Yargıtay 6. Hukuk Dairesi E.2022/939 K.2023/641

Taraflar arasındaki alacak (eser sözleşmesinden kaynaklanan) davasından dolayı yapılan yargılama sonunda, İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; davalı idare ile müvekkili arasında 07/01/2013 tarihinde Eskişehir Kentpark içinde bulunan Kent Evi yapımına ilişkin sözleşme imzalandığını, ancak ihale dokümanları arasındaki projelerde yer almayan ve bu nedenle teklif bedeline dahil edilmeyen asansör imalatının davalı idarece müvekkiline baskı ile yaptırıldığını, tüm taleplerine rağmen asansör imalatının mukayeseli keşiflere girmediğini ve bu konuda iş artışı yapılmadığını, sözleşme dışı olan asansör imalatı bakımından bedelin 2013 yılı Çevre ve Şehircilik Bakanlığı birim fiyatlarına göre hesaplanarak, eklenecek olan fiyat farkı ile davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; asansör imalatının ihale dokümanında pursantaj oranları tablosunda elektrik imalatının alt grubu olarak gösterildiğini, işin devamı sırasında onaylanan asansör projesi sonrasında bu imalatın karşılığı bedelin pursantaj oranlarına göre hakedişe girdiğini ve ödemesinin yapıldığını, yüklenicinin geçici hakedişlere uygun ihtirazi kaydı bulunmadığını, asansör imalatının anahtar teslimi götürü bedele dahil bir imalat olduğunu savunarak davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davalı idare tarafından ihale kapsamında bulunmamasına rağmen davacıya yaptırılan dava konusu 6 adet 3 duraklı tam otomatik asansör, 2 adet 2 duraklı tam otomatik asansör ve 1 adet 3 duraklı tam otomatik monşarj asansörünün alım, montaj ve elektrik tesisat bedelinin ilave imalat bedeli 534.160 TL ve 218.379,01 TL fiyat farkı olmak üzere toplam 752.539,01 TL olduğunun tespit edildiği gerekçesi ile davanın kabulüne karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davalı vekili; mahkeme kararının gerekçesiz olduğu, bilirkişi raporlarının davayı aydınlatıcı nitelikte olmadığı, pursantajın anahtar teslimi götürü bedelli işlerde ihale dokümanında gösterilen ve sözleşme bedelinin hangi fiziki gerçekleşme oranında yükleniciye ödeneceğini belirleyen ilerleme yüzdesini ifade ettiği, davacı yüklenicinin pursantaj oranlarını bilerek sözleşme imzaladığını, pursantaj oranlarının sözleşmenin imzalanmasından sonra belirlendiği, pursantaj tablosunda asansör işinin %3.86 ve %1.86 olarak yer aldığı, yükleniciye asansör işleri için toplam 922.093,04 TL ödeme yapıldığı,

pursantaj tablosunun ihtirazi kayıtsız imzalandığı, dolayısıyla dava konusu yapılan asansörlerin sözleşme kapsamında olduğu, müvekkili tarafından aldırılan uzman görüşünde de dava konusu asansörlerin sözleşme kapsamında bulunduğunun belirlendiği, Asansör Tesisatı Genel Teknik Şartnamesi'nde asansör imalatında uyulması gerekli TSE standartlarına yer verildiği, ihale öncesi isteklilere satılan dokümanlardan uygulama projesi, mahal listesi, genel ve özel teknik şartnamelerde yer alan çizin ve belirtmelerin asansör imalatı için yeterli olduğu, sözleşmede fiyat farkı hesaplanmayacağının kararlaştırıldığı,

