Yargıtay 6. Hukuk Dairesi E.2012/8076 K.2012/10537

Mahalli mahkemesinden verilmiş bulunan yukarıda tarih ve numarası yazılı itirazın iptali ve teminatın iadesi davasına dair karar, davacı tarafından süresi içinde temyiz edilmiş olmakla, dosyadaki bütün kağıtlar okunup gereği görüşülüp düşünüldü. Dava, kiralayan tarafından açılan davada, kira alacağının ve katkı payının tahsili amacıyla yapılan icra takiplerine vaki itirazın iptali, %40 inkar tazminatı istemine, kiracı tarafından açılan dava da, teminat mektuplarının iadesi istemine ilişkindir. Mahkemece, itirazın iptali isteminin reddine, teminat mektuplarının iadesi isteminin kabulüne karar verilmesi üzerine, hüküm davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Davacı vekili, asıl dava dilekçesinde, davalının 13/11/1998 başlangıç tarihli ve on yıl süreli sözleşme ile davacıya ait taşınmazı ihale ile kiraladığını, 1.6.2010 tarihinde yer tesliminin yapıldığını, sözleşmeye göre alt yapı hizmetleri nedeniyle 2.510.000 USD katılım payının her yıl Ocak ayında birer yıl aralıklarla 10 eşit taksitte, ayrıca DHMİ tarafından belirlenecek kira bedelinin üçer aylık dönemler halinde ödenmesinin kararlaştırıldığını bildirerek, asıl dosyada ve birleşen dosyalarda 2003 yılı kira alacağı ve katkı payı alacaklarını ve sonraki yıllara ait kira alacağı katkı payı alacaklarını istemiştir.

Davalı vekili, ... Noterliğinde düzenlenen 21/10/2002 tarihli ihtarname ile sözleşmeyi feshettiklerini, kiralanan hangar yerini 07/04/2003 tarihinde düzenlenen tutanakla davalıya teslim ettiklerini, fesih tarihinden sonraki katılım payı ve kira alacağı talep edilemeyeceğini belirterek davanın reddini savunmuş ve birleşen dosyada ihale aşamasında verilen 225.000 USD değerindeki 3 adet teminat mektubunun iadesini talep etmiştir.

Taraflar arasında 13/11/1998 tarihinde 10 yıl süreli kira sözleşmesi düzenlendiği, kiralananın davalı kiracıya 1.6.2010 tarihinde teslim edildiği ve daha sonra kira sözleşmenin taraflarca feshedilerek taşınmazın 07/04/2003 tarihinde davalı kiracı tarafından davacı kiralayana teslim edildiği hususunda uyuşmazlık bulunmamaktadır. Sözleşmenin konusunun; uçak bakım hangar yerinin kiralanması, bu yere uçak bakım hangarı yapılması, bunun işletilmesi ve kira bedellerinin ödenmesi olarak kararlaştırıldıktan sonra,

Sözleşmenin 3. maddesinde: Apron, taksi yolu ve DHMİ'ce yapılan diğer altyapı hizmetleri nedeniyle kiracıya yapılan ihale sonucu belirlenen 2.510.00 ABD $ katılım payını on eşit taksite ve aşağıdaki koşullarda kira bedelinden ayrı olarak DHMİ Genel Müdürlüğüne ödeyecektir. Bu bedelin birinci taksidi kira sözleşmesi akdedilmeden önce ilk taksit tutarı ödenecek olup, bundan sonraki taksitler birer yıllık aralarla her yıl Ocak ayı içerisinde peşin olarak ödenecektir. Taksitlerin ödenmemesi halinde DHMİ'nin kira dönemi sonunu beklemeden sözleşmeyi fesih yetkisini taraflar kabul ederler.

Sözleşmenin 4. maddesinde: Kira süresi ilk on ayı yapım süresi olmak üzere on yıldır. İnşaat süresi olarak belirlenen on ay DHMİ'den kaynaklanan nedenler dışında hiçbir şekilde uzatılamaz, kiracının belirlenen bu süre içinde uçak bakım hangarını inşa ederek hizmete vermemesi durumunda, kira süresi uzatılamaz ve bu sürenin bitiminden itibaren sözleşmenin diğer hükümleri uygulanır.

Sözleşmenin 5/1-3 maddesinde: Kiracı hangar inşaatı için yapacağı masraflar gözönünde bulundurularak on yıllık kira süresi boyunca kira bedeli DHMİ ücret tarifesinin T11.01 nolu yer tahsisleri ücret tarifesinin 2c. maddesinin 1. satır B sütünuna göre açık arazi kira bedelleri esas alınarak hesaplanacaktır. Kiracı, hesaplanan kira bedelini üçer aylık dönemler halinde ve dönem başlangıcından itibaren on günlük süre içinde herhangi bir ihbar ve ihtara gerek kalmaksızın peşin olarak ödeyecektir.

Sözleşmenin 7/a-c maddesinde: Sözleşmeden dolayı doğacak her türlü alacağın bu sözleşmede gösterilen veya kanuni süre içerisinde ödenmemesi halinde DHMİ'ce bahse konu alacağa mahsup edilmek üzere yıllık kira bedelinin %20'si oranında teminat yer teslimini ve kira artışını müteakip DHMİ adına yatırılacaktır. Bu teminat nakit olabileceği gibi limit dahili ve süresi banka mektubu olabilir.

