Yargıtay 6. Hukuk Dairesi E.2022/431 K.2023/193

Taraflar arasındaki alacak davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın esastan reddine karar verilmiştir.

Kararın davacı tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddi ile İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın onanmasına karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı tarafından temyiz edilmekle;kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkili ile davalı idare arasında heyelan temizliği ve nakli konulu sözleşme imzalandığını, ilk iki hakedişin aynı pozlardan ödenmesine karşın üçüncü hakedişte ek olarak yeni fiyat tutanğı ilave edildiğini ve müvekkiline baskı ile poz numarası ve birim fiyatın değiştirilerek hakediş düzenlendiğini ve baskı ile müvekkiline imzalatıldığını, davalı idare elemanlarının iş bitirme tutanağı düzenleyerek yapılan kazının nakliye mesafelerinin keşifte belirlenen mesafelerden daha kısa olması nedeni ile işin sözleşme bedelinin %73,11’i ile bitirildiğini kayıt altına aldıklarını,

aynı gün müvekkilinden baskı ile Yapım İşleri Genel Şartnamesi’nin(YİGŞ) 22. maddesindeki iş eksiltmesinden kaynaklanan alacakları için feragatname alındığını, müvekkilinin sözleşmede kararlaştırılandan daha fazla iş yaptığını, son hakedişte poz numarası ve birim fiyatın değiştirilmesi nedeni ile eksik yapılan ödemenin davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; sözleşme konusu işin yapılması sırasında çıkan malzemenin nakliyesinin keşifte öngörülen mesafeden daha kısa olduğunun anlaşılması ve dolgu malzemesi olarak kullanılmadığının anlaşılması ile son hakedişte poz numarasının ve birim fiyatın değiştiğini, işin sözleşme fiyatının %73,11 ile tamamlandığının anlaşılması ile yüklenicinin YİGŞ’nin 22. maddesi ile sözleşme bedelinin %80’i ile sözleşme fiyatları ile yaptığı işin tutarı arasındaki farkın %5’ine karşılık gelen bedele hak kazandığını ancak davacının 16/12/2009 tarihli dilekçesi ile alacağından feragat ettiğini beyan ettiğini savunarak davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacının dosya kapsamında poz ve metraj değişikliğinin yapıldığı 3 no.lu hak ediş raporuna itiraz etmediği, %5 bedele ilişkin feragatname sunduğu, idarenin değişen koşullara göre birim fiyatta değişikliğe gidebileceği, dava tarafça kazının dolguya taşındığına dair bir iddianın da olmadığı gerekçesi ile davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davacı vekili; dosya kapsamındaki belgelerin müvekkiline baskı ile imzalatıldığını, hak edişe ihtirazi kayıt konmasının engellendiğini, tanık beyanları ile iddialarının ispat edildiğini, sözleşmede öngörülenden işten fazlasının yapılmasına karşın daha az miktarla işin bitirilmesinin mümkün olmadığını belirterek ilk derece mahkemesi kararının ortadan kaldırılması ve davanın kabulüne karar verilmesi istemi ile istinaf yoluna başvurmuştur.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacının poz ve birim fiyat değişikliği yapılan son hakedişe ihtirazi kayıt koymadığı, %5 bedele ilişkin feragatname sunduğu, davacının kazının dolguya taşındığına dair bir iddiası bulunmadığı dikkate alındığında incelenen ilk derece dahkemesi kararının usul ve esas bakımından hukuka uygun olduğu gerekçesiyle davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili; müvekkilinin imzaladığı ve dosya kapsamında hükme esas alınan belgelerin baskı ile imzalatıldığını, yapılan işin sözleşmede belirlenen miktarı geçtiğini, ilk iki hakedişte ortalama mesafe ve poz değişmezken işin bitirildiği üçüncü hakedişte ortalama mesafenin ve pozun değiştiğini, iş bittikten sonra ortalama mesafenin ve poz değişiminin baskı sonucu olduğunu, hakedişe ihtirazı kayıt koymalarının engellendiğini, imzalanan belgelerin muvazaalı olduğunu belirterek Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozularak ortadan kaldırılması ve davanın kabulüne karar verilmesi istemi ile temyiz yoluna başvurmuştur.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, eser sözleşmesi niteliğindeki kamu ihale sözleşmesinden kaynaklanan alacağının bulunup bulunmadığı hususundadır.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 6098 sayılı TBK 470-486 maddeleri, Yapım İşleri Genel Şartnamesi 40. maddesi

