Yargıtay 6. Hukuk Dairesi E.2022/446 K.2023/561

Taraflar arasındaki tazminat davasından dolayı bozma ilamına uyularak yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince asıl davanın reddine, karşı davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın taraflar vekilleri tarafından temyiz edilmesi üzerine, İlk Derece Mahkemesince başvurunun asıl dava yönünden reddine, karşı dava yönünden kabulüne karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararı davacı-karşı davalı ... ... İnşaat ve Tic. Ltd. Şti. vekilince duruşmalı, davalı-karşı davacı ... Giyim Sanayi Pazarlama ve Tic. A.Ş. vekilince duruşmasız olarak temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, 14.02.2023 tarihinde duruşma yapılmasına ve duruşma gününün taraflara davetiye ile bildirilmesine karar verilmiştir..

Belli edilen günde davacı-karşı davalı vekili Avukat ... geldi. Diğer taraftan gelen olmadığı anlaşılmakla duruşmaya başlanıldı. Duruşmalı temyiz talebinde bulunan davacı vekilinin mürafaa talebinden vazgeçtiğini beyan ederek, incelemenin dosya üzerinden karara bağlanması için uygun görülen Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlenerek dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

A. Asıl Dava

Davacı yüklenici vekili asıl dava dilekçesinde özetle; taraflar arasında imzalanan 05/01/2005 tarihli sözleşme ile davalının Edirne’de bulunan üretim binası inşaatı ve bu binaya bağlı betonarme ve ... konstrüksiyon statik projesinin hazırlanması işini üstlendiğini, ayrıca bu inşaatın tamamlanması üzerine davalının talebi ile bu kez fabrikanın çevre yapıları ve sert peyzaj işlerinin de müvekkiline verildiğini, 20/10/2005 tarihli yeni sözleşme ile de aynı inşaatın ince işlerinin ve elektrik işlerinin yapım işinin davacı tarafından üstlenildiğini,

söz konusu işlerin yapılıp teslim edilmesine rağmen davalının ince işler hakedişinden 364,487 Euro, çevre yapılar hakedişinden 195.599,00 TL, elektrik hakedişinden 33,807 EURO, sundurma temeli inşaatından 9.343 Euro, yine sundurma temeli inşaatından 40.009 TL olmak üzere toplam 1.001.965,56 TL ödenmeyen hakedişlerinin olduğunu, ayrıca kur farkından kaynaklanan zararların, kaçırılan fırsatlar ve yatırım yapamamadan dolayı zararların yanında aylık yoksun kalınan kâr, vade farkı zararları ve prestij kaybı gibi zararlarının bulunduğunu açıklayarak şimdilik 10.000,00 TL tahsiline karar verilmesini talep etmiş,

07.02.2008 tarihli dilekçesi ile de talep sonucunu, ödenmeyen hakediş alacağından dolayı 1.001.95656 TL’den şimdilik 7.500,00 TL, 2006 yılı cari hesap alacağı faizi 37.745,44 TL’den şimdilik 500,00 TL, kur farkından dolayı uğranılan zarardan şimdilik 500,00 TL, kaçırılan fırsatlar ve yatırım yapamama nedeniyle uğranılan zarardan şimdilik 500,00 TL, yoksun kalınan kâr alacağından şimdilik 500,00 TL, diğer alacaklarından da şimdilik 500,00 TL’nin tahsilini talep etmiştir.

B. Karşı Dava

Davalı iş sahibi vekili karşı dava dilekçesinde özetle; davalı yüklenicinin sözleşmesel yükümlülük ve taahhütlerini sözleşmede kararlaştırılan sürelerde ve tam olarak yerine getirmediğini, bu nedenle kaba inşaat sözleşmesinden dolayı ifaya ekli cezai şart tutarının 277.000,00 TL’yi geçtiğini, ince işler sözleşmesinden dolayı da cezai şart tutarının 222.330 Euro’yu geçtiğini, aylık 90.000,00 TL kira kaybına uğranıldığını, ... çatının yeniden yapılmasından dolayı 349.291,00 TL, diğer ayıplı ve eksik imalatlar nedeniyle 446.595,00 TL zarara uğradıklarını belirterek, şimdilik 50.000,00 TL’nin tahsiline karar verilmesini talep etmiş.

01.10.2007 tarihli dilekçesi ile, 50.000,00 TL’nin 10.000,00 TL’sinin 05.01.2005 tarihli sözleşme uyarınca gecikme cezası, 10.000,00 TL’sinin 20.10.2005 tarihli ince işler sözleşmesi nedeniyle gecikme cezası, 10.000,00 TL’sinin 05.01.2005 tarihli uyarınca eksik ve ayıplı işler giderim bedeli, 5.000,00 TL’sinin 20.10.2005 tarihli sözleşme uyarınca eksik ve ayıplı işler giderim bedeli, 5.000,00 TL’sinin gecikme nedeniyle kira kaybı, 5.000,00 TL’sinin dava dışı yüklenici Mimser Metal Mobilya Ltd.

