Yargıtay 6. Hukuk Dairesi E.2022/2385 K.2023/2598

Taraflar arasındaki alacak davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın taraf vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından duruşma istemli temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, 05.07.2023 tarihinde duruşma yapılmasına ve duruşma gününün taraflara davetiye ile bildirilmesine karar verilmiştir.

Belli edilen günde duruşmalı temyiz talebinde bulunan davacı vekili Avukat ... ile şirket yetkilisi ... gelmiş Tebligata rağmen gelen olmadığından onların yokluğunda Duruşmaya başlanarak hazır bulunanların sözlü açıklamaları dinlendikten sonra işin incelenerek karara bağlanması için Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlenerek dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde.

Gümüşhane Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi-İletişim Fakültesi binası yapım işinin ihalesinin davacı üzerinde kaldığı ve 15.06.2011 tarihinde davalı idare ile anahtar teslimi götürü bedel üzerinden sözleşme imzalandığını, onaylı vaziyet planında imalât sınırı içinde bulunmayan bir kısım işlerin yapılmasının da idare tarafından istenildiği, yüklenilen işin tamamının miktarının 23.695 m² ile sınırlı olduğunu, bu miktarın üstündeki tüm işlerin sözleşme dışı işler olduğunu belirterek,

fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla kesin hesaba dahil edilmeyen ve itiraz konusu imalâtlar ile proje ve sözleşme harici fazladan yaptırılan inşaat imalâtlarının ve %10 kapsamında yaptırılan ancak işin miktarı ve bedeli konusunda ihtilaf çıkan ve itiraz edilen tüm işlerin karşılığında fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla 10.000,00 TL nin Katma Değer Vergisi eklenmek ve imalâtların yapıldıkları tarihten itibaren işletilecek en yüksek ticari reeskont faizi ile davalı üniversiteden tahsilini talep ve dava etmiş,

23.05.2016 tarihli dilekçe ile imalât sınırları dışında kalan peyzaj imalâtları 491.564,95 TL ile imalât sınırları dışında kalan betonarme istinat duvarları imalâtı: 1.481.826,31 TL toplam 1.973.391,26 TL ye KDV eklenmek ve imalâtların yapıldığı tarihten itibaren işletilecek en yüksek ticari reeskont faiziyle birlikte tahsili istemiştir.

II. CEVAP

Davalı iş sahibi vekili cevabında; davacının talebinin zamanaşımına uğradığını, yüklenicinin ihale aşamasında gerek çevre düzenleme projesi, gerekse de istinaf ve kazı vaziyet planı ile istinat duvarı projelerinin kendi ihalesi kapsamında olduğunu kabul etmiş olduğu ve buna göre teklifini verdiğini, 15.06.2011 tarihinde yüklenici ile anahtar teslimi götürü bedel sözleşme imzalandığını, yüklenicinin 22.04.2011 tarihinde idarelerine başvurarak ve idari şartname, sözleşme tasarısı, teknik şartnameler, standart formlar, analiz formatı ve CD'den oluşan ihale dökümanının tamamının aslına uygun olarak teslim aldığını,

ayrıca idari şartnamenin 4.2. maddesi gereğince ihale dökümanının teslim alındığına dair ön yeterlik/ihale dökümanının satın alındığına ilişkin formun düzenlenerek karşılıklı imzalandığını ve belgenin bir nüshasının da dökümanı satın alana verildiğini, ihale dökümanı içerisinde verilen CD'de bütün projelerin grup grup ayrılarak mimari projelerin mimari klasöründe, statik projelerin statik klasöründe, mekanik projelerin mekanik klasöründe, elektrik projelerinin elektrik klasörlerinde çevre projelerinin (peyzaj, detaylar, istinat ve istinat ve kazı vaziyet planı olmak üzere dört ayrı pafta) ise çevre proje klasörünün içerisine atıldığını,

