Yargıtay 6. Hukuk Dairesi E.2022/286 K.2023/272

Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen ve istinaf incelemesinden geçen sözleşmenin feshi, aksi takdirde eksikliklerin tamamlanması için nama ifa ve kira kaybının tahsili davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Yargıtay 15. Hukuk Dairesince Antalya Bölge Adliye Mahkemesi kararının kaldırılmasına ve İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın reddine karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararı bir kısım davacılar ..., ..., ... vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacılar vekili dava dilekçesinde; taraflar arasında kat karşılığı inşaat sözleşmesi yapıldığını, yapı ruhsatının 17.09.2009 tarihinde alındığını, inşaat süresinin ruhsat tarihinden itibaren 12 ay ve 4 aylık ek süre olup, inşaat bitim tarihinin 16.09.2010 tarihi olduğunu, binada yapılacak 8 dairenin 4 tanesinin davacılara ait olduğunu, inşaatın tamamlanmayıp genel iskânın alınmadığını, davacıların 22.03.2011 tarihinde şantiye abonesi olarak taşındıklarını, yapılan delil tespitinde 10.540,00 TL kira bedeli alacağı ve 30.225,41 TL noksan ve ayıplı imalât bedelinin belirlendiğini, SGK prim borçlarının ödenmediğini ileri sürerek,

kat karşılığı inşaat sözleşmesinin ileriye yönelik feshine, talep yerinde görülmezse 5 no.lu bağımsız bölümün satış yetkisinin verilmesine, elde edilecek paranın eksiklikler için ve genel iskanın alınması için harcanmasına, artan paranın kira kaybına mahsuben davacılara verilmesine, 10.540,00 TL kira alacağının 04.08.2014 tarihinden itibaren yasal faizi ile birlikte tahsilini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı asıl cevap dilekçesinde; ileriye etkili fesih şartlarının oluşmadığını, mülk sahiplerinin taşınmazı boş ve problemsiz olarak teslim borcu olduğunu, bitişik 19 nolu parselin 1,5 m inşaat sahasına kaydığını, belediyece ilgili gecekondunun yıkılmadan genel iskan verilmeyeceğinin bildirildiğini, bu sorunun Mayıs 2012'den sonra çözüldüğünü, temsilcisi ... olan aileye 1.600,00 TL ödeme yapıldığını, genel iskân hariç dairelerin tam ve eksiksiz teslim edildiğini, ameliyat olması nedeniyle SGK prim borçlarının ödenemediğini, sözleşmede genel iskan için süre belirlenmediğini, 5 numaralı bağımsız bölümün Nesibe Dere'ye satıldığını, ancak tapusunun verilemediğini belirterek, davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 10.01.2018 tarihli ve 2014/669 Esas, 2018/13 Karar sayılı kararıyla; dava tarihi itibariyle yapı denetim firmasının borçlarının arsa sahipleri tarafından ödenmemesi nedeniyle inşaatın geciktiği, yüklenicinin inşaatı yapım süresinin halen devam ettiği, bu nedenle arsa sahiplerinin kira yoksunluğunun bulunmadığı, yapı denetim firması olmadan inşaatın devam edemeyeceği, inşaatın tamamlanma seviyesinin genel iskan alacak seviye olan %95'lik seviyede olduğu ve inşaatın teslimin gecikmesinin arsa sahiplerinin yükümlülüğünü yerine getirmemesi nedeniyle oluştuğu anlaşılmakla, davacıların davasının reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin 21.01.2019 tarihli ve 2018/300 Esas, 2019/41 Karar sayılı kararıyla; mahkemenin istinaf incelemesine konu kararında, dosyadaki mevcut delillere göre yaptığı değerlendirmeye, takdire ve ortaya koyduğu gerekçeye ve özellikle davacı arsa sahiplerinin üzerine düşen yükümlülükleri yerine getirmemesi nedeniyle ifanın geciktiğinin anlaşılmış olmasına göre mahkemenin vardığı sonuçta istinaf sebepleri yönünden usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmadığı gerekçesiyle davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1. Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde bir kısım davacılar ..., ..., ... vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Yargıtay 15. Hukuk Dairesi 01.10.2019 tarih 2019/1501 esas 2019/3723 karar sayılı kararıyla; davacılar vekilinin ikinci bendin kapsamı dışında kalan sair temyiz itirazları reddedilmiş, taraflar arasında düzenlenen sözleşmede, iskan ruhsatının yüklenici tarafından alınacağı kabul edildiği yapı denetim ücreti ile ilgili olarak özel bir hüküm konulmadığı, 4708 sayılı Yapı Denetimi Hakkında Kanun'un 2. maddesi gereği yapı denetim hizmetinin yasal muhatabının yapı sahibi olması dolayısıyla bu durumda yapı denetim ücretinden de arsa sahibinin sorumlu olduğu,

davacının talepleri arasında 5 nolu dairenin nama ifa yoluyla satılarak eksikliklerin giderilmesi talep edildiğine göre, mahkemece yapı denetim ücreti dışındaki iskân ruhsatı alınması için gereken masraf bedellerinin, bilirkişiden alınacak ek raporla belirlendikten sonra davacıların nama ifa ile ilgili talepleri konusunda değerlendirme yapılıp bu doğrultuda karar verilmesi gerekirken, eksik inceleme ile karar verilmesi doğru bulunmamış, hüküm davacılar yararına bozulmuştur.

