Yargıtay 6. Hukuk Dairesi E.2022/5264 K.2024/488

Taraflar arasındaki asıl ve birleşen davada alacak davasından dolayı bozma ilamına uyularak yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince asıl davanın kabulüne, birleşen davanın reddine karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararı asıl davada davalı-birleşen davada davacı ... İnşaat Mal. Paz. ve Tic.

Ltd. Şti. vekilince duruşma istemli temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri

yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, 05.02.2024 tarihinde duruşma yapılmasına ve duruşma gününün taraflara davetiye ile bildirilmesine karar verilmiştir.

Belli edilen günde asıl ve birleşen davada davalı-birleşen davada davacı vekili Avukat ... ile asıl davada davacı-birleşen davada davalı vekili Avukat ... ... gelmiş olmalarıyla duruşmaya başlanarak hazır bulunan avukatların sözlü açıklamaları dinlenildikten sonra işin incelenerek karara bağlanması için uygun görülen saatte Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlenerek dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

1. Asıl davada davacı vekili dava dilekçesinde özet; müvekkili ile davalı arasında 09.04.2012 tarihli “Kat Karşılığı İnşaat Yapımı Ortaklık Sözleşmesi” imzalandığını, buna göre davalının dava dışı arsa sahipleri ile arsa payı karşılığı inşaat sözleşmeleri yaparak,

sözleşmelere konu imalat işinin davacıya devredileceği, davacının da inşaatları yapacağının kararlaştırıldığını, bu çerçevede davalı ile dava dışı kısıtlı ... ... vasisi ile yapılan sözleşmenin teminatı olarak 35.000,00 TL'lik teminat mektubunun davalıya verildiğini, teminat mektubunun paraya çevrildiğini, anılan kısıtlı vasisi ile yapılan sözleşmenin ise diğer arsa sahipleri ile sözleşme yapılmaması nedeniyle feshedildiğini, davalının arsa sahipleri ile sözleşmeler yaparak taşınmazları davacıya teslim etmemesi nedenine bağlı olarak sözleşmenin haklı nedenle feshedildiğini ileri sürerek,

teminat mektubu bedeli ile masrafı toplamı 35.300,00 TL'nin tahsili talep etmiştir.

2. Davacı diğer ortak birleşen dava dilekçesinde özetle; asıl davaya konu ortaklık sözleşmesi kapsamında bulunan arsalara ilişkin sözleşmelerin altı ay içerisinde yapılarak davalıya teslimi planlanır iken, davalının süresinden önce sözleşmeyi haksız feshettiğini belirterek emek ve hizmetlerinden dolayı şimdilik 40.000,00 TL'nin tahsilini talep etmiştir.

II. CEVAP

Asıl ve birleşen davalarda davalılar vekili davaların ayrı ayrı reddi savunmuştur.

III. İLK DERECE MAHKEMESİNİN İLK KARARI

... 4. Asliye Ticaret Mahkemesi 2012/346 Esas, 2014/260 Karar ve 03.07.2014 tarihli kararı ile özetle; asıl davanın kısmen kabulü ile; 35.000,00 TL’nin davalıdan tahsiline, birleşen davanın ise reddine karar verilmiştir.

IV. BİRİNCİ BOZMA İLAMI

A. Bozma İlamı

1.İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararını süresi içinde asıl davada davalı-birleşen davada davacı vekili temyiz etmiştir.