3. Değerlendirme 1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.Taraflar arasında yapılan sözleşmelerin 8.2.1 maddelerinde, Yapım İşleri Genel Şartnamesi sözleşmelerin ekleri arasında gösterilmiştir.

Adı geçen "şartnamenin kesin hakediş raporu" başlıklı 40. maddesinin 9. bendi ile "geçici hakediş raporları" başlıklı 39. maddesinin 1-e bendinde kesin hakedişle ilgili 40. maddede yapılan atıf da dikkate alındığında yüklenicinin hakedişlere itirazı olduğu takdirde karşı görüşlerinin neler olduğunu ve dayandığı gerekçeleri, idareye vereceği ve bir örneğini de hakediş raporuna ekleyeceği dilekçesinde açıklaması ve hakediş raporunu "idareye verilen .... tarihli dilekçemde yazılı ihtirâzi kayıtla" cümlesini yazarak imzalaması gerektiği, eğer yüklenicinin hakediş raporunun imzalanmasından sonra tahakkuk işlemi yapılıncaya kadar,

yetkililer tarafından hakediş raporunda yapılabilecek düzeltmelere bir itirazı olursa, hakedişin kendisine ödendiği tarihten başlamak üzere en geç 10 gün içinde bu itirazını dilekçeyle idareye bildirmek zorunda olduğu, yüklenici itirazlarını bu şekilde bildirmediği taktirde hakedişi olduğu gibi kabul etmiş sayılacağı, belirtilmiştir.

Sözleşmelerin bu hükmü, sözleşme ve dava tarihinde yürürlükte bulunan 6100 sayılı HMK'nın 193. maddesi hükmü gereğince delil sözleşmesi niteliğinde olduğundan, mahkemece kendiliğinden gözetilmelidir.

3. Somut olayda, poz ve birim fiyat değişikliği yapılan 16/12/2009 tarihli 3 no.lu son hakediş davacı tarafından usulüne uygun ihtirazi kayıt ileri sürülmeksizin imzalanmıştır. Yüklenici tarafından bu hakedişlerin baskı altında ihtirazi kayıt konulmaksızın imzalandığı ileri sürülmüş ise de bu iddiasını yasal ve inandırıcı delillerle kanıtlayamamıştır.

4. Yapım İşleri Genel Şartnamesi’nin 21/5 maddesi ‘’ Sözleşme bedelinin % 80’inden daha düşük bedelle tamamlanacağı anlaşılan işlerde, yüklenici işi bitirmek zorundadır.

Bu durumda yükleniciye, yapmış olduğu gerçek giderleri ve yüklenici kârına karşılık olarak, sözleşme bedelinin % 80’i ile sözleşme fiyatlarıyla yaptığı işin tutarı arasındaki bedel farkının % 5’i geçici kabul tarihindeki fiyatlar üzerinden ödenir. ‘’ hükmüne haiz olup, poz ve birim fiyat değişikliği nedeni ile işin sözleşmede belirtilen bedelin %73,11 bedelle tamamlandığı, bu durumda belirtilen maddedeki %5 oranında yüklenici alacağına ilişkin ise davacı tarafın 16/12/2009 tarihli alacağından feragat ettiğine dair beyanda bulunduğu,

davacı yüklenici tarafından bu belgenin de baskı altında imzalandığı ileri sürülmüş ise de bu iddiasını yasal ve inandırıcı delillerle kanıtlayamamıştır.

5. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davacı vekilince temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Aşağıda yazılı onama harcının temyiz edenden alınmasına,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,