ayrıca ihale dökümanı ekinde bulunmayıp fazladan yaptırılan ve anlaşma tutanağı 1 ve 2'de imza altına alınan imalâtların parasının da imalâtların yapımını müteakip düzenlenen ara hakedişlerle yükleniciye ödendiğini ve davanın reddini savunmuştur.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 18/09/2018 tarihli ve 2017/468 Esas, 2018/468 Karar sayılı kararıyla; davanın kabulüne karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin 27/06/2019 tarihli ve 2019/666 Esas, 2019/679 Karar sayılı kararıyla; ilk derece mahkemesi kararının kaldırılıp, davanın kısmen kabulü ile dava konusu sözleşme dışı iş bedeli olarak %10 kapsamında kalan imalât bedeli olan KDV dahil 1.126.555,34 TL ile %10'u aşan işlerin bedeli olan 661.893,56 TL olmak üzere toplam 1.788.448,90 TL'nin dava tarihinden itibaren işleyecek olan ticari avans faiziyle birlikte davalıdan tahsiline karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1. Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Yargıtay 15. Hukuk Dairesi (kapatılan) 30/09/2020 tarih, 2019/3160 Esas, 2020/2613 Karar sayılı ilamı ile davacının tüm, davalının sair temyiz itirazlarının reddi ile bölge adliye mahkemesince 07.07.2015 tarihli peyzaj mimarı bilirkişi ile 15.05.2018 tarihli peyzaj mimarının da bulunduğu bilirkişi raporu arasında yapılan peyzaj mimarisiyle ilgili işlerin asıl sözleşme ve uygulama projesi kapsamında olup olmadığı konusunda çelişki bulunduğu ve giderilemediğinden 6100 sayılı HMK nın 281/3. maddesi uyarınca maddi gerçeğin ortaya çıkması konusunda uzman ve öncekiler dışında peyzaj mimarının da bulunduğu yeniden oluşturulacak bilirkişi

kurulundan gerekirse keşif de yapılarak peyzaj mimarisiyle ilgili işlerin sözleşme ve uygulama projesi kapsamında kalıp kalmadıkları, uygulama projesi kapsamında kalmakta ise uygulama projelerinde bu işin miktarının ne olduğu, gerçekleştirilen mimari proje uygulamasının miktarının da ne kadar olduğu ile bunun sonucu olarak davacı yüklenicinin mimari proje nedeniyle sözleşme dışı fazla imalât bedelinden istemekte haklı olduğu miktar doğrultusunda gerekçeli ve denetime elverişli rapor alınarak,

diğer sözleşme dışı işlerden hakedilip bozmadan önce hükme esas alınan raporda hesaplanan miktara eklenerek sonucuna uygun bir karar verilmesi gerekirken peyzaj mimarisiyle ilgili bilirkişi raporunda farklılıklar ve ayrılıklar giderilmeksizin ve ikinci rapora itibar edilmesinin dayanağı açıklanmaksızın eksik inceleme ile davanın yazılı miktarda kabulü doğru görülmemiş, kararın bozulmasına karar verilmiştir.

B. Bölge Adliye Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile bozma ilamı gereğince aldırılan bilirkişi raporunda peyzaj ve istinat duvarının asıl sözleşme ve uygulama projesi kapsamında olduğu belirtilmiş ise de, yukarıda belirtilen Yargıtay bozma ilamında, alınacak diğer sözleşme dışı işlerden hak edilip bozmadan önce hükme esas alınan raporda hesaplanan miktara eklenmesi gerektiği belirtildiğinden bilirkişi heyetinin istinat duvarının uygulama projesi kapsamında kaldığı tespiti hükme esas alınmamış,

bozma öncesi aldırılan 15/05/2018 havale tarihli bilirkişi raporundaki istinat duvarı bedeli belirlenerek yapılan ödemelerin mahsubu ile istinat duvarı bedeli hesaplanmış, 15/05/2018 tarihli bozmadan önceki raporda istinat duvarı bedelinin (1.180.044,12TL + 227.884,57= 1.407.928,69 TL+ 253.427,16 TL KDV ) 1.661.355,85 TL olduğu, ödenen 627.332,90 TL nin mahsubu ile davacının 1.034,022,95 TL alacağı bulunduğu; peyzaj mimarisi ile ilgili imalat bedellerinin ise bu imalatların uygulama projesi ile sözleşme kapsamında olduğu ve davacının bu talebi yönünden alacağı bulunmadığı anlaşılmakla, İstinat duvarına ilişkin talebin kısmen kabulü ile,