2. Yargıtay (Kapatılan) 23. Hukuk Dairesinin 2015/5919 Esas, 2016/3804 Karar ve 21.06.2016 tarihli kararı ile özetle; taraflar arasındaki sözleşmenin “Adi Ortaklık Sözleşmesi” olup, mahkemece, hatalı değerlendirme yapılarak, taraflar arasındaki sözleşmenin arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesi olduğu ve resmi şekle tabi olduğu gerekçesine yer verildiği,

... adi ortaklığa ilişkin 620 ve onu izleyen maddeleri gereğince adi ortaklığın kurulabilmesi için yazılı şekil gerekli olmayıp, adi ortaklık sözleşmesinin sözlü olarak da yapılabileceği, mahkemece, asıl ve birleşen davaların, taraflar arasında ve geçerli olan adi ortaklık sözleşmesi hükümleri çerçevesinde incelenmesi, yine asıl davada tarafların haklılık durumları ve adi ortaklık sözleşmesi ile kararlaştırılmış ise paylaşım oranı saptanarak bir karar verilmesi gerektiği gerekçesiyle kararın bozulduğu anlaşılmıştır.

V. İLK DERECE MAHKEMESİNİN İKİNCİ KARARI

... 1. Asliye Ticaret Mahkemesi 2016/586 Esas, 2019/1097 Karar ve 18.12.2019 tarihli kararı ile özetle; taraflar arasındaki 09.04.2012 tarihli adi ortaklık sözleşmesinin feshine, adi ortaklığın tasfiye edilecek herhangi bir mal varlığı bulunmadığından adi ortaklığın tasfiyesine yer olmadığına, asıl davada 35.300,00 TL adi ortaklık katılım payı alacağının davalı-birleşen dosya davacısından tahsiline, birleşen davanın ise reddine karar verilmiştir.

VI. BİRİNCİ BOZMA İLAMI

A. Bozma İlamı

1. İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararını davalı-birleşen davada davacı vekili temyiz etmiştir.

2. Yargıtay (Kapatılan) 15. Hukuk Dairesinin 2020/1529 Esas, Karar ve 22.01.2021 tarihli kararı ile özetle; taraflar arasındaki adi ortaklık ilişkisi sonlandırıldığına göre davacı-birleşen dosya davalısı şirketin adi ortaklık sözleşmesi gereği yaptığı teminat mektubu avans ödemeleri ve diğer masraflar ve bunların dışındaki katkı payları ile varsa davalı-birleşen dava davacısı adi ortak şirketin, adi ortaklık ilişkisine para,

emek ve hizmet suretiyle yaptığı katkıların karşılığı belirlenip davalının adi ortaklık nedeniyle elde ettiği kazanç miktarı da tespit edildikten sonra yanlar arasındaki adi ortaklık sözleşmesi ile Türk Borçlar Kanununun adi ortaklığa ilişkin 620 ve devamı maddelerindeki düzenlemelerine göre mahkemece adi ortaklık tasfiye edilerek asıl ve birleşen davada sonucuna uygun karar verilmesi ve 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu 643. maddesi gereğince zararın da ortaklar arasında paylaştırılması gerektiği gözönünde tutularak davanın sonuçlandırılması gerekirken,

tasfiye işlemi yapılmaksızın sadece davacının adi ortaklık sözleşmesi sebebiyle yaptığı teminat mektubu masrafları ve diğer giderlerin tamamının mahsubu doğru olmadığı gerekçesiyle karar bozulmuştur.

VII. İLK DERECE MAHKEMESİNİN SON KARARI

... 1. Asliye Ticaret Mahkemesi 2021/238 Esas, 2022/595 Karar ve 12.10.2022 tarihli kararı ile özetle; hükme esas alınan tasfiye memurunun raporuna göre, adi ortaklığın kurulması aşamasında kısıtlı ... ... vasisi ile yapılacak olan arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesi için ...

