Yargıtay 6. Hukuk Dairesi E.2015/4928 K.2016/3670

Mahalli mahkemesinden verilmiş bulunan yukarıda tarih ve numarası yazılı itirazın iptali davasına dair karar, davacı ve davalı tarafından süresi içinde temyiz edilmiş olmakla, dosyadaki bütün kağıtlar okunup gereği görüşülüp düşünüldü.

Dava kira alacağının tahsili amacı ile başlatılan icra takibine itirazın iptali istemine ilişkindir. Mahkemece davanın kısmen kabulüne karar verilmiş hüküm davalı ve davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

1-Dosya kapsamına, toplanan delillere, mevcut deliller mahkemece takdir edilerek karar verilmiş olmasına ve takdirde de bir isabetsizlik bulunmamasına göre davacı vekilinin temyiz itirazları yerinde değildir.

2-Davalı vekilinin temyiz itirazlarına gelince:

Davacı vekili dava dilekçesinde kira bedelinin 2013 yılı için 2750 TL olduğunu, sözleşmede kira parasının her yıl %15 oranında artırılacağı kararlaştırıldığını, bu artış şartına göre eksik ödenen bakiye kira bedeli ve ödenmeyen kira bedelinin tahsili amacı ile başlatılan icra takibine itirazın iptalini istemiştir. Davalı 2013 yılında kira bedelinin 27150 TL olduğunu kabul ederek yeni dönemde ise kira bedelinin 2900 TL olduğunu savunmuştur.

Taraflar arasındaki ilk kira ilişkisi, 01/10/2010 tarihli kira sözleşmesine dayanmakta olup, tahsili istenilen kira paraları 01.10.2013 tarihinden itibaren başlayan döneme ilişkindir. 6217 Sayılı Yasa'nın geçici 2.maddesinde değişiklik yapan 6353 Sayılı Yasa'nın 53.maddesine göre; kiracının Türk Ticaret Kanunun'da tacir olarak sayılan kişiler ile özel hukuk ve kamu hukuku tüzel kişileri olduğu işyeri kiralarında 6098 Sayılı Türk Borçlar Kanun'unun 323, 325, 331, 340, 343, 344, 346 ve 354'ncü maddelerinin 1.7.2012 tarihinden itibaren 8 yıl süreyle uygulanamayacağı, bu halde kira sözleşmelerinde bu maddelerde belirtilmiş olan konulara ilişkin olarak sözleşme serbestisi gereği kira sözleşmesi hükümlerinin tatbik olunacağı da öngörülmektedir.

6102 Sayılı TTK.nun 12.maddesine "bir ticari işletmeyi, kısmen de olsa, kendi adına işleten kişiye tacir denir. Bir ticari işletmeyi kurup açtığını, sirküler, gazete, radyo, televizyon ve diğer ilan araçlarıyla halka bildirmiş veya işletmesini ticaret siciline tescil ettirerek durumu ilan etmiş olan kimse, fiilen işletmeye başlamamış olsa bile tacir sayılır.

Anılan Yasanın 11.maddesinde "Ticari işletme, esnaf işletmesi için öngörülen sınırı aşan düzeyde gelir sağlamayı hedef tutan faaliyetlerin devamlı ve bağımsız şekilde yürütüldüğü işletmedir.

Ticari işletme ile esnaf işletmesi arasındaki sınır, Bakanlar Kurulunca çıkarılacak kararnamede gösterilir." 15.maddesinde de "İster gezici olsun ister bir dükkanda veya sokağın belirli yerlerinde sabit bulunsun, ekonomik faaliyeti sermayesinden fazla bedeni çalışmasına dayanan ve geliri 11.maddenin 2.fıkrası uyarınca çıkarılacak kararnamede gösterilen sınırı aşmayan ve sanat veya ticaretle uğraşan kişi esnaftır." düzenlemesi bulunmaktadır.

Bir kimsenin Vergi Usul Kanunu'na göre esnaf sayılması, TTK yönünden de esnaf kabul edilmesini gerektirmez. Ticaret siciline ya da Oda'ya kayıtlı olmamak da tacir olmamanın kesin bir kanıtı olmadığı gibi, vergi mükellefi olup olmamak da tacir ve esnaf ayrımında kesin bir ölçüt olarak kabul edilemez.

Olayımıza gelince. Takipte dayanılan ve hükme esas alınan 01.10.2010 başlangıç tarihli ve 2 yıl süreli kira sözleşmesi hususunda bir uyuşmazlık bulunmamaktadır. Kira sözleşmesi aylık 2500 TL olup sözleşmenin özel şartlar 3. maddesinde yıllık kira artışının %15 olacağı kararlaştırılmıştır. Bir önceki döneme ilişkin kira bedelinin 2750 TL olduğu konusunda bir uyuşmazlık bulunmamaktadır.

Taraflar arasındaki uyuşmazlık %15 oranındaki artış şartının geçerli olup olmadığı noktasında toplanmaktadır. TBK 344/1 maddesine göre tarafların yenilenen kira dönemlerinde uygulanak kira bedeline ilişkin anlaşmaları bir önceki kira yılında üretici fiyat endeksindeki artış oranını geçmemek koşuluyla geçerli olacağını ve bu kuralın bir yıldan uzun süreli kira sözleşmelerine de uygulanacağını düzenlemiştir.

Kiralanan iş yeri olduğuna göre sözleşmenin artış şartına ilişkin hüküm kiracının tacir olup olmadığına bağlıdır. Dosya kapsamından kiracının TTK.nun kapsamında tacir olup olmadığı anlaşılamamaktadır.

Bu durumda mahkemece kiracının tacir olup olmadığı araştırılarak, tacir olması durumunda sözleşmedeki artış şartının geçerli olduğunun kabulü aksi takdirde kira artışının üretici fiyat endeksi oranında artırılarak karar verilmesi gerekirken bu husus gözardı edilerek karar verilmesi doğru değildir.

Hüküm bu nedenle bozulmalıdır.