Yargıtay 6. Hukuk Dairesi E.2012/14266 K.2012/15526

Mahalli mahkemesinden verilmiş bulunan yukarıda tarih ve numarası yazılı alacak davasına dair karar, davacı ve davalı tarafından süresi içinde temyiz edilmiş olmakla, dosyadaki bütün kağıtlar okunup gereği görüşülüp düşünüldü. Dava, sözleşmeye konu maden sahasının çalıştırılamamasından kaynaklanan kazanç kaybı, işçi ücretleri ve fazla ödenen rödövans bedelinin iadesi istemine ilişkindir. Mahkemece rödövans bedelinin iadesi ve kar kaybı isteğinin kısmen kabulüne, fazlaya ilişkin istemin reddine karar verilmiş olup hüküm davacı ve davalı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Davacı vekili.

Dava dilekçesi ile davalı ruhsat sahibi ile müvekkili arasında Ulukışla İlçesi ... köyü 4.gurup maden sahasına ilişkin 03.05.2007 tarihli rödövans karşılığı maden arama ve işletme sözleşmesi imzalandığını, müvekkilinin davalıya rödövans bedeline mahsuben toplam 66734 TL ödeme yaptığını, davalının 21.06.2009 tarihi itibariyle sona eren patlayıcı madde kullanma izin belgesinin yenilenmesi için muvafakat vermediğini, davalının sözleşme gereği yükümlü olduğu patlayıcı madde kullanma izin belgesinin çıkarılmasına muvafakat etmemesi nedeniyle müvekkilinin söz konusu sahada maden çıkartma faaliyetine devam edemediğini,

bu nedenle kazanç kaybı yaşadığını, işçiler ile yaptığı sözleşme sonuna kadar işçi ücreti ödemek zorunda kaldığını belirterek maden sahasında faaliyetine devam edemediği döneme ilişkin fazla ödenen rödövans bedelinin iadesine, kazanç kaybı ve işçi ücretlerinin davalıdan tahsiline karar verilmesini istemiştir.

Davalı ise davacı kiracının da sözleşme koşullarına uymadığını, devlete ait rüsum ve vergileri ödemediğini, ruhsat sahası dışında üretim yaptığını, rödövans bedellerini ödemediğini belirterek davanın reddini istemiş mahkemece 9.867 TL fazla ödenen rödövans bedeli ve 44.430,38TL mahrum kalınan kar tazminatının davalıdan tahsiline fazlaya ilişkin istemin reddine karar verilmiştir.

Taraflar arasında 03.05.2007 başlangıç ve 25.10.2015 bitiş tarihli rödövans karşılığı maden işletme sözleşmesi konusunda uyuşmazlık bulunmamaktadır. Sözleşmede çıkarılacak madenin %6 karşılığının rödövans bedeli olarak ruhsat sahibine ödenmesi kararlaştırılmıştır.

Davacı kiracı, davalı ruhsat sahibinin yükümlülüğünde olan patlayıcı madde kullanma izin belgesinin yenilenmemesi nedeniyle maden sahasında üretim yapamadığını belirterek üretim yapamadığı döneme ilişkin kar mahrumiyeti, işçi ücretleri ve fazla ödenen rödövans bedelinin davalıdan tahsilini istemiştir. Kiralananın kullanılamaması nedeniyle uğranılan kazanç kaybına ilişkin istemlerde kar kaybı talebinde bulunan tarafın kar kaybına neden olan olayda kusuru bulunmaması gerekir.

Zira kimse kendi kusurunun sonuçlarından yararlanamayacağından bu istemi ileri sürmesi hakkın kötüye kullanılması niteliğindedir.

Taraflar arasındaki sorunun bu açıdan ele alınarak çözüme kavuşturulması gerekir. Nitekim davalı da, davacının sözleşme kapsamında bir takım yükümlülüklerini ihlal ettiğini savunmuştur. Davalının savunmasında ileri sürdüğü iddialar mahkemece araştırılmış değildir. Davacının akde aykırı eylemleri nedeniyle reddedilip kesinleşen Ulukışla Asliye Hukuk Mahkemesinin 2008/85 esas 2010/98 sayılı kararı da taraflar arasında kesin hüküm teşkil eder nitelikte değildir.

Zira bu davada kiracının akde aykırı olduğu öne sürülen eylemleri olayın yukarıda açıklanan yönü itibariyle değil tahliye koşullarının gerçekleşip gerçekleşmediği yönüyle tartışılıp karara bağlanmıştır. Kaldı ki taraflar arasında akdin feshine ilişkin Ulukışla Asliye Hukuk Mahkemesinin 2010/115 esas sayılı dosyası ile yargılaması devam eden dava bulunmaktadır.

Bu durumda mahkemece davalının savunması üzerinde durulup varılacak sonuca göre davacının akde aykırı olduğu öne sürülen davranışlarının hakkın kötüye kullanılması niteliğinde olup olmadığının değerlendirilmesi, öte yandan Ulukışla Asliye Hukuk Mahkemesinin 2010/115 esas sayılı davasının da bu dava yönüyle bekletici mesele yapılarak sonucuna göre bir karar verilmesi gerekirken eksik inceleme ile yazılı şekilde karar verilmesi hatalı olmuştur.

Hüküm bu nedenle bozulmalıdır