Yargıtay 6. Hukuk Dairesi E.2014/13598 K.2015/3805

Mahalli mahkemesinden verilmiş bulunan yukarıda tarih ve numarası yazılı alacak davasına dair karar, davacı tarafından süresi içinde temyiz edilmiş olmakla, dosyadaki bütün kağıtlar okunup gereği görüşülüp düşünüldü. Dava, eksik ödenen rödevans bedelinin tahsili istemine ilişkindir. Mahkemece davanın reddine karar verilmiş olup, hüküm davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Davacı vekili dava dilekçesinde; davalının 07.07.1994 tarihli rödevans sözleşmesine göre 8 nolu üretim sahasında, üretim döneminde ürettiği kömürlerin bir kısmının rödevans bedelini davacı kuruma ödemediğini, Teftiş Kurulu Başkanlığının 02.02.2005 tarih ve 39 sayılı soruşturma raporuna göre davalının 1998 yılında 9.146.906 kg, 1999 yılında 549.370 kg, 2001 yılında 2.594.930 kg olmak üzere toplam 12.291.206 kg kömürün rödevans bedelinin ödenmediğinin tespit edildiğini belirterek faizi ile birlikte 20.732.35 TL kurum alacağının davalıdan tahsiline karar verilmesini istemiştir.

Davalı; üretim faaliyetlerinin yıllar itibariyle sözleşmeye uygun olarak gerçekleştiğini, üretilen miktar üzerinden hesaplanıp tahakkuk ettirilen rödevans bedellerinin davacı kuruma ödendiğini, sözleşme hükümlerine göre ödenmemiş veya eksik ödenmiş borç bulunmadığını belirtmiştir. Mahkemece, kaçak kömür sevk ve üretiminin tespit edilemediği gerekçesi ile davanın reddine karar verilmiştir

Taraflar arasında 8 nolu üretim sahasına ilişkin 07.07.1994 başlangıç tarihli 5 yıl süreli rödevans sözleşmesi konusunda uyuşmazlık bulunmamaktadır. Davacı üretilen kömür miktarına göre eksik rödevans bedeli ödendiğini iddia etmektedir.

Sözleşmenin “kontrol denetim ve asgari üretim” başlıklı 13/a maddesinde işletmecinin her üretim yılı sonunda üretmeyi taahhüt ettiği kömürün rödevans bedelini 10 gün içinde ödeyeceği, taahhüt miktarının altında üretim yapılması halinde yıllık taahhüt miktarı üzerinden rödevans ödeneceği, taahhüt miktarından fazla üretim yapılması halinde ise fazla üretilen miktarın rödevans bedelinin ayrıca ödeneceği, asgari üretim fazlasının, bir sonraki üretim yılının asgari üretimine dahil edilemeyeceği kararlaştırılmıştır.

Sözleşmenin bu hükmüne göre uyuşmazlık, 1998, 1999 ve 2001 yıllarında davalının, taahhüt tutarını aşan üretimi olup olmadığı ve bedelinin ödenip ödenmediği noktasında toplanmaktadır.

Mahkemece, konuya ilişkin olarak inceleme yapılabilmesi için davalının ticari defter ve belgelerinin ibrazı istenmiş, ancak davalı verilen süreye rağmen söz konusu defter ve belgeleri ibraz etmemiştir. Ne var ki, davacı tarafından dayanılan 02.02.2005 tarihli soruşturma raporunda incelemenin davalı şirket muhasebecisi O... P... tarafından müfettişe sunulan kayıt ve belgeler üzerinden yapıldığı anlaşılmaktadır. Bilirkişi raporuna

göre 2001 yılında taahhüdü aşan üretimin söz konusu olmadığı sabittir. 1998 ve 1999 yıllarına ilişkin olarak ise davalının; 1998 yılındaki toplam kaydi üretim ve satın aldığı kömür miktarının 13.890.174 kg olduğu, kömür satışının ise 23.037.080 kg olduğu, aradaki farkın 9.146.906 kg kömürün rödevans bedelinin ödenmediği, 1999 yılındaki toplam kaydi üretim ve satın aldığı kömür miktarının 14.058.581 kg olduğu, kömür satışının ise 28.778.951 kg olduğu, aradaki farkın 14.720.370 kg kömürün rödevans bedelinin ödenmediği tespit edilmiştir. Mahkemece, bilirkişi raporu nazara alınarak bu doğrultuda karar verilmesi gerekirken hatalı gerekçe ile davanın reddine karar verilmesi doğru değildir.

Hüküm bu nedenlerle bozulmalıdır.