Yargıtay 6. Hukuk Dairesi E.2014/5855 K.2014/7833

Mahalli mahkemesinden verilmiş bulunan yukarıda tarih ve numarası yazılı kira bedelinin tespiti davasına dair karar, davacı tarafından süresi içinde temyiz edilmiş olmakla, dosyadaki bütün kağıtlar okunup gereği görüşülüp düşünüldü. Dava, kira parasının tespiti istemine ilişkindir. Mahkemece davanın reddine karar verilmesi üzerine hüküm davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Davacı vekili dava dilekçesinde. 01/08/2006 tarihinden itibaren aylık kira parasının 8.997,02 TL olarak tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

Mahkemece 13/11/2013 tarihli ara kararla aynı mahkemenin 2012/834 sayılı dosyasında keşfe katılarak rapor tanzim eden bilirkişilere dosyanın tevdii ile 01/08/2006-01/08/2007 tarihleri arasındaki kira parasının tespiti bakımından rapor tanzimine, bilirkişi ücreti olarak belirlenen 225 TL nin 2 haftalık kesin süre içerisinde yatırılmadığı takdirde dosya kapsamına göre karar verileceğinin ihtarına karar verilmiştir.

Mahkemece belirlenen bilirkişi ücreti davacı vekili tarafından 09/01/2014 tarihinde yatırılmış, mahkemece 15/01/2014 tarihli duruşmada kira parasının hak ve nesafete göre belirlenmesi gerektiği, bunun için bilirkişi incelemesi yapılması gerektiği, davacının verilen kesin süre içinde bilirkişi ücretini yatırmayarak bu delile dayanmaktan vazgeçmiş sayıldığı ve davanın bu haliyle sübut bulmadığı gerekçesi ile davanın reddine karar verilmiştir.

Taraflar arasında 01/08/2001 başlangıç tarihli ve 1 yıl süreli kira sözleşmesi konusunda uyuşmazlık bulunmamaktadır. Eldeki davada yenilenen 01/08/2006 tarihinden itibaren başlayan döneme ilişkin kira parasının tespiti istenmiş olup mahkemenin de kabulünde olduğu üzere kira parasının "hak ve nesafet" kurallarına göre tespiti gerekir.

Bunun için dava konusu yerde keşif yapılarak ve taraflarca sunulacak emsallerin yerinde görülmesi, emsal ve rayicin tespitinde, kiralananın özellikleri ve kiralanan yer ile civarında aynı nitelikte kabul edilebilecek ve tespiti istenilen döneme yakın tarihte yapılmış kira sözleşmeleri esas alınarak mukayese yapılması gerekir.

18.11.1964 gün ve 2/4 sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararına göre “hak ve nesafet” ilkesi uyarınca kira parası tespit edilirken öncelikle tarafların tüm delilleri, varsa emsal kira sözleşmeleri aslı veya onaylı örnekleri dosyaya alınarak, bilirkişi aracılığı kiralanan taşınmaz ve taraf emsalleri tek tek gezilip incelenmeli, bilirkişi tarafından gerekli incelemeler yapılıp, böylece elde edilen veriler somutlaştırılarak,

dava konusu yer ile ayrı ayrı (konumu, çevresi, niteliği, kullanım şekli, yüzölçümü, kira başlangıç tarihi, kira süreleri vb) kira parasına etki eden tüm nitelikleri karşılaştırılmalı, emsal kira bedellerinin niçin somut emsal olup olmadıkları, somut gerekçeler ile açıklanmalı ve dava konusu yerin yeniden kiraya verilmesi halinde getirebileceği kira parası belirlenmeli, hakimce bu kira parası dikkate alınarak “hak ve nesafete” uygun bir kiraya hükmedilmelidir.

Duruşma zaptındaki açıklamalara göre mahkemece dosyanın aynı mahkemenin 2012/834 Esas sayılı dosyasında keşfe katılıp rapor düzenleyen bilirkişilere tevdii ile rapor tanzimine karar verildiği, ancak mahkemenin 2012/834 sayılı dosyasında ise kira parasının tespiti istenen kira döneminin 01/08/2010-01/08/2011 dönemi olduğu anlaşılmaktadır.

Hak ve nesafete göre kira parasının tespitine karar verilirken yukarıda açıklandığı üzere Mahkemece keşif yapılarak alınacak bilirkişi raporu doğrultusunda karar verilmesi, emsal ve rayicin tespitinde, kiralananın özellikleri ve kiralanan yer ile civarında aynı nitelikte kabul edilebilecek ve tespiti istenilen döneme yakın tarihte yapılmış kira sözleşmeleri esas alınarak mukayese yapılması gerekirken, keşfe ilişkin karar verilmeksizin başka bir dosyada rapor sunan bilirkişiye dosya tevdi edilerek bu dosya hakkında da rapor tanzimi istenmesine ilişkin oluşturulan ara kararla verilen kesin mehil sonuç doğurucu nitelikte bulunmadığından, kesin süre içerisinde belirlenen bilirkişi ücretinin yatırılmaması nedeni ile ispatlanamayan davanın reddine karar verilmesi doğru görülmemiştir.

Hüküm bu nedenle bozulmalıdır.