B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacı asil Hatice Dumlupunarın 15/01/2021 tarihli duruşmadaki beyanında davasından feragat ettiği, davanın düzenleme şeklinde gayrimenkul satış vaadi ve kat karşılığı inşaat sözleşmesinin feshi ile inşaatın geç bitmesinden kaynaklı kira bedeli istemine ve satışı yapılan 5 no.lu bağımsız bölümün satışına izin verilmesi istemine ilişkin olduğu, Yargıtay'ın bozma ilamına konu iskan belgesinin bu süreç içerisinde temin edildiği anlaşılmakla Yargıtay ilamı doğrultusunda ve davacı ...'ın davasının feragat nedeniyle reddine, diğer davacılar ..., ..., ...'nın davalarının reddine, karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde bir kısım davacılar ..., ..., ... vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Bir kısım davacılar vekili temyiz dilekçesinde, bozma kararı ile davacı yararına usulü müktesep hak doğduğunu, esas mahkemesinin bozma kararına uygun karar vermediğini, müteahhittin yapması gerekli 30.225,41-TL noksan ve ayıplı imalat tutarı, 8.940,00-TL yoksun kalınan kira bedeli alacakları olduğunu, davanın ret edilerek haksız olarak, yargılama giderlerinin davacılar üzerine yüklendiğini belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, kat karşılığı inşaat sözleşmesinin ileriye dönük olarak feshi, yerinde görülmez ise eksik imalâtın giderilmesi ve iskân ruhsatı alınabilmesi için sözleşme uyarınca yükleniciye devredilecek bağımsız bölümün satılması ile kira kaybı istemlerine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 ncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 nci maddeleri, 818 sayılı Borçlar Kanunu'nun ilgili maddeleri, diğer ilgili mevzuat.

3. Değerlendirme 1. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre bir kısım davacılar ..., ..., ... vekilinin aşağıdaki paragrafın kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

2.Yargıtay İBK’nın 04.02.1959 gün, 13/5 ve 09.05.1960 tarih, 21/9 sayılı kararlarında usule ait kazanılmış hak müessesesinin Usul Yasası'nın dayanağı ana esaslardan olduğu, kamu düzeniyle ilgili bulunduğu, mahkemenin Yargıtay’ın bozma kararına uyması ile bozma kararı lehine olan taraf yararına bir usulî kazanılmış hakkın doğacağı, mahkemece hükmüne uyulan Yargıtay bozma kararına göre karar verilmek zorunda bulunulduğu hükme bağlanmıştır.

Bu itibarla, mahkemenin sonraki hükmünün bozmada gösterilen esaslara aykırı bulunması, usule uygun sayılamaz ve bozma sebebidir. Bu durum, usulî müktesep hak kuralının bir çeşididir.

Mahkemece hükmüne uyulan Yargıtay (kapatılan) 15. Hukuk Dairesi 01.10.2019 tarih 2019/1501 esas 2019/3723 karar sayılı kararında, taraflar arasında düzenlenen sözleşmede, iskan ruhsatının yüklenici tarafından alınacağı kabul edildiği yapı denetim ücreti ile ilgili olarak özel bir hüküm konulmadığı, 4708 sayılı Yapı Denetimi Hakkında Kanun'un 2. maddesi gereği yapı denetim hizmetinin yasal muhatabının yapı sahibi olması dolayısıyla bu durumda yapı denetim ücretinden de arsa sahibinin sorumlu olduğu,

davacının talepleri arasında 5 nolu dairenin nama ifa yoluyla satılarak eksikliklerin giderilmesi talep edildiğine göre, mahkemece yapı denetim ücreti dışındaki iskân ruhsatı alınması için gereken masraf bedellerinin, bilirkişiden alınacak ek raporla belirlendikten sonra davacıların nama ifa ile ilgili talepleri konusunda değerlendirme yapılıp bu doğrultuda karar verilmesi gerektiğine işaret edilmiştir.

Bozma ilamı ile 5 no.lu dairenin ifa yoluyla satılarak eksikliklerin giderilmesi yönündeki nama ifa taleplerinin değerlendirilmesinin gerektiği belirtildiğinden, mahkemece bozmaya uyulmasına rağmen bozma gereği yapılmamak suretiyle yanlış ve yanılgılı değerlendirme ile iskan belgesinin bu süreç içerisinde temin edildiği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmesi doğru olmamış, hükmün bozulması uygun bulunmuştur.

Yerel mahkemece yapılması gereken iş; davacıların dava dilekçesi ile eksiklikler ve genel iskan alınması masraflarının karşılanması için nama ifa talebinde bulundukları dikkate alınarak, iskan masrafları dışında taleplerine konu eksikliklerin giderilmesiyle ilgili olarak davadan feragat eden davacının hissesi de düşülerek karar verilmesinden ibarettir.

VII. KARAR

1.Yukarıda (1) numaralı paragrafta açıklanan bir kısım davacılar vekilinin sair temyiz itirazlarının REDDİNE,

2. (2) numaralı paragrafta açıklanan nedenlerle, bir kısım davacılar vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile hükmün BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde temyiz eden davacılara iadesine,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine,