Yargıtay 6. Hukuk Dairesi E.2022/1827 K.2023/2683

Taraflar arasındaki asıl ve birleşen davalarda alacak davasından dolayı yapılan yargılama sonunda, İlk Derece Mahkemesince asıl ve birleşen davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın asıl ve birleşen davada davalı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı asıl ve birleşen davada davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili asıl ve birleşen dava dilekçesinde; müvekkili ile daha sonra kapatılan Başbakanlık Denizcilik Müsteşarlığı İdare ve Mali İşler Dairesi Başkanlığı arasında 27/12/2010 tarihinde 13 adet sürücülü binek araç kiralama sözleşmesinin imzalandığını, davacının 01/02/2011 tarihinde işe başladığını, davalı kurumun söz konusu sözleşmeye ilişkin teknik şartnamenin 4.3 maddesindeki hükmü ihlal ederek, müvekkili şirketin bilgisi dışında, araç ve sürücüleri her hafta sonu, resmi ve genel tatil günlerinde çalıştırmış olduğunu ileri sürerek,

sözleşmeye aykırı olarak kullanılan araçlardan dolayı müvekkilinin uğradığı zararın tespiti ile şimdilik asıl davada 5.000,00 TL nin davalıdan tahsilini istemiş, 26.12.2016 tarihli ıslah dilekçesi ile talebini 233.316,30 TL na yükseltmiş, birleştirilen davada ise toplam 419.236,30 TL zararının olduğunun tespit edildiğini, asıl davanın 233.316,30 TL lik kısmı kapsadığını ileri sürerek, bakiye 185.920,00 TL nin yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; sözleşme ekleri arasında bulunan HİGŞ'nin 34. maddesinde işin sözleşme ve eklerine ve iş programına uygun olarak yapılmasının temin ve kontrolü için yüklenici ile birlikte kontrol teşkilatı tarafından kayıt tutulacağını, yüklenicinin bu belgeleri ve defterleri imzalamış olmakla yapılan hesapların doğruluğunu kabul etmiş sayılacağını, davacının dava konusu ettiği itirazlarını HİGŞ'nin 34 ve 59. maddeleri hükmüne göre 10 gün ve 2 aylık hak düşürücü süreler zarfında yapmadığını, idarece sözleşmeye ve şartnameye aykırı herhangi bir işlemin yapılmadığını savunarak, davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacının dayandığı sözleşmede fazla çalışma süresinin ne kadar olduğunun belirlenmediği, çalışma ve buna bağlı olarak belirlenmemiş bedelin talep edildiği, bu nedenle davalının hak düşürücü süre ve zaman aşımı süresinin geçtiği yönündeki savunmalarının yerinde görülmediği, taraflar arasında imzalanan taşıma hizmeti alım sözleşmesinde sürücülü araç temininin söz konusu olduğu, sürücülerin çalışılan günlere göre doğan hakları ve sözleşmede hafta tatili, genel ve resmi tatil günlerinde çalışma bedelinin kararlaştırılmadığı,

sözleşmenin 7 ve 29. maddeleri birlikte değerlendirildiğinde, davacının yapacağı ek işler için ücret alacağının doğacağının açık bulunduğu, son bilirkişi kurulu raporunda teknik şartnamenin 4.3 maddesine göre yapılacak ödemenin sürücülerin ücretlerinin de değerlendirilmesi suretiyle hesaplama yapılmasının yerinde görüldüğü, diğer bilirkişi raporlarındaki çelişkiyi giderir ve itirazları karşılar nitelikteki 29/02/2016 günlü son bilirkişi kurulu raporunun hükme esas alındığı, davacıya dava tarihine kadar 233.316,30 TL ve ihalenin bitim süresini kapsayan ek dava tarihine kadar 185.920,00 TL eksik ödemenin yapıldığı,

