bu bedelin bloke ettirilerek davalı tarafa derhal ödenmesine, dava konusu taşınmazın davalılar adına olan tapu kaydının iptali ile davacı idare adına tesciline, yol olarak terkinine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare vekili ile bir kısım davalılar vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

1.Davacı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle; objektif değer artırıcı unsur olarak kabul edilen özelliklerin kapitalizasyon faizinin belirlenmesine esas unsurlar olduğundan hükme esas alınan bilirkişi raporunda belirlenen bedele ayrıca %160 objektif değer artırıcı unsur sebebiyle ilave yapılmasının uygun olmadığını belirterek, İlk Derece Mahkemesi kararının bedel yüksekliği sebebiyle kaldırılmasına ve yeniden yargılama yapılarak itirazları göz önünde bulundurularak davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.

2.Davalılar ... vd. vekili istinaf dilekçesinde özetle; kamulaştırma bedelinin düşük belirlendiğini, dava konusu taşınmazın vasfının arsa olarak değerlendirilmesi gerektiğini, taşınmaz bir an arazi vasfında olarak kabul edilse dahi taşınmaza yapılan net gelir metodu hesabının hatalı olduğunu, taşınmazdan 1 yılda 2 ürün alınabildiğini, taşınmazın birinci sınıf tarım arazi olduğunu, net gelir hesaplanmasında verim değerlerinin ortalama değerlerden değil azami değerlere yakın olacak düzeyde alınması gerektiğini, buğday ürününün münavebe ürün olarak kabul edilmesinin taşınmazın gerçek değerine ulaşılmasına engel olduğunu,

buğdayın münavebeden çıkarılmasına ilişkin itirazlarının yerel mahkeme tarafından dikkate alınmadığını, lahananın giderlerinin toplamının hatalı hesaplandığını, üretim masraflarının brüt gelirin 1/3'ünden fazla olamayacağı hususu gözönünde bulundurularak hesaplama yapılması gerekirken bu durumun gözardı edildiğini, kapitalizasyon faiz oranının en fazla %4 ve objektif değer artış oranının %160'dan fazla olması gerektiğini belirterek, İlk Derece Mahkemesi kararının müvekkilleri lehine kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

3.Davalı ... vekili istinaf dilekçesinde özetle; dava konusu taşınmazın vasfının arsa olarak değerlendirilmesi gerektiğini, kapitalizasyon faiz oranının hatalı hesaplandığını, objektif değer artış oranının %400 veya daha fazla uygulanması gerektiğini, taşınmazın 1. sınıf tarım arazisi niteliğinde olduğunu, üretim masraflarının brüt gelirin 1/3'ünden fazla olamayacağı hususu gözönünde bulundurularak hesaplama yapılması gerekirken bu durumun gözardı edildiğini belirterek, İlk Derece Mahkemesi kararının müvekkili lehine kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

4. Davalılar ... vd. vekili istinaf dilekçesinde özetle; bilirkişi raporunun eksik ve hatalı olduğunu, dava konusu taşınmazın bedelinin düşük belirlendiğini, dava konusu taşınmazın vasfının arsa olarak değerlendirilmesi gerektiğini, dava konusu taşınmazın 1. sınıf mutlak tarım arazisi niteliğinde olduğunu, kapitalizasyon faiz oranının %3,5 - %4 oranında olması gerektiğini, objektif değer artış oranının %250'den aşağı olmaması gerektiğini, dava konusu taşınmazda yıllık net gelir getirisinin yeterli şekilde araştırılmadığını belirterek, istinaf taleplerinin kabulüne, İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılarak talepleri doğrultusunda karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile arazi niteliğinde kabul edilen taşınmaza net gelir esas alınarak değer biçilmesinin 2942 sayılı Kanun'un değerlendirmeye ilişkin hükümlerine aykırılık teşkil etmediği, hükme esas alınan bilirkişi kurulu raporunda dava konusu taşınmazın niteliği ve konumununa göre kapitalizasyon faizi ile objektif değer artırıcı unsur oranlarının yerinde olduğu, aynı mahalde bulunan taşınmaza Yargıtay'ın %150-200 objektif değer artışı uyguladığı, bilirkişi kurulunun kanuna uygun olarak oluşturulduğu, belirlenen kamulaştırma bedelinin adil ve hakkaniyete uygun olduğu,

