Yargıtay 5. Hukuk Dairesi E.2025/9845 K.2025/16728

Taraflar arasındaki 4650 sayılı Kanun'la değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 10 uncu maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın yol olarak tapudan terkini davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın taraf vekillerince istinaf edilmesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesince başvuruların kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak, davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesinin kaldırma kararı üzerine yeniden yargılama yapan İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın taraf vekillerince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı taraf vekillerince temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı idare vekili dava dilekçesinde özetle; .. ili, ..., .. köyü 1 13... parsel sayılı taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespiti ile kamulaştırılan taşınmazın yol olarak davacı lehine terkinine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili tarafından cevap dilekçesi sunulmamıştır.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B.İstinaf Sebepleri 1. Davacı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle; kamulaştırma bedeline dava tarihinden itibaren son karar tarihine kadar faiz işletilmesine karar verilmesinin hatalı olduğunu, münavebe ürünlerinin doğru alınmadığını %20 objektif değer artışının fazla olduğunu, ilçe tarım verilerine uygun olarak hesaplama yağılmadığını ileri sürmüştür.

2. Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; dava konusu taşınmazın arsa olarak değerlendirilmesi gerektiğini, kamulaştırma nedeniyle taşınmazın bütünlüğü bozulduğunu, kalan kısmın kıymetinde kamulaştırma nedeniyle eksilme meydana geldiğini, uygun oranda objektif değer artış oranının uygulanması gerektiğini ileri sürmüştür.

C.Gerekçe ve Sonuç Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile, dava konusu taşınmaza buğday, kavun, karpuz ürünleri münavebesi uygulanarak net gelirine göre değer biçilmesinin, taşınmaz için bilirkişi raporunda belirtilen özellikleri dikkate alınarak %20 oranında objektif değer artışı uygulanmasının yerinde olduğu kapitalizasyon faiz oranının %5 olarak alınmasının Yargıtay içtihatlarına uygun olduğu, davacı idare lehine vekâlet ücretine hükmedilmemesinde de bir isabetsizlik olmadığı belirtilerek taraf vekillerinin istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1. Davacı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar etmiştir. 2. Davalı vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme Uyuşmazlık, ... olarak davacı idare ile davalı tapu maliki arasındaki kamulaştırma bedelinin tespiti istemine ilişkindir.

2. Değerlendirme 1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 371 inci maddesi ile 369 uncu maddesinin birinci fıkrasında yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Arazi niteliğindeki dava konusu taşınmaza 2942 sayılı Kanun'un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (f) bendi uyarınca gelir metodu esas alınarak değer biçilmesinde yöntem itibarıyla isabetsizlik görülmemiştir.

3. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukukî nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre taraf vekillerinin aşağıdaki paragrafın kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

4.Aynı kamulaştırma işlemi kapsamında Dairemizin 2023/678 Esas, 2023/7242 Karar sayılı kararı ile denetimden geçen dosyasında taşınmaz bedeli belirlenirken buğday, mercimek, kavun münavebesi uygun görüldüğü halde eldeki davada Bölge Adliye Mahkemesinin kaldırma ilamı sonrasında hükme esas alınan raporda buğday, mercimek, kavun münavebesinden ayrılarak buğday, kavun, karpuz münavebesi ile taşınmazın çıplak arazi değerinin yüksek hesaplanması doğru görülmemiştir.

5. Dava konusu taşınmaza yakın konumda bulunan 1 13... (eski 623) parsel sayılı taşınmaza ilişkin Dairemizin 2023/678 Esas, 2023/7242 Karar sayılı kararı ile denetimden geçen dosyasında; %50 oranında objektif değer artışı uygulandığı dikkate alındığında, dava konusu taşınmaza %20 oranında objektif değer artırıcı unsur uygulayarak daha az değer biçen bilirkişi kurulundan yakın konumda bulunan parsele ilişkin bedelden ayrılma nedenleri konusunda ek rapor alınıp sonucuna göre karar verilmesi gerektiğinin düşünülmemesi bozmayı gerektirmiştir.

6. Dava konusu taşınmazın kamulaştırmadan arta kalan kısmı olan 1 13... parsel sayılı taşınmazın yüzölçümü, geometrik şekli, kullanım durumu ve kamulaştırma amacına göre tarımsal amaçlı olarak işlenmesinin zorlaşacağı ve arta kalan bölümlerde değer azalışı meydana geleceği muhakkaktır. Mahkemece, kamulaştırmadan arta kalan bu bölümdeki değer azalışı yönünden bilirkişi kurulundan ek rapor alınıp, sonucuna göre hüküm kurulması gerektiği düşünülmeden eksik inceleme ile karar verilmesi hatalıdır.

7. Tespit edilen kamulaştırma bedelinin ilk karar ve ikinci kararla davalı tarafa ödenmesine hükmedildiği gözetilmeksizin, tüm bedel için son karar tarihine kadar yasal faize hükmedilmesi doğru değildir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle, 1.Taraf vekillerinin diğer temyiz itirazlarının reddine,

2.Taraf vekillerinin temyiz itirazlarının kısmen kabulü ile temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

3. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Davacı idare harçtan muaf olduğundan harç alınmasına yer olmadığına, davalıdan peşin alınan temyiz harcının istek halinde iadesine

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,