bu miktarların teknik şartnamenin 4.3 maddesi uyarınca davacıya ödenmesinin icap ettiği gerekçesiyle asıl dava ve birleştirilen davaların kabulüne, asıl davada 233.316,30 TL nin 5.000,00 TL'sinin dava, bakiye miktarının ıslah tarihinden itibaren, birleşen davada 185.920,00 TL'nin dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde asıl ve birleşen davada davalı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davalı vekili istinaf başvuru dilekçesinde, mahkemece diğer raporlardaki çelişkiyi gidermeyen ve müvekkilinin itirazlarını karşılamayan bilirkişi raporuna dayanılarak hüküm kurulduğunu, davanın HİGŞ nin 34 ve 59. maddeleri hükmüne göre 10 gün ve 2 aylık hak düşürücü süreler dolduktan sonra açıldığını, teknik şartnamenin 4.2 ve 4.3 maddesi uyarınca davacının davalıdan talepte bulunamayacağını, bilirkişi raporunun taraflar arasındaki sözleşme hükümlerine uygun olmadığını, davacının basiretli bir tacir gibi hareket etme ve sözleşme hükümlerine uygun davranma yükümlülüğünün bulunduğunu, davacıya tüm alacağının ödendiğini ileri sürerek, yerel mahkemenin kararının istinaf incelemesi yapılarak kaldırılmasını ve davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacının işbu davada hafta içi çalışma saatlerinin dışında yaptığı fazla taşımaların değil, sadece hafta sonu ve resmi tatil günlerinde yaptığı taşımaların karşılığı olan taşıma ücretinin tahsilini istediği, taraflar arasındaki sözleşmede hafta sonu ve resmi tatil günlerinde yapılan fazla çalışma ücretinin ne kadar olduğunun belirlenmediği, ancak sözleşmenin 7 ve 29. maddeleri birlikte değerlendirildiğinde, davacının bu konuda yapacağı ek işler için ücret alacağının doğacağının tabii bulunduğu,

mahkemece hükme esas alınan bilirkişi heyet raporunda da davacının alacağının, tarafların imzasını taşıyan Taşıt Takip ve Kontrol Formlarında belirtilen taşımalar nazara alınarak hesaplandığı, esasen davacının da bu belgelere göre, hafta sonu ve resmi tatil günlerinde yapıldığı konusunda anlaşmazlık olmadığı halde, davalı tarafından karşılığı ödenmeyen taşıma ücretlerini istediği, dolayısıyla davacı yüklenicinin, iş yerinde işin sözleşme ve eklerine ve iş programına uygun olarak yapılmasını temin ve kontrolü için yüklenici davacı ile birlikte oluşturulan kontrol teşkilatı tarafından tutulan kayıtlara bir itirazının söz konusu olmadığından,

mahkemece fazla çalışma ve buna bağlı olarak belirlenmemiş bedelin talep edildiği işbu davada davalının, davanın Hizmet İşleri Genel Şartnamesinin 34 ve 59. maddeleri hükmüne göre 10 gün ve 2 aylık hak düşürücü süreler dolduktan sonra açıldığına ilişkin savunmasına itibar edilmemesinde de bir isabetsizliğin bulunmadığı, işin esası yönünden de taraflar arasındaki sözleşmenin 6.1. maddesinde, bu sözleşmenin birim fiyat sözleşmesi olduğunun, dolayısıyla sözleşme bedelinin, her iş kalemi için teklif edilen birim fiyatın çarpımı suretiyle belirlendiğinin belirtildiği,

sözleşmenin eki fiyat teklif listesinden de davacı yüklenicinin, sadece 12 genel ve 1 makam aracı için hafta içi mesai günleri esas alınarak teklifte bulunduğu, bu durumda davalının, hafta sonu ve resmi tatil günlerinde yapıldığı konusunda anlaşmazlık bulunmayan taşıma ücretlerini, taraflar arasındaki sözleşmede belirlenen birim fiyatlar üzerinden, davacıya ödemesi gerektiğinin açık olduğu, mahkemece hükme esas alınan bilirkişi raporunda da ilk davanın açıldığı Ocak 2013 tarihine kadar 197 tatil günü karşılığı, sözleşmenin sonu olan 31.12.2013 tarihine kadar da 337 tatil günü karşılığı, günlük 1.328,00 TL araç maliyeti nazara alınarak,

davacıya yapılan eksik ödeme miktarının tespitinde, bulunan bu bedelden de davacıya yapılan fazla yapılan taşımalar için ödenen bedelin indirilmesinde de bir isabetsizliğin bulunmadığı gerekçesiyle davalı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde asıl ve birleşen davada davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı vekili; istinaf dilekçesinde ileri sürülen gerekçeler ve resen dikkate alınacak nedenlerle Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozularak ortadan kaldırılması ve davanın reddine karar verilmesi istemi ile temyiz yoluna başvurmuştur.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, taraflar arasındaki taşıma sözleşmesinden kaynaklanan hafta sonu ve resmi tatil günlerinde yaptığı taşımaların karşılığı olan taşıma ücretinin tahsili istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 369 ncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 nci maddeleri,

3. Değerlendirme 1.Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre davalı vekilinin aşağıdaki paragrafın kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

2.Taraflar arasında 27.12.2010 tarihli taşıma sözleşmesi imzalanmış olup, taşıma sözleşmesinin süresi 01.02.2011- 31.12.2013 olarak belirlenmiştir. Davacı asıl ve birleşen davasında, hafta sonu ve resmi tatil günlerinde yaptığı taşımaların karşılığı olan taşıma ücretinin tahsilini istemiş, davalı idare ise sözleşmeye ek teknik şartnamenin 4.2. maddesi gereğince, davacının hafta sonu ve resmi tatillerde araç hazır etmek yükümlülüğünün bulunduğunu ve fazla taşımaların km karşılığının ödendiğini savunarak davanın reddini istemiştir.