KDV dahil 1.034.022,95 TL nin dava tarihinden itibaren işleyecek ticari avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine, peyzaj mimarisi ile ilgili istemin reddine oy çokluğuyla karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili.

Çevre klasöründeki ve peyzaj mimarisi ile ilgili işlerin uygulama projesi olmadığının davalının kabulünde olmasına karşın, bu işlerin uygulama projesi ve dolayısı ile sözleşme kapsamında olduğunun kabulünün hatalı olduğunu, davalı idarenin benzer bir iş ile çıktığı başka bir ihale için şartnamede ön projelerin de ihale dokümanına dahil olduğunu ayrıca açıkladığını, bu hali ile ön projelerin uygulama projesi olduğuna ilişkin tespitin kabulünün mümkün olmadığını, kesin proje niteliği taşımayan projelerin sözleşme kapsamında olamayacağını, hükme esas alınan bilirkişi raporunun eksik, hatalı ve dayanaktan yoksun olduğunu,

ödemeye esas pursantaj tablosunun işin sözleşme kapsamında olup olmadığına yönelik tespite dayanak olamayacağını, çevre imalatlarının, imalat sınırı dışında kalmasına rağmen hatalı olarak sözleşme dışı iş olarak kabul edilmediğini, hükme esas alınan raporun bozma ilamında belirtilen nitelikleri taşımadığını ve denetime elverişli olmadığını, bölge adliye mahkemesi kararında istinat duvarı yapım işine ilişkin davalı idarece yapılan ödemenin mahsup edilerek karar verilmesinin hatalı olduğunu, kararın bozulmasını talep etmiştir.

Davalı vekili.

İhale dokümanı arasında yer alan cd içerisinde dava konusu edilen peyzaj işleri ve istinat duvarı işinin çevre proje klasöründe uygulama projesi olarak yer aldığını, uygulama projesi kapsamındaki imalatların sözleşme kapsamında olduğunu ve bedellerinin ödendiğini, ayrıca anlaşma tutanakları ile dava konusu imalatlar ile revize edilmiş proje imalatlarının metraj cetvellerinin oluşturulduğunu, davacı yükleniciye de yapılan metraj hesapları neticesindeki fark bedelleri ve hak ettiği iş bedelinin ödendiğini, tacir olan yüklenicinin projesinin olmadığını iddia ettiği bir işe teklif vermesinin mümkün olmadığını,

sözleşme kapsamında olan dava konusu işlerin bedellerinin ödenmesine rağmen davacı lehine tahsil kararı verilmesinin hatalı olduğunu, davacı lehine hükmedilen bedelin hesabının ise yanlış yapıldığını, kararın mükerrer ödeme niteliğinde olduğunu, kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, eser sözleşmesinden kaynaklanan alacağın tahsili istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 369 ncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 nci maddeleri,

3. Değerlendirme 1. Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı Kanunun 371 nci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VII. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Taraf vekillerinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanunun 370 nci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz harcının temyiz eden davacıdan alınmasına,

Davalı harçtan muaf olduğundan harç alınmasına yer olmadığına,

8400,00 TL duruşma vekalet ücretinin davalıdan alınarak Yargıtay duruşmasında vekille temsil olunan davacıya verilmesine, Yargıtay duruşmasında vekile temsil olunmayan davalı lehine duruşma vekalet ücreti takdirine yer olmadığına,