DHMİ'nin sözleşmeden doğacak her türlü alacakları zamanında ödenmediği takdirde DHMİ alacağını bu teminttan tahsil eder, kiracı kendisine yapılacak tebligattan itibaren 30 gün içerisinde teminatı tamamlamaması halinde sözleşme DHMİ'ce fesh edilir.

Kiracı, yukarıda belirtilen teminatlardan ayrı olarak ihale şartnamesi hükümleri çerçevesinde 150.000 ABD $'lık süresiz kati teminat mektubunu uçak bakım hangarının ve ortak kullanım alanlarının yapım garantisi olarak DHMİ Genel Müdürlüğüne verecektir.

Uçak bakım hangarının ve ortak kullanım alanlarının yapım garantisi olarak alınan bu teminat mektubu uçak bakım hangarı ve ortak kullanım alanları inşaa edilerek hizmete verildikten sonra DHMİ Genel Müdürlüğünce kiracıya iade edilir. Uçak bakım hangarının bu sözleşme ve ihale şartnamesinde yer alan hükümlere uygun olarak yapımamıs halinde ve/veya ortak kullanım alanlarının yapım bedeline iştirak edilmemesi halinde DHMİ Genel Müdürlüğünün bu teminat mektubunu nakde çevirerek irad kaydetme ve sözleşmeyi fesh etme hakkı vardır.

Sözleşmenin 13/a-c maddesinde: Sözleşmede yer almayan ve tatbikat anında ortaya çıkan konular yürürlükteki mevzuat, genel kurallar ve karşılıklı anlaşmalarla halledilir. Kiracı kendisine tahsisli mahalde işletme ruhsatının iptal edilmesi ticari faaliyetlerinin sona ermesi, konkordato ilan etmesi, iflasının açılması tahsis amacının ortadan kalkması gibi durumlarda DHMİ'ce yapılacak tebligatı müteakip 10 gün içerisinde kira konusu mahalli tahliye etmeyi ve sözleşminin 14. maddesinde yer alan süre sonunu beklemeksizin hangar binasını ve ortak kullanım alanlardaki tüm haklarını DHMİ'ye devretmeyi kabul ve taahhüt eder.

Hükümleri öngörülmüştür.

Tarafların serbest iaredeleriyle sözleşmeye konulan bu hükümler geçerli olup, tarafları bağlar. Uyuşmazlığın öncelikle sözleşme hükümlerine, sözleşmede hüküm bulunmaması halinde genel hükümlere göre çözümleneceği, sözleşmenin 13/a maddesi gereğidir.Sözleşmenin davalının içine düştüğü ekonomik açmaz nedeniyle davalının talebi üzerine, taraflarca feshedildiği tartışmasızdır. Bir ticari şirket olan davalının içine düştüğü ekonomik durum nedeniyle sözleşmenin feshedilmesinin, haklı fesih olarak kabul edilmesi düşünülemez. Zira, kimse kendi kusurlu davranışından kendi lehine sonuç çıkaramaz.

Kiralanan, davalıya 1.6.2000 tarihli yer teslim tutanağı ile teslim edilmiştir. Teslim tutanağına davalı kiracı tarafından konulan şerh, süreye ilişkin olup, sözleşmenin 3. maddesini ta'lil eder mahiyette değildir. Kiralananın davacı kiralayana teslimine dair 7.4.2003 tarihli tutanak, davacı kiralayanın 70 nolu kararına dayandığından, davacı kiralayanın, davalı kiracıya İBRA'sı mahiyetinde değildir.

Hal böyle olunca, sözleşme hükümlerine ve dosyada mevcut somut delil ve belgelere uygun düşmeyen bilirkişi raporu benimsenerek sonuca gidilmesi doğru olmamıştır.

Mahkemece yapılacak iş, sözleşme hükümlerine değer verilmek suretiyle, kiralananın 7.4.2003 tarihinde davacıya teslim edildiği ve tekrar 27.10.2003 tarihinde ... Servis Havacılı'ğa kiralandığı hususu gözetilerek, davalının sözleşmenin feshedilerek kiralanananı teslim tarihine kadar geçen sürede ve kiralananın yeniden kiraya verilebilmesi için geçecek makul sürede, sözleşmedeki sorumluluklarının devam ettiği kabul edilmek suretiyle, tarafların taleplerinin değerlendirilmesi, makul kiralama süresinin 27.10.2003 tarihine geçemeyeceği gözardı edilmeden, gerektiğinde yeniden bilirkişi incelemesi yaptırılması ve hasıl olacak sonuç dairesinde karar verilmesinden ibarettir.

Bu nedenlerle, az yukarıda açıklanan ilkeler doğrultusunda inceleme ve araştırma yapılarak ve taraflar arasında sözleşme hükümlerine değer verilmek suretiyle karar verilmesi gerekirken, sözleşmeye ve dosyadaki mevcut delillere uygun düşmeyen bilirkişi raporu benimsenmek suretiyle yazılı şekilde karar verilmesi doğru görülmemiştir.

Hüküm bu nedenlerle bozulmalıdır.