sözleşmenin eki olan Yapım İşleri Genel Şartnamesi gereğince geçici hakediş raporlarının pursantaj tablosuna uygun düzenlenmesi gerektiği, taraflarca imzalanan mukayeseli keşifte nikah salonu ve kokteyl salonuna ait imalatlar içerisinde asansörlerin bedellerinin de yer aldığı, yüklenicinin asansör imalatlarının yer aldığı hakedişlere usulünce itiraz etmediği, hakedişlerin yüklenici yönünden kesinleştiği, geçici kabul tutanağındaki sözleşme bedeli itibariyle iş artışı bulunmadığı nedenleriyle İlk Derece Mahkemesi kararının ortadan kaldırılması ve davanın reddine karar verilmesi istemi ile istinaf yoluna başvurmuştur.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile sözleşme kapsamı, ekleri ve götürü bedel içerisinde yer alan her bir imalat kalemine ilişkin taraflarca imzalanmış olan Pursantaj Oranları tablosunda asansör imalat kaleminin de nikah salonunda %3.86 ve kokteyl binasında %1.30 olarak yer aldığının anlaşılmış olmasına, dosyadaki hakedişler ve dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde asansör imalatına ilişkin iş bedellerinin hakedişlerde yer aldığı,

sözleşmenin eki olan Yapım İşleri Genel Şartnamesi hükümleri gereğince hakedişelere usulüne uygun biçimde itiraz edilmediği gibi davadaki talebin hakedişlerde ödenmeyen bedele ilişkin olmayıp, asansör imalatının sözleşme dışı iş olduğu iddiasına dayalı olmakla mahkemece davanın reddine karar verilmek gerekirken hatalı değerlendirmeyle davanın kabulüne karar verilmesi doğru olmadığından davalı vekilinin istinaf başvurusunun kabulüne, HMK 353/1.b.2 madde gereğince mahkeme kararının kaldırılmasına, davanın reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili.

Asansör temini ve montajı işinin ihale sözleşmesi kapsamında olmadığını, bu nedenle teklif bedeline de dahil edilmiş bir kalem olmadığını, bu imalatın sözleşme dışı fazla imalat olarak değerlendirilmesi gerekirken Bölge Adliye Mahkemesince sözleşme kapsamında bir imalatmış gibi değerlendirilerek hakedişe ihtirazi kayıt arandığını, dosya kapsamında alınan bilirkişi raporlarında asansöre yönelik imalatın ihale kapsamında olmadığına dair tespit yapıldığını, pursantaj oranlarının işin yapılmasına dayanak oluşturma niteliği bulunmadığını,

asansör uygulama projesinin dahi sonradan müvekkilince hazırlatıldığını ve sözleşme kapsamında yer almayan bu imalat ile ilgili iş artışına gidilmediğini, kesin hesabı yapmayan davalı idare ile kesin hesaptan kaynaklanan alacakları için ayrı bir davanın devam ettiğini, Bölge Adliye Mahkemesi kararının gerekçesiz olduğunu, Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozularak ortadan kaldırılması ve davanın kabulüne karar verilmesi istemi ile temyiz yoluna başvurmuştur.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, eser sözleşmesi kapsamı dışında yapıldığı iddia edilen imalata ilişkin iş bedeli ve fiyat farkı alacağı istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 ncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 nci maddeleri, 6098 sayılı TBK 470-486. maddeleri

3. Değerlendirme 1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 nci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Taraflar arasında 13/02/2013 tarihli Eskişehir Kentpark İçerisinde Kentevi Yapılması işi konulu, anahtar teslimi götürü 17.853.000,00 TL bedelle sözleşme imzalanmıştır.

Sözleşmenin, sözleşme ekleri başlıklı 8.2.1 maddesinde ihale dokümanını oluşturan belgeler arasındaki öncelik sıralaması Yapım İşleri Genel Şartnamesi, idare şartname, sözleşme tasarısı, uygulama projesi, mahal listesi, özel teknik şartname, genel teknik şartname, açıklamalar (varsa) ve diğer ekler olarak belirtilmiştir.

Dosya kapsamında alınan bilirkişi raporlarına göre, ihale dokümanı arasında yer alan elektrik uygulama projelerinde asansörün çizim olarak belirtildiği, asansör kuyularında asansör kabini, karşı ağırlık ve kabin ve kat otomatik kapılarının çizim olarak belirtildiği, kokteyl salonu için asma kat projesinde asansör makine dairesi bulunduğu belirtilmiştir.

İhale dokümanı arasında yer alan Teknik Şartnamenin 283. sayfasında Asansör tesisatı başlıklı 5. bölümde asansör imalatına ilişkin genel kurallar, plan ve hesaplar bulunduğu anlaşılmıştır. Asansöre ilişkin detaylı uygulama projesinin ise davacı yüklenici tarafından dava dışı ... Asansör Ltd. Şti’ye hazırlatıldığı ve projenin 23/03/2017 tarihinde davalı idarece onaylandığı anlaşılmıştır.

