Yargıtay 6. Hukuk Dairesi E.2012/11724 K.2013/5896

Mahalli mahkemesinden verilmiş bulunan yukarıda tarih ve numarası yazılı alacak davasına dair karar, davacı tarafından süresi içinde temyiz edilmiş olmakla, dosyadaki bütün kağıtlar okunup gereği görüşülüp düşünüldü. Dava, eksik ödenen rödovans bedelinin tahsili istemine ilişkindir. Mahkemece davanın reddine karar verilmiş olup, hüküm davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Davacı vekili dava dilekçesinde; davalının 14.05.1998 tarihli rödovans sözleşmesine göre 17 nolu üretim sasında, üretim döneminde ürettiği kömürlerin bir kısmının rödovans bedelini davacı kuruma ödemediğini, Teftiş Kurulu Başkanlığının 02.02.2005 tarih ve 39 sayılı soruşturma raporuna göre davalının 1999 yılında 55.690 Kg, 2001 yılında 33.740 Kg, 2003 yılında 3.060.382 Kg olmak üzere toplam 3.149.812 kg kömürün rödovans bedelinin ödenmediğinin tespit edildiğini belirterek faizi ile birlikte 38.604,93 TL kurum alacağının davalıdan tahsiline karar verilmesini istemiştir.

Davalı; üretim faaliyetlerinin yıllar itibariyle sözleşmeye uygun olarak gerçekleştiğini, üretilen miktar üzerinden hesaplanıp tahakkuk ettirilen rödovans bedellerinin davacı kuruma ödendiğini, sözleşme hükümlerine göre ödenmemiş veya eksik ödenmiş borç bulunmadığını belirtmiştir. Mahkemece, kaçak kömür sevk ve üretiminin tespit edilemediği gerekçesi ile davanın reddine karar verilmiştir

Taraflar arasında 17 nolu üretim sahasına ilişkin 14.05.1998 tarihli ve yer teslimini izleyen ayın ilk gününden itibaren 10 yıl süreli rödovans sözleşmesi konusunda uyuşmazlık bulunmamaktadır. Sözleşme davacı tarafından 22.05.2003 tarihinde tek yanlı olarak feshedilmiştir. Davacı sözleşmenin feshinden önceki dönemde üretilen kömür miktarına göre eksik rödovans bedeli ödendiğini iddia etmektedir.

Sözleşmenin “kontrol denetim ve asgari üretim” başlıklı 13/a maddesinde işletmecinin her üretim yılı sonunda üretmeyi taahhüt ettiği kömürün rödovans bedelini 10 gün içinde ödeyeceği, taahhüt miktarının altında üretim yapılması halinde yıllık taahhüt miktarı üzerinden rödovans ödeneceği, taahhüt miktarından fazla üretim yapılması halinde ise fazla üretilen miktarın rödovans bedelinin ayrıca ödeneceği, asgari üretim fazlasının, bir sonraki üretim yılının asgari üretimine dahil edilemeyeceği kararlaştırılmıştı.

Sözleşmenin bu hükmüne göre uyuşmazlık, 1999, 2001 ve 2003 yıllarında davalının, taahhüt tutarını aşan üretimi olup olmadığı ve bedelinin ödenip ödenmediği noktasında toplanmaktadır.

Mahkemece, konuya ilişkin olarak inceleme yapılabilmesi için davalının ticari defter ve belgelerinin ibrazını istemiş, ancak davalı verilen süreye rağmen söz konusu defter ve belgeleri ibraz etmemiştir. Ne var ki, davacı tarafından dayanılan 02.02.2005 tarihli soruşturma raporunda incelemenin davalı şirket muhasebecisi Cengiz Akdeniz tarafından müfettişe sunulan kayıt ve belgeler üzerinden yapıldığı anlaşılmaktadır.

01.09.1998 tarihinde başlayan üretim dönemi için 1999 yılında taahhüdü aşan üretimin söz konusu olmadığı bilirkişi raporları ile sabittir. 2001 ve 2003 yıllarına ilişkin olarak ise davalının.

2001 yılındaki taahhüt miktarının 28.462 Kg olmasına rağmen bu yıldaki toplam kaydi üretim ve satın aldığı kömür miktarının 28.373.580 Kg olduğu, kömür satışının ise 30.846.050 Kg olduğu, taahhüdü aşan 33.470 Kg kömürün rödovans bedelinin ödenmediği, 2003 yılında ise her hangi bir taahhüt miktarı olmaksızın stoktaki kömür ile birlikte 359.498 Kg kömürün rödovans bedelinin ödenmediği tespit edilmiştir.

Mahkemece, bilirkişi raporu nazara alınmayarak hatalı gerekçe ile davanın reddine karar verilmesi doğru olmadığı gibi, davalının 2001 yılına ilişkin 33.470 Kg üzerinden talep edilen rödovans bedeline ilişkin kabulünün bulunduğu nazara alınmaksızın karar verilmesi hatalıdır.

Mahkemece, davalının 2003 yılına ilişkin ödemeleri olup olmadığı araştırılarak var ise 22.11.2011 tarihli bilirkişi raporundaki alacak tutarından tenkisi yapılıp sonucuna göre bir karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde hüküm verilmesi doğru değildir.

Hüküm bu nedenlerle bozulmalıdır.

BK/GA/OT