Şti’ye yeni statik proje hazırlatmak için yaptığı gider, 5.000,00 TL’sinin imal ettirmek zorunda kalınan zemine dayalı ... konstrüksiyon askı platformları sistemi nedeniyle yapılan gider nedeniyle talep ettiğini belirtmiştir.

C. Birleşen Dava

Birleşen davada davacı yüklenici vekili dava dilekçesinde özetle; taraflar arasında imzalanan sözleşmeler uyarınca davacı tarafça düzenlenen 31/01/2006 tarih 037781 nolu, aynı tarihli 37780 no.lu, 31/03/2006 tarihli 37865 no.lu, aynı tarihli 37864 no.lu, yine aynı tarihli 37863 no.lu, 03/04/2006 tarihli 37972 no.lu, 07/06/2006 tarihli 562498 no.lu toplam 7 adet faturanın davalıya gönderildiğini, davalının fatura konusu borcun bir kısmını çeşitli tarihlerde ödediğini fakat 167.509,34 TL'lik kısmını ödemediğini, bunun üzerine Şişli 4.İcra Müdürlüğünün 2007/5780 sayılı dosyasıyla takipte bulunulduğunu, itiraz üzerine takibin durduğunu belirterek itirazın iptali ile takibin devamına, icra inkar tazminatına karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı iş sahibi vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının düzenlenen sözleşmeler ile yükümlendiği edimlerini zamanında tam olarak yerine getirmediğini kararlaştırılan sürelerden sonra ayıplı ve eksik olarak ifa ederek müvekkilini zarara uğrattığını, ayıplı ve eksik işler nedeniyle halen bile davacının sözleşmeye konu işleri hukuka uygun olarak tamamlayıp teslim ettiğinden söz etmenin mümkün olmadığını belirterek asıl davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 30.11.2010 tarihli ve 2007/166 Esas, 2010/525 Karar sayılı kararıyla; asıl ve karşı davanın kabulüne, birleşen davanın ise kısmen kabulü ile Şişli 4. İcra Müdürlüğünün 2007/5780 sayılı takibine yaptığı itirazın 39.893,78 TL üzerinden devamına karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1. İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur. 2. (Kapatılan) 15. Hukuk Dairesi’nin 2014/3663 Esas, 2014/6929 Karar ve 01.12.2014 tarihli kararı ile; mahkemece, tarafların tüm taleplerinin ayrı ayrı değerlendirilmediği, davaya konu edilen alacak kalemlerinden hangilerinin neden kabul edildiği, hangilerinin hangi nedenle reddedildiği belirlenmediği gibi kararın gerekçesinin de mahkemece tartışılması gerekli tüm konuları içermediği gerekçesiyle kararın bozulduğu anlaşılmıştır.

V. BOZMA SONRASI İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 2016/85 Esas, 2021/766 Karar ve 27.09.2021 tarihli kararı ile 05/01/2005 tarihli sözleşmenin 14. maddesinde “İş bu sözleşme ve eklerinde belirtilmeyen teknik hususlarda T.S.E ve Bayındırlık Bakanlığı ilgili yayınları ile ilgili diğer kamu yayınları ve standartları geçerli olacaktır” ibaresi uyarınca, taraflar arasında münhasır delil sözleşmesi yapıldığı,

bu nedenle, davacı yüklenicinin tüm iddialarını ve itirazlarını, ancak imzalamış olduğu bu delil sözleşmesine uygun olarak dermeyan edebileceği, Bayındırlık Bakanlığı Yapım İşleri Genel Şartnamesinin 44. maddesine göre kesin kabulün ve 40. maddesine göre kesin hakediş raporunun düzenlenmesi gerektiği, bunlar için gerekli olan şartnamenin 40. maddesinde belirtilen belgelerin dosya kapsamına sunulmadığı, kesin hakediş için davacı yüklenicinin haketmiş olduğunu iddia ettiği inşaat ince işler, çevre yapılar, elektrik, sundurma temel inşaat hakediş kalemleri yönünden davacı tarafından sunulan faturalar ve beyanların karşılaştırıldığı,

her biri ayrı ayrı belirlenip değerlendirilerek saptanması için gerekli olan belgelerin, dosya kapsamında bulunmadığından asıl davanın reddine karar verilmiş; davacının sözleşmeleri süresinde tamamlayamadığı, eksik ve ayıplı işlerin bulunduğu ispatlanmış olup, davalı-karşı davacının taleple bağlılık kuralı çerçevesinde binanın beton ve ... konstrüksiyon statik projesi hazırlatmak ve ... konstrüksiyon askı platformları için 20.000,00 TL, kusurlu ve eksik imalatlar için 10.000,00 TL ve gecikme cezası olarak 20.000,00 TL talebinde haklı olduğu anlaşıldığından karşı davanın kabulüne;

