Yargıtay 6. Hukuk Dairesi E.2022/3917 K.2023/3732

Taraflar arasındaki alacak davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın taraf vekillerince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince davacı vekilinin istinaf başvuru dilekçesinin reddine, davalı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekilince duruşmalı, davalı vekilince duruşmasız olarak temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, 07.11.2023 tarihinde duruşma yapılmasına ve duruşma gününün taraflara davetiye ile bildirilmesine karar verilmiştir.

Belli edilen günde davacı vekili Avukat ... ile davalı vekili Avukat Buğra Varan'ın gelmiş olmalarıyla duruşmaya başlanarak hazır bulunan avukatların sözlü açıklamaları dinlenildikten sonra işin incelenerek karara bağlanması için uygun görülen saatte Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlenerek dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkili ile davalı arasında 28.01.2012 tarihli sistem kullanım anlaşması imzalandığını, anlaşma uyarınca müvekkiline ait tesislerin elektrik ihtiyacının davalının enerji nakil hattından sağlandığını, 31.12.2014 tarihinde sert kış koşulları, rüzgar, kar ve buz nedeniyle enerji hattındaki 15 adet galvaniz direğin yıkıldığını, durumun mahkeme kanalı ile tespit edildiğini, bu hattın onarımının ancak yaz aylarında yapılabildiğini, bu süre zarfında müvekkili kuruluşun enerji ihtiyacının Balıkesir 1. OSB Müdürlüğünden temin edildiğini,

müvekkilinin davalıya Ocak 2015 döneminden itibaren mücbir sebep nedeniyle iletim sistemini kullanamayacağını bildirip, anlaşmanın askıya alınarak iletim sistemi kullanım fatura düzenlenmeyeceğini, 16.01.2015 tarihli yazı ile bildirdiğini ancak davalının mücbir sebep şartlarının oluşmadığı gerekçesi ile talebi reddettiğini, onarımın tamamlandığı Eylül 2015 dönemine kadar müvekkili kuruluşun düzenli olarak sistem kullanım faturaları keşide edildiğini, elektrik iletim direklerinin hasara uğramasından müvekkilinin hiçbir kusuru bulunmadığını, olayın tamamen mücbir sebep olduğunu ileri sürerek,

müvekkili tarafından ödenmek zorunda kalınan 156.467,67 TL'nin ödeme tarihinden itibaren işleyecek gecikme zammı ile birlikte tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; davaya bakma görevinin idari yargıya ait olduğunu, yıkılan elektrik direklerinin davacının mülkiyet sınırları içinde bulunan ve davacı tarafından tesis edilen hat olduğunu, davacının olumsuz hava koşullarını düşünerek elektrik iletim hattını inşa etmesi gerektiğini, davacının ihtirazi kayıt ileri sürmeden faturaları ödediğini savunarak, davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacı tarafın sözleşmenin askıya alınmasına ilişkin talebini davacıya açıkça iletmesi karşısında gönderilen her bir fatura için ihtirazı kayıtta bulunmamış olmasının, davacının söz konusu dönem için sözleşmenin askıya alınmasına ilişkin isteminden vazgeçtiği şeklinde yorumlanamayacağı, davacının onarım süresince söz konusu istemini davalıya bir çok kez ilettiği, 31.12.2014 tarihinde meydana gelen olay neticesinde 15 adet galvaniz direğin yıkıldığı ve 4 km'lik alanda ENH'nın koptuğu, olaya ağır yağış, kar ve buz yükü ve rüzgarın sebep olduğu,

söz konusu ENH’nin kesin kabulü ile 17.08.2007 tarihinde yapılmış bir tesis olup projeye aykırılıktan bahsedilmediği gibi, bilirkişilerinde bu konuda davacıya izafe edilebilecek kusur belirtmediği, kesin kabulden sonraki dönemde ENH'da ayıplı olduğuna ilişkin bir tespit yahut vakanın da dosyaya sunulmadığı, meteoroloji tarafından gönderilen bölgedeki hava olaylarına ve bilirkişilerin bu yöndeki tespitlerine göre, direklerin yıkılmasına ve tellerin kopmasına bölgede yaşanan aşırı rüzgar, buz yükü, kar yağışının sebep olduğu,

meydan gelen olay "doğal afet" niteliğinden olduğundan, söz konusu olayın gerek 27.08.2013 tarihli Sistem Bağlantı Anlaşmasının 8. maddesi, gerek ilgili Yönetmeliğin 33. maddesi gerekse de TBK hükümleri çerçevesinde mücbir sebep olduğu,

olayın mücbir sebep olmasına göre davacının Sistem Bağlantı Anlaşmasının 8. maddesi ve Sistem Kullanım Anlaşmasının 4. maddesi gereğince yükümlülüklerinin askıya alınmasını davalıdan talep edebileceğinden dava tarihi itibariyle reddedilen talebi sonrasında ödemek zorunda kaldığı fatura bedellerinin istirdadını dava edilebileceği,

davacının onarımı kasten yahut menfaat sağlamak için geciktirdiğine ilişkin somut bir delil olmadığından davacının sistemin yeniden faaliyete alındığı 31.08.2015 tarihine kadar olan döneme kadar olan fatura bedellerini isteyebileceği gerekçesiyle davanın kabulü ile faturaların ödeme tarihinden itibaren avans faizi ile tahsiline karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

1.Davacı vekili istinaf dilekçesinde; mahkemece 6183 sayılı Kanunun 51. maddesi uyarınca gecikme zammına karar verilmesi gerekirken avans faizine hükmedilmesinin doğru olmadığını, kararın bu nedenle kaldırılması gerektiğini belirterek istinaf kanun yoluna başvurmuştur.

