Yargıtay 6. Hukuk Dairesi E.2022/2005 K.2023/2758

Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen temyiz incelemesinden geçen alacak davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın reddine karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı yüklenici vekili dava dilekçesinde özetle; 09.04.2007 tarihli sözleşme ile köpek evi yapım işini üstlendiğini, yaklaşık 2.500 m² fazla imalât yaptığını, ancak bedelinin ödenmediğini belirterek şimdilik 1.000,00 TL'nin tahsilini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı iş sahibi idare vekili cevap dilekçesinde özetle; davacı yükleniciye fazla iş yaptırılmadığını, kaldı ki Kamu İhale Kanunu kapsamında fazladan iş yaptırılmasının hukuken de mümkün olmadığını belirterek davanın reddini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİNİN İLK KARARI

İlk Derece Mahkemesi 2011/319 Esas, 2013/504 Karar ve 03.07.2013 tarihli kararıyla özetle; davanın kısmen kabulü ile 43.599,12 TL alacağın 1.000,00 TL'sinin dava, bakiye 42.599,12 TL'sinin 09/10/2014 ıslah tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmiştir.

IV. BİRİNCİ BOZMA KARARI

A. BOZMA KARARI

1. İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı, süresi içinde davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Yargıtay (Kapatılan) 15. Hukuk Dairesinin 2015/2117 Esas, 2016/2323 Karar ve 15.04.2016 tarihli kararı ile özetle; taraflar arasındaki sözleşmenin 9. maddesinde sayılan eklerin ilgili idareden getirtilerek, konusunda uzman bilirkişi kurulu oluşturularak, gerektiğinde mahallinde keşif de yapılarak Yapım İşleri Şartnamesinin 21. ve 22. maddeleri de gözetilmek suretiyle tarafların, mahkemenin ve Yargıtay'ın denetimine elverişli rapor alınması ve olursa taraf itirazları değerlendirilmek suretiyle ek rapor alınması gerektiği gerekçesiyle kararın bozulduğu anlaşılmıştır.

V İLK DERECE MAHKEMESİNİN İKİNCİ KARARI

İlk derece mahkemesinin 2016/436 Esas, 2018/152 Karar ve 15.03.2018 tarihli kararı ile; gider avansının HMK 114/1-g uyarınca dava şartı olduğu, davacı tarafın süresi içerisinde ihtar edilen şekilde ara karar gereği gider avansını yatırmadığı, bu haliyle davanın dava şartı yokluğu nedeniyle davanın usulden reddine karar verilmiştir.

VI. İKİNCİ BOZMA KARARI

A. Bozma Kararı

1. İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı, süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Yargıtay (Kapatılan) 15. Hukuk Dairesinin 2018/4149 Esas, 2019/102 Karar ve 10.01.2019 tarihli kararı ile özetle; davacı vekilinin yargılamanın 15.03.2018 tarihli oturumunda bildirdiği mazereti kabul edilmesine rağmen, duruşmanın başka bir güne bırakılmayıp, mazeret yerinde bulunmayarak reddedilmişcesine duruşmaya devam edilerek hüküm kurulmuş olmasının adil yargılama ilkesini zedeler nitelikte olduğu ve verilen ara karar doğrultusunda gider avansının eksik yatırıldığından bahisle davanın usulden reddine karar verilmesinin, yatırılması talep edilen avansın gider değil delil avansı mahiyetinde olduğu gözetilerek davanın esasının çözümlenmesi gerektiği gerekçesiyle kararın bozulduğu anlaşılmıştır.

VII İLK DERECE MAHKEMESİNİN SON KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 2020/48 Esas, 2020/112 Karar ve 12.03.2020 tarihli kararı ile özetle; somut olayda, fazla işlere ilişkin iddia edilen işlerin sözleşme ve eklerine göre yüklenicinin bu işler nedeniyle iş bedeli isteyebilmesi için gerekli ara ve kesin hakedişlere usulüne uygun olarak ihtirâzi kayıt ileri sürülmediğinden, davanın reddine karar verilmiştir.

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde, davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1.Davacı vekili, idarenin usuli işlemleri uygulamamış olmasının kendi kusurundan kaynaklandığı, davacının kendiliğinden fazla iş yapmasının hayatın olağan akışına aykırı olduğu gerekçesiyle kararı temyiz etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, fazla yapılan iş bedelinin tahsili istemlerine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk Kamu İhale Mevzuatı.

3. Değerlendirme 1.1 Temyiz olunan nihai kararların bozulması 1086 sayılı Kanun'un 437 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.1. Dosyadaki yazılara ve mahkemece uyulan bozma kararı gereğince inceleme yapılarak hüküm verilmiş olmasına, delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına ve bozmanın şümulü dışında kalarak kesinleşen cihetlere ait temyiz itirazlarının incelenmesinin artık mümkün olmamasına göre davacı vekilinin yerinde bulunmayan tüm temyiz itirazlarının reddine karar verilmiştir.

2.2. Taraflar arasında imzalanan 09.04.2007 tarihli sözleşmenin 9.2. maddesi uyarınca Yapım İşleri Genel Şartnamesi sözleşmenin ekleri arasında sayılmış olup, HMK'nın 193. maddesi uyarınca delil sözleşmesi niteliğinde olduğundan hakim tarafından re'sen gözetilmesi zorunludur. Esasında Mahkemece de hakedişe uygun şekilde itirazda bulunulmadığından bahisle dava reddedilmiştir. Ne var ki, davacı ilave iş bedelini istemiştir.

Yapım İşleri Genel Şartnamesi'nin 39 ve 40. maddeleri kesin ve geçici hakedişlerin düzenlenmesi ile ilgili olup, sözleşme dışı işler ya da ilave işler konusunda şartnamenin itirazın şekli ile ilgili hükümlerinin uygulanması doğru değildir.

Diğer bir anlatımla hakedişlere girmeyen imalât kalemleri ve metraj kalemlerinin hakedişlere girse dahi sözleşme dışı olduğu için ve metraj yönünden de Dairemizin uygulamalarına göre, hakedişlere itiraz gerekmediğinden itiraz gerekli değildir.

Somut uyuşmazlıkta da, davacı yüklenici 2.500 m²’lik fazla metraj yaptığını iddia ettiğinden mahkemece işin esasının incelenerek hüküm kurulması gerekirken, hakedişlere itiraz edilmediği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmesi doğru olmamıştır.

Ne var ki, bozma ilamından sonra alınan bilirkişi raporunda, ihale dökümanları incelendiğinde yapılacak işlerin projesine rastlanmadığı, yapılacak işlerin miktarlarının da net olarak belirlenemediği, taraflar arasında yeni birim fiyat anlaşma tutanağının bulunmadığı belirtilmiş olup, davacı yüklenici fazla iş yaptığını somut delillerle ispatlayamamış olduğundan davanın bu gerekçeyle reddine karar vermek gerekmektedir.

Yapılan bu yanlışlığın giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden sonucu itibariyle doğru olan hükmün gerekçesinin düzeltilerek değişik bu gerekçe ile onanmasına karar vermek gerekmiştir.

VIII. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Yukarıda “Değerlendirme” bölümünün “2.1” bendinde açıklanan nedenlerle davacının tüm temyiz itirazlarının reddine, “2.2” bentte açıklanan nedenlerle İlk Derece Mahkeme kararının yukarıda açıklanan değişik gerekçe ile DÜZELTİLEREK ONANMASINA,

Peşin alınan harcın istek halinde temyiz edene iadesine,