her iki tarafın ticari defterlerinin açılış ve kapanış onaylarının süresinde yaptırıldığı kendi lehlerine delil teşkil edeceği, buna göre tarafların ticari kayıtlarına göre 39.893,78 TL bedel yönünden alacak-borç kalemlerinin uyuştuğu belirtilerek birleşen davanın bu miktar üzerinden kısmen kabulüne karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Asıl ve birleşen davada davacı, karşı davada davalı vekili temyiz dilekçesinde özetle; yerinde metraj ve ölçüme yönelik keşif taleplerinin reddedilmesinin tahkikata yönelik bir eksiklik olduğunu, bilirkişinin kabulünde olduğu üzere sadece onaylanmış hakedişler ve ticari defterler üzerinde inceleme yapıldığını, oysa ki davalı tarafça onaylanmadığı için müvekkilin yaptığı iş nedeniyle faturaya dönüşmemiş, ticari defterlere yansımamış inşaattan kaynaklanan hakediş alacağının ancak yerinde yapılacak eser üzerindeki metraj ve ölçü ile tespit edilebileceğini,

davalı tarafından gönderilen 06.07.2006 tarihli ihtarla işin fiilen teslim alındığı ve kullanıldığının belli olduğunu, davalı tarafından gönderilen 11.04.2016 tarihli ihtarda, alacağa karşı, işin gecikmesine yönelik, işin eksik yapıldığına yönelik bir çekince olmadığını belirterek kararı temyiz etmiştir.

Asıl ve birleşen davada davalı, karşı davada davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; asıl davada ıslah edilen 299.339,01 TL üzerinden vekalet ücretinin hesaplanması gerektiğini, birleşen davada icra inkar tazminatına hükmedilmemesinin hatalı olduğunu, karşı davadaki alacakları ile birleşen davadaki alacak bakımından takas mahsup taleplerinin reddinin doğru olmadığını belirterek kararı temyiz etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık; asıl davada eser sözleşmesinden kaynaklanan bakiye iş bedeli alacağı ile iş bedelinin ödenmemesinden ... kâr kaybı, kur farkı ve prestij kaybı nedeniyle tazminat istemlerine; karşı dava, aynı sözleşme nedeniyle eksik ve ayıplı ifa nedeniyle tazminat ve cezai şart istemlerine; birleşen dava ise, cari hesap alacağının tahsili amacıyla girişilen icra takibine vaki itirazın iptâli, takibin devamı ve icra inkâr tazminatının tahsili istemlerine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

Türk Borçlar Kanunu’nun 179/II, 470 inci maddeleri.

3. Değerlendirme

1. Temyiz olunan nihai kararların bozulması 1086 sayılı Kanun'un 437 nci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Taraflar arasında 05.01.2005 tarihli üretim binası kaba inşaat işleri, 03.01.2006 tarihli aynı üretim binasının ince ve elektrik işleri, 28.11.2005 tarihli sözleşme ile de aynı üretim binasının çevre yapılar ve sert peyzaj işlerinin yapılması konusunda sözleşme akdedilmiştir.

Mahkemece, sözleşmenin 14. maddesinde “iş bu sözleşme ve eklerinde belirtilmeyen teknik hususlarda T.S.E ve Bayındırlık Bakanlığı ilgili yayınları ile ilgili diğer kamu yayınları ve standartları geçerli olacaktır” ibaresi uyarınca Yapım İşleri Genel Şartnamesi hükümlerine göre değerlendirme yapılmış ise de, sözleşmenin ilgili maddesi sadece teknik konularda ilgili metinlerin geçerli olacağını belirtmiş olup, sözleşmenin eklerini düzenleyen 12. maddesinde şartnameye atıf yapılmadığından taraflar arasındaki alacak borç ilişkisinin şartname hükümleri uyarınca değerlendirilmesi ve münhasır delil sözleşmesi olarak kabul edilmesi doğru olmamıştır.

O halde mahkemece yapılması gereken iş; 6100 sayılı HMK'nın 266 ve devamı madde hükümlerine uygun olarak seçilecek tasfiye kesin hesabı konusunda uzman bilirkişiler kurulu heyetinden, gerektiğinde mahallinde keşif de yapılarak taraflar arasında düzenlenen sözleşme ve ekleri ile dosya kapsamındaki deliller de değerlendirilmek suretiyle mahkemenin ve Yargıtayın denetimine elverişli, tarafların itirazlarını da karşılar rapor alınarak, kesin hesabın çıkarılarak sonucuna uygun karar verilmesinden ibaret olmalıdır.

Eksik inceleme ve yanlış değerlendirme sonucu verilen karar doğru olmamış, bozulması uygun bulunmuştur.

VII. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Tarafların temyiz itirazlarının kabulü ile, temyiz olunan mahkeme kararının BOZULMASINA,

Peşin alınan harçların istek halinde taraflara iadesine,

Kararın tebliğinden itibaren 15 gün içerisinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere,