Yargıtay 6. Hukuk Dairesi E.2014/8046 K.2014/9394

Mahalli mahkemesinden verilmiş bulunan yukarıda tarih ve numarası yazılı kira bedelinin tespiti davasına dair karar, davacı ve davalı tarafından süresi içinde temyiz edilmiş olmakla, dosyadaki bütün kağıtlar okunup gereği görüşülüp düşünüldü.

Dava, kira bedelinin tespiti istemine ilişkindir. Mahkemece 27.05.2012 tarihinden itibaren kira bedelinin aylık 2.420 TL olarak tespitine karar verilmiş, hüküm davacı vekili ile davalı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Davacı vekili dilekçesinde, davacının kiralananı 05.03.2012 satın aldığını, 14.03.2012 tarihinde ihtarname çekerek davalının aylık kira bedelini 4.000 TL'ye çıkarmasını istediğini ancak davalının aylık 2.200 TL olarak kira bedelini yatırmaya devam ettiğini belirterek 2012 yılı Nisan ayından itibaren kira bedelinin 4.000 TL olarak belirlenmesine karar verilmesini istemiştir. Davalı vekili davalının kirayı enflasyon kadar arttırdığını belirterek davanın reddine karar verilmesini savunmuştur.

1- Dosya kapsamına, toplanan delillere, mevcut deliller mahkemece takdir edilerek karar verilmiş olmasına ve takdirde de bir isabetsizlik bulunmamasına göre tarafların aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazları yerinde değildir.

2- Taraflarca kira sözleşmesinin başlangıc tarihi belirtilmemekle beraber mahkemece davalı kiracının elektrik aboneliği esas alınarak kira sözleşmesinin başlangıc tarihi 27.05.2010 olarak belirlenmiş bu belirlemeye tarafların itirazı olmamıştır. Bundan başka tarafların her türlü etken dışında ve serbest iradeleri ile yaptıkları kira sözleşmesinde belirledikleri kira parasının aksi iddia edilip kanıtlanmadıkça o dönemin olağan rayicine uygun olduğu kabul edilmelidir.

Şartlar değişmediği ve özel gelişmelerin varlığı iddia ve ispat edilmedikçe kira sözleşmesinde olağan rayice uygun olarak kararlaştırılan kira parasına Toptan Eşya Fiyat Endeksinin (TEF Endeksinin %65'i aştığı dönemlerde %65 ile sınırlı olarak) üç yıl için (ardarda üç defa) artırımı esas alınarak bulunacak kira parasının o dönemin hak ve nesafet kurallarına uygun ve aşırı olmayan bir kira parası olduğu ilke olarak kabul edilmeli ve ona göre uygulama yapılmalıdır.

Bu durumda davalı kiracının 2.200 TL olan kira bedelini istenen dönem için 2.420 TL ye çıkarttığı dosyadaki banka dekontlarından anlaşılmaktadır. Kira başlangıcı tarihinden itibaren üç yıl geçmediği ve özel gelişmelerin varlığı da kanıtlanmadığını göre mahkemece kira parasının 27.05.2012 tarihinden itibaren 2.420 TL olarak belirlenmesinde bir usulsüzlük bulunmamaktadır.

Ancak, kira parasının bir bölümünün stopaj ve fon kesintileri adı altında, vergi dairelerine kiracı tarafından ödenmesi, kiraya verenin gelir vergisi yükümlülüğüne ait ve vergi yasalarınca düzenlenen bir konudur. Doğrudan doğruya mecurun kullanımından doğan masraf kalemlerinden olmayan vergi, kira parasının tespitinde bir unsur olarak dikkate alınamayacağından fon ve vergi stopajı, KDV düşülerek “net” kira parası tespit edilemez.

Mahkemece kira bedeli 2.420 TL olarak belirlenmiş ise de bu tutarın net mi brüt mü olduğu belirtilmemiştir.

Bu durumda bilirkişiden bu husus açıklatılmak suretiyle yeniden rapor alınmalı ve az yukarıda açıklanan nedenlerle brüt kira parasına hükmedilmesi gerekirken, yazılı şekilde hüküm kurulması doğru değildir. Hüküm bu nedenle bozulmalıdır. Kabule göre de davanın açılmasına davalı neden olmadığı halde davacı yararına yargılama gideri ve vekalet ücreti takdiri de doğru değildir.