Yargıtay 6. Hukuk Dairesi E.2022/574 K.2023/1720

Taraflar arasındaki tapu iptal tescil ve tazminat davasından dolayı yapılan yargılama sonunda, İlk Derece Mahkemesince tapu iptal tescil, kira alacağı manevi tazminat talebinin reddine tazminat talebinin kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davacı vekili ile davalı kooperatif vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun ayrı ayrı esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı katılma yoluyla davalı vekili ve duruşma istemli olarak davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, 09.05.2023 tarihinde duruşma yapılmasına ve duruşma gününün taraflara davetiye ile bildirilmesine karar verilmiştir.

Belli edilen günde davacı vekili Avukat ... ile davalılar vekili Avukat ...'ün gelmiş olmalarıyla duruşmaya başlanarak hazır bulunanların sözlü açıklamaları dinlenildikten sonra işin incelenerek karara bağlanması için uygun görülen Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlenerek dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; kooperatif üyesi olan müvekkiline tahsis edilen 4 nolu dairenin 1997 yılı sonu itibariyle tamamlanarak teslim aşamasına geldiğini, kooperatifteki birtakım usulsüzlüklerle mücadele eden müvekkilinin defalarca üyelikten ihraç edildiğini, dava yoluyla ihraç kararlarının iptal edildiğini, müvekkilinin 10.11.1998 tarihli ihtarname ile daire teslimini istemesine rağmen kooperatifin daireyi 3. kişilere devrettiğini, daha sonra dairenin davalı ...’a satıldığını,

yapılan işlemin batıl ve yolsuz olduğunu ileri sürerek Ablok 4 nolu taşınmazın tapu kaydının iptali ile müvekkili adına tesciline mümkün olmazsa şimdilik 4.000,00 TL’nin tahsilini, manevi tazminat ve kira tazminatına karar verilmesini talep etmiş, ıslah yoluyla talebini 62.653,90 TL kira tazminat talebini 15.000,00 TL’ye artırmıştır.

II. CEVAP

1.Davalı kooperatif cevap dilekçesinde; davacının aidat ödememesi sebebiyle ihracına karar verildiğini, ihraçtaki şekil eksikliğinden dolayı üyeliğe geri döndüğünü, 1997 yılı Mayıs ayından itibaren aidat ödemediğini, aidat borcu bulunan davacının tapu iptal tescil ve kira tazminatı isteyemeyeceğini savunarak davanın reddini istemiştir. 2.Davalı ... cevap dilekçesinde, emlakçı vasıtasıyla tapuya güvenerek taşınmazı satın aldığını savunarak davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacıya tahsis edilen dairenin dava dışı kişilere en son olarak da davalı ...’a satıldığı, dairenin davalı ... tarafından iyi niyetli olarak ve tapu bilgilerine güvenilerek emlakçı aracılığıyla satın alındığı, davalı ...’dan bu daire ile ilgili olarak davacı ile davalı kooperatif arasında geçen olaylardan haberdar olmasının beklenemeyeceği, davacının eldeki davanın açıldığı tarihte dahi eksik ödemesinin bulunduğu ve ödediği aidat tutarının dava konusu dairenin tescilini isteyebilmesine yeter miktarda olmadığı,

davalı kooperatife borcu bulunan davacının, dairenin adına tescilini isteyemeyeceği, davalı ... adına kayıtlı olan dairenin tapu kaydının iptali ile davacı adına tapuda tescil edilmesine ilişkin isteğin haklı ve kabul edilebilir görülmediği, davalı kooperatifte davacıya tahsis edilebilecek başka bir dairenin bulunmaması nedeniyle ifa imkansızlığının ortaya çıktığı, bu durumda da davacı tarafın kendisine tahsis edilen ve teslimi gereken dairenin bedelini tazminat olarak isteyebileceği, Yargıtay kararlarında benimsenen tazminat hesabı yöntemine göre 40.790,96-TL’nin tazminat bedeli olarak belirlendiği ek raporun somut olaya uygun bulunduğu,

davacının, yaklaşık 18 yıldır davalı kooperatife aidat ödemeyerek yükümlülüklerini yerine getirmediği, ödemelerinin eksik olduğu, bu nedenle kira kaybı isteğinde bulunmayacağı ,manevi tazminat şartlarının oluşmadığı gerekçesiyle, tapu iptali ve tescil, kira alacağı ve manevi tazminat taleplerinin reddine, davalı kooperatif hakkındaki maddi tazminat talebinin kısmen kabulü ile 40.790,96 TL’nin davalı kooperatiften tahsiline karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili ile davalı kooperatif vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

1.Davacı vekili istinaf dilekçesinde;davalı tapu malikinin iyi niyetli 3. kişi olmaması ve borcu olan üyelere tapuları verildiğinden Kooperatifin eşitlik ilkesine uygun davranmaması, tapu sicilinin yolsuz şekilde oluşturulmuş nedenleriyle, tapu iptal davasının reddine karar verilmesinin hukuka uygun olmadığını, hükme esas alınan raporda taşınmazın rayiç bedelinden %30 eksiltme yapıldığını, ancak buna ilişkin anasözleşmede hüküm bulunmadığını, Yargıtayın belirlediği formüle göre hesap yapılmadığını, ödenmesine karar verilen tazminatın eksik hesaplandığını, raporların farklı rayiç bedeller belirlediğini,

kooperatifin cevap dilekçesinde ödenmesi gerekli aidat diye belirttiği 5.272.05 TL aidattan fazla aidat hesabı yapıldığını, kendisinden daha çok borcu olan kişilere daireleri teslim edilmiş olduğundan eşitlik ilkesine aykırı olduğunu, kooperatifin 1997 yılından beri taşınmazını kullandığını, kira alacağı olduğunu, 5 kez ihraç edildiğinden ve 9 yıldır dava devam ettiğinden manevi tazminat verilmesi gerektiğini belirterek kararın kaldırılmasını istemiştir.