Taraflarca imzalanan ve ihale dokümanı arasında yer alan pursantaj oranlarına göre Nikah Salonu için asansör iş kalemi %3,86, kokteyl binası için ise %1,30 olarak gösterilmiştir.

Davacı yüklenicinin, davalı idareye sunmuş olduğu 20/08/2014 tarihli yazısında ‘’işe ait iş programları, ihale dosyası ekinde bulunan pursantaj hesaplarına ve ihale kapsamında işe ait tarafımızca hesaplanan maliyet değerlerine uygun olarak hazırlanarak ekte sunulmuştur’’ beyanında bulunmuştur. Sunulan iş programları davalı idarenin 25/08/2014 tarihli yazısı ile onaylanmıştır.

Davacı tarafından sunulan iş programlarının incelenmesinde, nikah dairesi inşaatı ve kokteyl salonu inşaatı imalat kalemleri arasında asansör temini ve montajı, asansör kapılarının temini ve montajı, asansörlerin ray montajları ve kumanda tesisat işleminin yapılması kalemlerinin yer aldığı anlaşılmıştır.

05/11/2015 tarihli 8 no.lu hakediş ekinde yer alan icmal tablosuna göre asansör kapılarının temini ve montajı, asansörlerin ray ve montajları ve komanda tesisatlarının yapılması imalatlarının hakedişe girdiği, hakedişin ihtirazi kayıtsız imzalandığı, bu işler için toplamda 55.934,88 TL ödeme yapıldığı devamında 16. hakedişe kadar asansör imalatlarına yer verildiği ve toplamda Nikah salonu asansörleri için 689.359,85 TL , kokteyl salonu asansörleri için ise 232.733,14 TL olmak üzere toplamda 922.092,99 TL ödeme yapıldığı anlaşılmıştır.

Somut olayda, davacı yüklenici ihale dokümanı arasında asansör temini ve montajı kaleminin projelerde gösterilmediği iddiası ile alacak isteminde bulunmuş ise de; yukarıda açıklandığı üzere projelerde asansörün çizim olarak belirtildiği, asansör kuyularında asansör kabini, karşı ağırlık ve kabin ve kat otomatik kapılarının çizim olarak belirtildiği, kokteyl salonu için asma kat projesinde asansör makine dairesi bulunduğu, genel teknik şartnamede asansör imalatına ilişkin genel kurallar, plan ve hesaplar bulunduğu,

asansörün teklif bedeli içerisinde olmadığını iddia eden davacının ihale dokümanı arasında yer alan pursantaj oranlarında asansör imalatının bulunmasına rağmen bu belgeyi ihtirazi kayıtsız imzaladığı, ihalenin kendisinde kalmasından sonra davalı idareye sunmuş olduğu 20/08/2014 tarihli yazısında iş programını teslim ettiği ve teslim ettiği iş programında asansör temini ve montajının, asansörlerin ray montajları ve kumanda tesisat işleminin yapılması kalemlerinin yer aldığı,

davacının asansörlerin projede bulunmadığı ve teklif bedeline dahil edilmediği iddiasına rağmen ihale dokümanı ile ilgili 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 54,55,56. maddelerinde yer verilen şikayet ve itirazen şikayet yoluna başvurmadığı, pursantaj oranına ilişkin belgeyi imzaladığı ve kendi sunduğu iş programında asansör temini ve montajı kalemine yer verdiği, bu imalatlara ilişkin hakedişlerde belirlenen bedellerin de yükleniciye ödenmiş olması karşısında davacı yüklenicinin bir alacağı bulunmadığı, Bölge Adliye Mahkemesince verilen kararın usul ve yasaya uygun olduğu anlaşılmıştır.

3. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davacı vekilince temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeple; Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanunun 370 nci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz harcının temyiz edene yükletilmesine,

6100 sayılı HMK'nın 373/2. maddesi gereğince dosyanın İlk Derece Mahkemesine, karardan bir örneğin Ankara Bölge Adliyesi 27. Hukuk Dairesine gönderilmesine,