Yargıtay 6. Hukuk Dairesi E.2021/5541 K.2022/6090

Taraflar arasındaki asıl ve birleşen davalarda menfi tespit, tevdi mahalli belirlenmesi kooperatif üyelinin bırakılması, tapu iptali ve tescil davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı asıl davanın kısmen kabulüne, birleşen2011/626 esas sayılı iptaline, birleşen2015/487 esas sayılı davanın reddine yönelik verilen hüküm süresi içinde asıl ve birleşen davalarda davalı vekilince temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

KARAR

Davacı asıl davada 33.740 TL dışında davalı kooperatif borçlu olmadığının tespitine, birleşen davada ihraç kararının iptaline bozma sonrası açılan davada kura çekilişine ilişkin işlemin iptaline karar verilmesi talep edilmiştir.

Mahkemece bozmaya uyularak, birleşen davalarda ihraç kararının iptaline ilişkin ve kur'a çekilişinin iptaline ilişkin talebin reddine dair verilen kararlar bozma dışında bırakıldığından yeniden karar verilmesine yer olmadığına, asıl davada davacının davalı kooperatife 33.740,00 TL borcunun bulunduğunun tespiti talebinde hukuki yararı bulunmadığı gerekçesiyle reddine, her ne kadar davacının kısmen borcu bulunmakta ise de eşitlik ilkesi gözetilerek tapu iptal tescil talebinin kabulüne karar verilmiştir.

Kararı davalı kooperatif temyiz etmiştir.

1- Mahkemece bozma sonrası davacıdan, talebinin tahsis mi yoksa tescil mi olduğu konusunda açıklama istenmiş ve davacı vekilince 09.12.2020 tarihli dilekçesi ile ‘205 no.lu sokak 12 no.lu A tipi’ villanın tapu iptal ve tescili talep edilmiştir. Yargılama sırasında dava konusu villanın dava tarihi itibariyle gerçek değeri tespit edilerek nispi harç tamamlanmamıştır. Bu tür davalar, 492 Sayılı Harçlar Kanunu'nun 16. maddesi uyarınca nispi harca tabidir.

Harçlar Kanunu’nun 32. maddesi gereğince eksik harç tamamlanmadan müteakip işlemler yapılamayacağından, mahkemece dava konusu villanın dava tarihi itibariyle belirlenecek değeri üzerinden hesaplanacak harcın ikmal ettirilmesi zorunludur.

Mahkemece, harcın ikmali için aynı Kanun'un 30. maddesi uyarınca süre verilerek, re'sen eksik harcın tamamlatılması, harç ikmal edildiğinde, yargılamaya devam edilmesi, aksi halde dosyanın işlemden kaldırılması, üç ay içinde davanın yenilenmemesi halinde davanın açılmamış sayılmasına karar verilmesi gerekirken, eksik nispi harçla davanın yürütülüp karar verilmesi doğru olmamıştır.

2- Yapı kooperatifinin ana amacı ortakların akçalı yükümlülüklerini yerine getirmeleri karşılığında ana sözleşmeye uygun, konut ya da iş yeri teslim etmektir. Normal ödemesini yapıp konut sahibi olan üyelerle eşit miktarda ödemesi bulunduğu tespit edilen, diğer anlatımla eksik ödemesi bulunmadığı belirlenen, ancak kendisine konut tahsis ve teslimi yapılamayan ortağın, ödemesi eksik olmayan diğer üyelere verilen emsal bir konutun tescilini talep edebileceği, hiç ödemesi yok ise konut karşılığı tazminat talep hakkı olup, bu isteminin reddi gerektiğinin kabulü gerekir.

Somut olayda, birleşen 2011/626 E. sayılı davada; davacının 25.03.2011 tarihi itibariyle kooperatife ödemesi gereken borcu 249.393,20 TL olarak belirlenmiştir. Mahkemece bu tarihten sonra, davacının kooperatife ödemesi olup olmadığı tespit edilmelidir.

Eğer davacı ödemelerini tamamlamış ise veya ödemelerini tamamlamamış fakat davacının ödediği kadar ödeme yapan bir üyeye konut verilmiş ise dava konusu villanın tesciline, davacı üyenin ödemeleri eksik ve davacının ödediği kadar ödeme yapan bir üyeye konut verilmemiş ise davacının ödemesi gereken miktar hesaplanarak davacıya bu tutarı ödemesi ve depo edilmesi için süre verilmesi; bu gerekliliğin yerine getirilmesinden sonra tescile karar verilmesi gerekirken, hatalı değerlendirme ile yazılı şekilde karar verilmesi doğru görülmemiş, hükmün bu nedenle bozulması gerekmiştir.