raporun değerlendirme tarihindeki verilere uygun şekilde düzenlendiği, ayrıca kamulaştırmadan arta kalan kısmın yüz ölçümü, geometrik şekli, kalan kısmın giriş ve çıkışlarının yan yol ve su kanalı ile kapatılması ve ekonomik tarım yapılmasının mümkün olmaması dikkate alındığında tamamının kamulaştırılmasının yerinde olduğu,

keza Dairelerinin 2022/3578 Esas sayılı dosyasında görülen dava konusu taşınmaza yakın konumda bulunan Kızılcıkorman Mahallesi 1 18... parsel sayılı taşınmazın aynı dava tarihi olan 10.12.2020 tarihi itibarıyla %4,5 kapitalizasyon, %150 objektif değer artışı uygulanmak suretiyle metrekare birim fiyatının 113,68 TL olarak belirlendiği ve Dairelerince uygun bulunduğu,

Dairelerinin 2023/367 Esas sayılı dosyasında incelenen Kızılcıkorman Mahallesi 1 18... , 17... parseller için de 10.12.2020 yılı itibarıyla metrekare birim fiyatının 113,68 TL belirlendiği hususları dikkate alındığında, dava konusu taşınmaz için aynı dava tarihi itibarıyla belirlenen metrekare birim fiyatının yerinde olduğu,

her ne kadar bakiye 632.139,41 TL kamulaştırma bedeline davanın dört ay içerisinde sonuçlandırılmaması nedeniyle, dava tarihi olan 10.12.2020 tarihinden itibaren dört ay sonrası olan 11.04.2021 tarihinden karar tarihine kadar yasal faiz işletilmesine karar verilmesi gerekirken 11.06.2021 tarihinden karar tarihine kadar yasal faiz işletilmesine karar verilmiş ise de davalı tarafların bu hususta açık istinafı olmadığından İlk Derece Mahkemesince 11.06.2021 tarihinden karar tarihine kadar yasal faiz işletilmesine hükmedilmesi eleştirilmekle yetinilmiş olup davacı idare vekili ile bir kısım davalılar vekillerinin istinaf başvurularının esastan

reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1. Davacı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf başvuru dilekçesinde belirttiği hususları tekrar ederek Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulması istemi ile temyiz yoluna başvurmuştur.

2. Davalı ... vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf başvuru dilekçesinde belirttiği hususları tekrar ederek Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulması istemi ile temyiz yoluna başvurmuştur.

3. Davalılar ... vd. vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf başvuru dilekçesinde belirttiği hususları tekrar ederek Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulması istemi ile temyiz yoluna başvurmuştur.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme Uyuşmazlık, dava konusu taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespitine ilişkindir.

2. Değerlendirme 1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Arazi niteliğindeki taşınmaza 2942 sayılı Kanun'un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (f) bendi uyarınca gelir metodu esas alınarak değer biçilmesinde ve tespit edilen bedelin davalı tarafa ödenmesi, dava konusu taşınmazın kamulaştırılan kısmının davalılar adına olan tapu kaydının iptali ile yol olarak terkinine karar verilmesi yerindedir.

3. Dava konusu taşınmazın hükme esas alınan bilirkişi kurulu raporunda belirtilen özelliklerine ve dosya kapsamına göre uygulanan kapitalizasyon faiz oranı ve objektif değer artış oranı uygun görülmüştür.

4. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup temyiz dilekçelerinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Davacı idare vekili ile bir kısım davalılar vekillerinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Davacı idare harçtan muaf olduğundan harç alınmasına yer olmadığına, davalılardan peşin alınan temyiz harcının Hazineye irat kaydedilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,