Yargıtay 6. Hukuk Dairesi E.2016/179 K.2016/3406

Mahalli mahkemesinden verilmiş bulunan yukarıda tarih ve numarası yazılı sözleşmenin uyarlanması davasına dair kararın temyiz incelemesi duruşmalı olarak davalı ve davacı tarafından süresi içinde istenilmekle gün tayin edilerek taraflara gönderilen davetiyelerin tebliğ edilmesi üzerine belli günde davalı vekili Av. ... ve davacı vekili Av. ... geldiler. Hazır bulunanların sözlü açıklaması dinlendikten sonra dosyadaki bütün kağıtlar okunup gereği görüşülüp düşünüldü. Dava rödovans bedelinin uyarlanması istemine ilişkindir. Mahkemece istemin kısmen kabulüne karar verilmiş hüküm davalı ve davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Davacı vekili dava dilekçesinde.

Müvekkili ile davalı arasında 16.01.1969 tarihli rödavans sözleşmesi akdedildiğini bu sözleşmeye göre Kayseri İli, Pınarbaşı İlçesi Oranşehir Bucağı, Kırkpınar, Dikilitaş ve Uzunköprü köyleri dahilindeki maden sahalarının davalıya peşin avans ve rödavans karşılığında devrinin kararlaştırıldığını ve buna dayalı olarak sözleşmenin 4.maddesine göre davalı şirketin bu sahalardan istihsal edeceği ve satacağı demir cevherinin beher kuru metrik tonu için 5,00 (yalnız beş lira) TL,

11.maddesinde de davalı tarafından istihsal edilecek toz cevherler ve demir tenoru %45 (yüzde kırkbeş)'den aşağı parça satıldığı takdirde davalı (şirket) beher kuru metrik ton için 5,00 TL (beş lira) rödavans yerine davacıya 3,00 TL (üç lira) rödavans ödeyeceğinin kararlaştırıldığını, ayrıca sözleşmenin 6.maddesine göre de yıllık 35.000 TL (yalnız otuzbeşbin) rödavans ödeyeceğinin kararlaştırıldığını, ancak geçen zaman içerisinde ekonomik koşullardaki değişim nedeniyle edimler arasındaki dengenin bozulduğunu, işlemin temelinden çöktüğünü,

sözleşmede belitilen miktarların günün koşullarına göre uyarlanması şartlarının oluştuğunu ileri sürerek sözleşmedeki 4.maddede belirtilen miktarın 5 TL'den 30 TL'ye, 11.maddesinde belirtilen 3 TL'nin 18 TL'ye, 6.maddesinde belirtilen 35.000 TL'nin 350.000 TL'ye uyarlanmasını talep ve dava etmiştir. Davalı davanın reddini savunmuştur.

Mahkemece davanın kısmen kabulü ile sözleşmenin 4. maddesindeki belirtilen 5.00 TL yi 7 TL ye sözleşmenin 11. maddesindeki 3.00 TL yeni 3,00 TL ye uyarlanmasına fazlaya ilişkin talebin reddine karar verilmiştir.

1-Dosya kapsamına, toplanan delillere, mevcut deliller mahkemece takdir edilerek bozma gerekçecine uygun verilmiş olmasına göre davalının tüm davacının aşağıdaki bendin kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde değildir.

2-Davacının sözleşmenin 6. maddesindeki 35.000 TL nin uyarlanmasına ilişkin temyiz itirazına gelince. Davada dayanılan ve hükme esasa alınan 16/01/1969 tarihli kira sözleşmesi konusunda taraflar arasında bir uyuşmazlık bulunmamaktadır. Sözleşmenin 6. maddesi “Şirket devir alacağı sahalardan cevherin fiziki kimyevi evsaf ve satış şartları ile bağlı bulunacağı satış mukavelelerine göre cevher istihsal faaliyetlerine geçecektir.

Sahaların aranması ve teknik etütleri yapılmadığı cihetle Tokoğlu muayyen bir miktar tonajın istihsalinin şirketten talep edemez. Ancak şirket çalışma sezonu olan Nisan-Kasım ayları devresinde çalışmaz ve cevher istihsal etmezse Tokoğlu'na Kasım ayı sonunda 35.000,00 TL (Yalnız Otuz beş bin) avans ödenecektir. Şirket bu devrede çalıştığı takdirde böyle bir ödeme mevzu bahis değildir.

Ödenecek bu 35000 TL avans dahil ilerde tahakkuk edecek rödovans istihkaklarından mahsup edilecektir. Şirket bu çalışma sezonu içinde hiçbir çalışma yapmaz ve 35000 lirayı ödemek istemezse sahaları Tokoğlu'na o günkü hukuki durumu ile devretmeyi kabul edeceğini" kararlaştırmışlardır.

Her ne kadar mahkemece sözleşmenin 6. maddesinin ilk yıl için geçerli olduğu ve uyarlanması gerekecek bir durumun olmadığına karar verilmiş ise de sözleşmenin ilgili maddesinin her yıl için geçerli olduğu anlaşılmaktadır. Mahkemece bu madde yönünden de işin esası incelenerek sonucuna göre karar verilmesi gerekirken yazılı gerekçe ile reddine karar verilmesi doğru değildir.