2. Sulh Hukuk Mahkemesine asıl davada davacı tarafından 35.000,00 TL'lik teminat mektubu verildiği, adi ortaklık sözleşmesinde sözleşme konusu işin bitmesinden sonra teminatın çözülerek davacıya iade edilmesi kararlaştırılmasına rağmen, teminat mektubunun asıl davada davalı ortak tarafından tahsil edildiği, taraflar arasındaki sözleşmenin 2. maddesindeki düzenlemeye rağmen davacıya iade edilmediği, asıl davada davacı bu teminat mektubu için 35.000,00 TL ve masraflarından dolayı da 300,00 TL ödediği,

yine aynı tasfiye memuru raporuna göre, asıl davada davacıya ödenmesi gereken 35.300,00 TL'nin dışında tarafların adi ortaklığa sundukları herhangi bir katkı payının ve adi ortaklığın herhangi bir mal varlığının, alacak ve borcunun bulunmadığının belirtildiği, adi ortaklık sözleşmesinde öngörülen bir adet dairenin ise sözleşme ifa edilmeden istenemeyeceği, sözleşmenin imzalanmasından yaklaşık 1,5 ay sonra işe başlanmadan adi ortaklık sözleşmesinin feshedildiği, birleşen davada davacı ortağın adi ortaklığa herhangi bir emek, hizmet ve para katkısının veya para ile ölçülebilir bir katkısının bulunmadığı sonucuna varıldığı,

adi ortaklık ilişkisinde bir ortak tarafından açılan alacak talebinin, ortaklığın fesih ve tasfiyesi istemini de kapsaması nedeniyle, taraflar arasındaki adi ortaklığın fesih ve tasfiyesinin haklı sebeplerinin oluştuğu, ayrıca inşaat bilirkişilerinden müşterek alınan ek rapora göre de, davalı-birleşen davanın davacısının adi ortaklık sözleşmesinin 23/05/2012 tarihinde feshedilmiş olması nedeniyle arada geçen sürede bu davacının sunduğu emek, hizmet ve para bulunmadığının tespit edildiği gerekçesiyle, asıl davada davacının davasının kabulü ile;

a) Her iki taraf arasındaki 09/04/2012 tarihli adi ortaklık sözleşmesinin fesih ve tasfiyesine, b) Davacı tarafından adi ortaklığa başlangıç sermayesi olarak (teminat mektubu bedeli ödenmek suretiyle) konulan 35.300,00 TL adi ortaklık katılım payı alacağının davalıdan tahsiline, birleşen davanın ise reddine karar verilmiştir.

VIII. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararını birleşen dava davacısı vekili temyiz etmiştir.

B. Temyiz Sebepleri

Birleşen dava davacısı vekili temyiz dilekçesinde özetle; adi ortaklık sözleşmesinin haksız şekilde feshedildiğini, sözleşme uyarınca üzerine düşen edimleri yerine getirdiğini, bir bağımsız bölüm bedelinin verilmesi gerektiğini belirterek kararı temyiz etmiştir.

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık asıl davada, adi ortaklık sözleşmesinden kaynaklanan ve bu sözleşme kapsamında davalı yararına verilen teminat mektubunun paraya çevrilmesi nedenine dayalı alacak, birleşen davada ise, adi ortaklık sözleşmesinin ifası amacıyla gösterilen emek ve harcanan bedellerinin tahsili istemlerine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk TBK’nın 620, 643 üncü maddeleri.

3. Değerlendirme 1. Temyiz olunan nihai kararların bozulması 1086 sayılı Kanun'un 437 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. 2. Dosyadaki yazılar mahkemece uyulan bozma ilamı gereğince inceleme yapılıp hüküm verilmiş olmasına delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre asıl davada davalı-birleşen davada davacı vekilinin temyiz itirazlarının reddi gerekmiştir.

IX. KARAR

Açıklanan sebeplerle; 1. Davalı- birleşen davada davacı vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,

2.17.100,00 TL duruşma vekalet ücretinin asıl dava davalısı–birleşen dava davacısından alınarak Yargıtay duruşmasında vekille temsil olunan asıl dava davacısı–birleşen dava davalısına verilmesine,

Aşağıda yazılı onama harcının temyiz eden asıl davada davalı-birleşen davada davacı ... İnşaat Mal. Paz. ve Tic. Ltd. Şti.'den alınmasına,

Kararın tebliğinden itibaren 15 gün içerisinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere,