Yargıtay 6. Hukuk Dairesi E.2021/997 K.2021/2346

Taraflar arasındaki alacak davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın kabulüne yönelik verilen hüküm davalı .... Su ve Atıksu İdaresi Genel Müdürlüğü vekilince duruşmalı, katılma yolu ile davacı vekilince duruşmasız olarak temyiz edilmesi üzerine ilgililere çağrı kağıdı gönderilmişti. Belli günde davalı .... Su ve Atıksu İdaresi Genel Müdürlüğü vekili Avukat ..... ve katılma yolu ile davacı vekili Avukat ....'ın gelmiş olmalarıyla duruşmaya başlanarak hazır bulunan avukatların sözlü açıklamaları dinlenildikten ve temyiz dilekçesinin süresinde olduğu anlaşıldıktan sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

- KARAR -

Dava, 05.11.2010 tarihli sözleşme ile üstlenilen Okurcalar Belediyesi İçme Suyu İnşaatı işinde hakedişten kesilen 116.326,54 TL gecikme cezası kesintisinin haksız olduğunun tespiti ile şimdilik 20.000,00 TL'nin tahsili istemi ile açılmıştır. Mahkemece bozmaya uyularak yapılan yargılama sonucunda davanın kabulüne dair verilen karar taraf vekilleri tarafından temyiz edilmiştir.

İller Bankasınca müşterek kontrollük esasıyla kredilendirilerek Okurcalar Belediyesince, davacı şirkete ihale edilen işin sözleşmesi 05.11.2010 tarihinde davacı yüklenici ile Okurcalar Belediyesi arasında imzalanmıştır. Davacı yüklenici, davalı idare iş sahibidir. Davada davacı, 9 nolu hakedişten yapılan gecikme cezası kesintisinin iadesini istemektedir. Somut olayda uyuşmazlığa konu 05.11.2010 günlü birim fiyat sözleşmenin 8.2.1 maddesinde Yapım İşleri Genel Şartnamesi (Y.İ.G.Ş) sözleşmenin ekleri arasında sayılmıştır.

Yapım İşleri Genel Şartnamesi’nin 39. maddesinde. “Yüklenicinin geçici hakedişlere itirazı olduğu takdirde, karşı görüşlerinin neler olduğunu ve dayandığı gerekçeleri, idareye vereceği ve bir örneğini de hakediş raporuna ekleyeceği dilekçesinde açıklaması ve hakediş raporunu "idareye verilen ... tarihli dilekçemde yazılı ihtirazî kayıtla" cümlesini yazarak imzalaması gereklidir.

Eğer yüklenicinin, hakediş raporunun imzalanmasından sonra tahakkuk işlemi yapılıncaya kadar, yetkililer tarafından hakediş raporunda yapılabilecek düzeltmelere bir itirazı olursa, hakedişin kendisine ödendiği tarihten başlamak üzere en çok on gün içinde bu itirazını dilekçe ile idareye bildirmesi zorunludur. Yüklenici itirazlarını bu şekilde bildirmediği takdirde hakedişi olduğu gibi kabul etmiş sayılır” düzenlemesine yer verilmiştir.

Şartnamenin bu kuralları dava tarihinde yürürlükte bulunan 6100 sayılı HMK'nın 193. maddesi ve sözleşme tarihinde yürürlükte bulunan 1086 sayılı HUMK’nın 287. maddesi uyarınca delil sözleşmesi niteliğinde olup, tarafları bağladığı gibi mahkemece ve Yargıtayca da re'sen dikkate alınması gerekir.

Bu hüküm uyarınca hakedişlere Yapım İşleri Genel Şartnamesi’nde belirtilen usul ve yönteme uygun şekilde itiraz edilmediği takdirde yüklenicinin o hakedişlere bağlı hakları düşer ve yüklenici, hakedişleri olduğu gibi kabul etmiş sayılır.

Dava konusu somut olayda, 9 nolu hakedişin son sahifesindeki rakamların üzerinin çizilerek değiştirildiği, el yazısı ile 116.326,54 TL gecikme cezasının, hakedişin “Kesintiler ve mahsuplar” kısmına yazılarak, bu suretle yüklenicinin alacağından gecikme cezasının düşüldüğü görülmektedir. Bu haliyle hakedişin sonradan çizilerek değiştirildiği ve düzeltildiği ortadadır.

Yukarıda belirtildiği gibi, yüklenicinin hakediş raporunun imzalanmasından sonra tahakkuk işlemi yapılıncaya kadar yetkililer tarafından hakediş raporunda yapılabilecek düzeltmelere bir itirazı olursa, hakedişin kendisine ödendiği tarihten başlamak üzere en çok on gün içinde bu itirazını dilekçe ile idareye bildirmesi zorunludur.

Mahkemece kararın gerekçesinde “İdare tarafından hakedişin imzalanmasından sonra düzeltmenin hakediş hesaplarının üzeri çizilmek suretiyle yapıldığı, davacının itirazının süresinde olduğu” kabul edilmiş ise de, dosya kapsamından itiraz dilekçesinin idareye hangi tarihte sunulduğu, dilekçe numarası ve içeriği, ödemenin hangi tarihte yapıldığı konularında araştırma yapılmamış, alınan bilirkişi raporu ve ek raporunda da bu husus üzerinde durulmamıştır.

Davalı idare vekili de temyiz dilekçesinde yüklenicinin hakedişten kesilen gecikme cezasına usulüne uygun bir itirazının olmadığını ileri sürmüştür.

Bu durumda mahkemece, 9 nolu hakedişle ilgili ödeme belgeleri ve - varsa - itiraz dilekçesi ile itiraz dilekçesinin davalı iş sahibince alınması ile ilgili evrak kayıt belgeleri ya da evrak kayıt defterinin tasdikli sureti davalı işi sahibi idareden getirtilmeli, davacı yüklenicinin süresi içinde itirazı varsa işin esasına girilerek davacının haksız olarak kesildiğini ileri sürdüğü gecikme cezasının iadesini istemekte haklı olup olmadığı incelenmeli, itiraz dilekçesinin bulunmaması ya da süresi içinde itiraz edilmemiş olması halinde ise hakediş olduğu gibi kesinleşmiş olacağından davanın reddine karar verilmesi gerekir.

Bu hususlar üzerinde durulmaksızın, dava konusu hakedişe itirazın şartnamedeki şekil ve usullere uygun olup olmadığı re’sen gözetilmesi gerektiği halde yeterli araştırma ve inceleme yapılmadan davanın esası ile ilgili yazılı şekilde hüküm tesisi doğru olmamış, kararın bozulması gerekmiştir.