2.Davalı vekili istinaf dilekçesinde; mahkemece davanın yargı yolu nedeniyle reddi gerektiğini, zira davaya bakma görevinin idari yargıya ait olduğunu, mahkemece alınan raporun hükme elverişli olmadığını, somut olayda mücbir sebebin gerçekleşmediğini, mahkemece yeterli araştırma yapılmadan karar verildiğini, olay tarihinde rüzgar hızı ve yağış miktarının normal düzeyde olduğunu, onarım süresinin subjektif yorumla değerlendirildiğini,direklerin yıkılışından müvekkilin kusuru bulunmadığını, düzenlenen faturaların hukuka ve sözleşmeye uygun olduğunu, davacının faturaları ihtirazi kayıt ileri sürmeden ödedikten sonra dava açmasının hukuka uygun olmadığını belirterek istinaf kanun yoluna başvurmuştur.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile, İlk Derece Mahkemesi tarafından verilen davanın kabulüne ilişkin kararın tarihi 19.02.2018 olup, 156.467,67 TL'nin avans faizi ile birlikte davacıdan tahsiline karar verildiği, reddedilen bir miktar bulunmadığı, alacak davalarında istinaf sınırı belirlenirken, yalnız alacağın aslının nazara alınacağı, faiz, icra inkar tazminatı gibi giderlerin hesaba katılmayacağı, davacı tarafça istinafa getirilen hususun reddedilen miktarla sınırlı olacağı ve reddedilen bir miktar olmadığı HMK'nın 341/2. maddesi gereğince karar tarihi itibariyle 3.560,00 TL olan kesinlik sınırının altında kaldığı gerekçesiyle davacı vekilinin istinaf dilekçesinin reddine,

Davalı vekilinin istinaf başvurusu yönünden ise kararın usul ve esas yönünden hukuka uygun olduğu gerekçesiyle istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Taraf vekilleri temyiz dilekçesinde, istinaf dilekçelerinde ileri sürdükleri sebepleri temyiz nedeni olarak ileri sürmüştür.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, taraflar arasındaki sözleşmeye dayalı olarak ödenen bedelin istirdatı istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun (6100 sayılı Kanun) 371 inci maddesi, HMK 281. maddesi

3.Değerlendirme 1. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre davalı vekilinin aşağıdaki paragrafın kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

2. Taraflar arasındaki Sistem Kullanım Anlaşmasının 4. maddesi ile bu anlaşma kapsamındaki yükümlülükler Elektrik Piyasası Lisans Yönetmeliğinin 51. maddesinde belirtilen mücbir sebeplerden dolayı yerine getirilemediği takdirde mücbir sebep olayının veya etkilerinin devam ettiği ve yükümlülüğün yerine getirilmesini engellediği süre boyunca etkilenen yükümlülüklerin askıya alınacağı düzenlenmiştir. Enerji Piyasası Lisans Yönetmeliğinin 51. maddesinde ise doğal afet ve salgınlar genel mücbir sebebi olarak sayılmıştır.

Hükme esas alınan bilirkişi raporunda enerji nakil hatları yıkılmasının mevsim şartları nedeniyle meydana geldiği bu durumun mücbir sebep olduğunun tespit edildiği davacının Sistem Kullanım Anlaşması 4. maddesi uyarınca mücbir sebep nedeniyle sözleşmenin askıya alınmasını isteyebileceği tespit edilmiştir.

Ne var ki anılan sözleşme hükmünde belirtildiği üzere sözleşmenin askıya alınması mücbir sebep olayının veya etkilerinin devam ettiği ve yükümlülüğün yerine getirilmesini engellediği süre boyunca olacağından somut olayda bu sürenin belirlenmesi önem arz etmektedir.

Bilirkişi raporunda ise davacının onarımı kasten yahut menfaat sağlamak için geciktirdiğine ilişkin somut ve maddi menfaatinin olmadığı belirtilerek sistemin yeniden faaliyete alındığı 31.08.2015 tarihine kadar fatura bedellerinin istirdatını talep edebileceği değerlendirilmiştir. Bilirkişi raporunun bu tespiti soyut ifadelere dayalı olup hüküm kurmaya ve denetime elverişli değildir.

Bu durumda mahkemece, bilirkişi kurulu aracılığıyla davaya konu enerji nakil hatlarının yıkıldığı bölgedeki coğrafi koşullar ve mevsimsel hava koşulları dikkate alınarak direklerin ne zaman onarımı sağlanarak faaliyete başlanacağına ilişkin makul süreyi hesaplayan rapor aldırılıp sonucuna göre istirdat isteminin kabulüne karar verilmesi gerekirken yeterli olmayan bilirkişi raporuna dayalı hüküm kurulması doğru olmamış, kararın bozulması gerekmiştir. 3.Bozma nedenine göre, davacı vekilinin temyiz itirazlarının şimdilik incelenmesine gerek görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeple; 1.Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2.İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA, 3.Bozma nedenine göre davacı vekilinin temyiz itirazlarının şimdilik incelenmesine yer olmadığına,

Yargıtay duruşmasında vekili hazır bulunan davalı yararına takdir olunan 17.100,00 TL duruşma vekalet ücretinin, davacıdan tahsili ile davalıya ödenmesine,

Peşin alınan temyiz karar harçlarının istek hâlinde taraflara iadesine,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,