Taraflar arasındaki sözleşmeye ek teknik şartnamenin 4.1.maddesinde açıklanan havuz hesabında; “Her bir araç günlük 80 km yol yapacaktır. Gün içerisinde veya ay içerisinde günlük 80 km veya aylık yapılması gereken kmnin altında gerçekleşmesi durumunda havuzda biriken toplam km takip eden gün veya ayların herhangi birinde idarenin ihtiyaç duyması halinde yıl sonuna kadar kullanılabilecektir.

4.2. maddesinde; İdarece gerekli görülmesi halinde hafta içi çalışma saatleri dışında da yüklenici istenilen sayıda aracı hazır etmek ve talep edilen taşıma hizmetini yapmak zorundadır.

4.3.maddesinde;İdarece gerekli görülmesi ve yükleniciye bildirilmesi halinde hafta sonu(cumartesi-pazar) ve resmi tatil günlerinde de yüklenici istenilen sayıda aracı hazır etmek ve talep edilen taşıma hizmetini yapmak zorundadır.” denilmiştir.

Mahkemece dosya kapsamına dört bilirkişi raporu aldırılmış, hükme esas alınan 29.02.2016 tarihli son bilirkişi raporunda, asıl davanın açıldığı 08.02.2013 tarihine kadar 197 tatil günü karşılığı, sözleşmenin sonu olan 31.12.2013 tarihine kadar ise 337 tatil günü karşılığı, günlük 1.328,00 TL araç maliyeti nazara alınarak yapılan hesaplamaya göre asıl ve birleşen davaların kabulüne karar verilmiştir.

Mahkemece her ne kadar taraflar arasında imzalanan sözleşmenin 7. ve 29. maddelerine göre değerlendirme yapılarak asıl ve birleşen davanın kabulüne karar verilmiş ise de, yukarıda açıklanan sözleşmeye ek teknik şartnamenin 4. maddesinde açıklanan hükümlerin yerel mahkeme ve Bölge Adliye Mahkemesi’nin kararında değerlendirilmediği anlaşılmaktadır.

Bu durumda mahkemece; somut olayda sözleşmeye ek teknik şartnamenin 4. maddesi de değerlendirilerek gerekirse HMK nın 281/3. maddesi uyarınca gerçeğin ortaya çıkması için öncekiler dışında yeniden oluşturulacak konusunda uzman teknik bilirkişi kurulundan denetimine elverişli rapor alınıp, sonucuna uygun karar verilmesi gerekirken yanlış değerlendirme ve eksik inceleme ile yazılı şekilde hüküm tesisi doğru olmamış, kararın bozulması uygun görülmüştür.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; 1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

12.09.2023 tarihinde oy çokluğuyla karar verildi.

MUHALEFET ŞERHİ

Dava; taraflar arasında düzenlenen sürücülü olarak binek araç kiralama hizmet alımı sözleşmesinden kaynaklanan alacak istemine ilişkindir. Mahkemece yapılan yargılama ve alınan bilirkişi raporu doğrultusunda asıl davada 233.316,30 TL birleşen davada 185.920.- TL nin davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine dair karar verilmiştir.

Davacının işbu davada hafta içi çalışma saatlerinin dışında yaptığı fazla taşımaların değil, sadece hafta sonu ve resmi tatil günlerinde yaptığı taşımaların karşılığı olan taşıma ücretinin tahsilini istediği, taraflar arasındaki sözleşmede hafta sonu ve resmi tatil günlerinde yapılan fazla çalışma ücretinin ne kadar olduğunun belirlenmediği, ancak sözleşmenin 7 ve 29. maddeleri birlikte değerlendirildiğinde, davacının bu konuda yapacağı ek işler için ücret alacağının doğacağının tabii bulunduğu, aynı zamanda davacı yüklenici tarafından yerine getirilmiş teklif fiyatının dışında bir hizmet bulunduğuna ve şürücülere hafta sonu ile akşam çalışmaları nedeniyle ücret vereceğinden teknik şartnamenin 4.3 maddesine göre bu ödemelerin davalı idare tarafından da ödenmesi gerekmektedir.

Davanın kabulüne dair kararın doğru olduğu, onanması gerektiğinden çoğunluğun bozma görüşüne katılmayarak karara muhalifim.