2.Davalı kooperatif vekili istinaf dilekçesinde; Yargıtay kararları doğrultusunda üyenin ayni olarak alamayacağı daireye karşılık olarak alabileceği maddi tazminat miktarının dava tarihi itibariyle 43.586,69 TL /97.100,90 TL = 0.4489 ödeme oranı ve 64.400,00 TL rayiç değeri = 28.909,16 TL olacağının belirlendiğini, ancak bu miktardan kooperatif genel giderlerinin düşülerek hesaplama yapılmadığından maddi tazminat davasının reddi gerektiğini savunarak kararın kaldırılmasını istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile en son 1997 yılında ödeme yapan davacının, ortak olarak borç ve sorumluluklarını yerine getirmeyerek, ödeme yapmaması nedeniyle, tapu iptal, kira alacağı ve manevi tazminat taleplerinin reddine karar verilmesinin doğru olduğu, hükme esas alınan raporda, Yargıtay 23.Hukuk Dairesi içtihatlarında belirtilen formüle göre hesaplama yapılmış olmasına,

kooperatifin kaba inşaat halinde üyelere teslim yapmayı üstlenildiğine ilişkin ana sözleşme dosyada bulunmasa da, bilirkişiler tarafından kooperatiften temin edilerek değerlendirilmesinde usule aykırılık bulunmadığı gibi, dosya içerisine alınan kesinleşmiş, davacıyla, aynı sebeplere dayanarak dava açan ortakların açtıkları dava dosyalarındaki delilleri de değerlendirilmesinde hukuka aykırılık bulunmamasına, çelişen raporlarda konutun tamamlanmış haliyle değerlendirme yapıldığının anlaşılmasına, hükme esas alınan rayiç değer ile diğer hesapların dosya kapsamına uygun olmasına,

formüle göre yapılan hesaplamayla belirlenen tazminattan davalı kooperatif vekilinin iddia ettiği gibi, davacının borçlarının mahsup edilemeyecek olmasına göre, ilk derece mahkemesince hükmedilen maddi tazminat miktarının dosya kapsamın uygun olduğu gerekçesiyle istinaf başvurularının ayrı ayrı esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili ile katılma yoluyla davalı kooperatif vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili ile katılma yoluyla davalı kooperatif vekili temyiz dilekçelerinde, istinaf dilekçelerinde ileri sürdükleri sebepleri temyiz nedeni olarak ileri sürmüşlerdir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, kooperatif üyeliğine dayalı tapu iptal ve tescil mümkün olmazsa maddi tazminat ile kira alacağı ve manevi tazminat istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 1163 sayılı Kooperatifler Kanunu

3. Değerlendirme 1. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre davalı kooperatif vekilinin tüm, davacı vekilinin aşağıdaki paragrafın kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir

2.Mahkemece, davalı kooperatif üyesi davacıya tahsis edilecek konut bulunamaması sebebiyle Yargıtay yerleşik içtihatlarındaki formüle göre belirlendiği belirtilen tazminata hükmedilmiştir.

Hükme esas alınan 08.06.2012 tarihli rapor ve 09.05.2013 tarihli ek raporda, davalı kooperatifin üyelerle yaptığı ana sözleşmede, üyelerine teslim edeceği daireleri dış cephesi tamamlanmış fakat iç kısmında duvar sıvaları ve zemini şaplı olarak teslim etmeyi taahhüt ettiği belirtilerek, kooperatif sözleşmesinde belirtilen hususlara göre taşınmazın dava tarihindeki rayiç bedelinin 64.400,00 TL olarak belirlendiği, tazminat hesabının bu miktar üzerinden yapıldığı görülmüştür.

Kooperatifin, üyelerine bağımsız bölümleri, bilirkişilerin tespit ettiği şekilde teslim edeceğine dair ana sözleşme veya genel kurul kararına dosyada rastlanmamıştır.

Bu durumda, mahkemece, dairelerin dış cephesi tamamlanmış fakat iç kısmında duvar sıvaları ve zemini şaplı olarak teslim edileceğine dair genel kurul kararı ya da başka bir delil bulunup bulunmadığı, eşitlik ilkesi uyarınca üyelere ne şekilde teslim edildiği de araştırılarak taşınmazın bu şekilde teslim edileceğinin tespiti halinde şimdiki gibi karar verilmesi, aksi halde ise dava tarihinde tamamlanmış bağımsız bölüm rayiç bedeli dikkate alınarak konut tahsis edilemeyen ortağa verilmesi gereken tazminat hesabı formülüne göre belirlenen bedele hükmedilmesi için kararın bozulması gerekmiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeple;

1.Davalı vekilinin tüm, davacı vekilinin diğer temyiz itirazlarının reddine,

2. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

3. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

8.400,00 TL duruşma vekalet ücretinin davalıdan alınarak Yargıtay duruşmasında vekil ile temsil olunan davacıya verilmesine,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde davacı ...'a iadesine,

Aşağıda yazılı onama harcının temyiz eden davalı kooperatiften alınmasına,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,