Yargıtay 6. Hukuk Dairesi E.2013/4491 K.2013/6585

Mahalli mahkemesinden verilmiş bulunan yukarıda tarih ve numarası yazılı kira parasının tesbiti davasına dair karar, davalı tarafından süresi içinde temyiz edilmiş olmakla, dosyadaki bütün kağıtlar okunup gereği görüşülüp düşünüldü.

Dava, 01.06.2010 tarihinden geçerli olmak üzere aylık kira parasının 1.750,00 TL olarak tespiti istemine ilişkindir. Mahkemece, dosya üzerinden alınan bilirkişi raporunda kiralananın boş olarak aylık 1.100,00 TL ye kiraya verilebileceği görüşü esas alınarak, hak ve nesafete göre aylık kira parası 990,00 TL olarak tesbit edilmiş; hüküm,davalı vekilince temyiz edilmiştir.

Mahkemece, talimat ile kiralananda keşif yapılarak bilirkişiden rapor alınmış, alınan raporun hüküm vermeye elverişli ve yeterli olmaması nedeniyle, dosya farklı bir bilirkişiye tevdi edilerek dosya üzerinden rapor aldırılarak karar verilmiş ise de, bu rapor da hüküm kurmaya elverişli ve yeterli değildir.

Anayasa Mahkemesinin 6570 sayılı yasanın 2 ve 3.maddelerinin iptaline ilişkin 26.3.1963 tarih ve 3/67 sayılı kararı ile, 6570 sayılı yasanın kira parasındaki “sınırlı artış” ilkesi ortadan kaldırılmamıştır. Ayrıca, kira parasının tesbiti yöntemini belirleyen 18.11.1964 tarih ve 2/4 sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararında da kira parasının “hak ve nesafete uygun” seviyede takdiri ile “sınırlı artış” öngörülmektedir. O nedenle kira parasının tesbiti bir sınırlamadır ve hâkim kira parasını takdir ederken bunun bir sınırlama olduğunu gözetmelidir.

18.11.1964 gün ve .... ve yerleşik Yargıtay uygulamalarına göre “hak ve nesafet” ilkesi uyarınca hâkim bu sınırlamayı yaparken, öncelikle tarafların tüm delilleri varsa emsal kira sözleşmeleri (hâkim veya bilirkişilerce de resen araştırabilir) aslı veya onaylı örnekleri dosyaya alınmalı, üç kişilik (inşaat, mimar, mülk) bilirkişiler kurulu marifetiyle kiralanan taşınmaz ve taraf emsalleri tek tek gezilip incelenmeli, böylece elde edilen veriler somutlaştırılarak,

dava konusu yer ile ayrı ayrı (konumu, çevresi, niteliği, kullanım şekli, kira başlangıç tarihi, kira süreleri vb.) kira parasına etki eden tüm nitelikleri karşılaştırılmalı, emsal kira bedellerinin niçin uygun emsal olup olmadığı somut gerekçelerle açıklanmalı, dava konusu taşınmazın yeniden kiraya verilmesi halinde getirebileceği kira parası belirlenmeli bilirkişi raporu mahkemece somut gerçekler ışığında resen değerlendirilmeli, buna göre hak ve nesafete; özellikle tarafların kira sözleşmesinden bekledikleri amaçlarına uygun makul bir kira parası saptanmalıdır.

Mahkemece yukarıda açıklanan yönleri içermeyen, dosya üzerinden alınan bilirkişi raporuna itibar edilerek eksik inceleme ile yazılı şekilde hüküm kurulması usul ve yasaya, ...B.K’ne ve yerleşik Yargıtay uygulamalarına aykırı olup bozma nedenidir.