Yargıtay 6. Hukuk Dairesi E.2023/1867 K.2024/487

Taraflar arasındaki itirazın iptali davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı vekilince duruşmalı olarak temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, 05.02.2024 tarihinde duruşma yapılmasına ve duruşma gününün taraflara davetiye ile bildirilmesine karar verilmiştir.

Belli edilen günde davalı vekili Avukat ..., davalı şirket yetkilisi ... ... ile davacı vekili Avukat ...'ın gelmiş olmalarıyla duruşmaya başlanarak hazır bulunanların sözlü açıklamaları dinlenildikten sonra işin incelenerek karara bağlanması için uygun görülen saatte Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlenerek dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı yüklenici vekili dava dilekçesinde özetle; taraflar arasında imzalanan 11/07/2014 tarihli sözleşme ile müvekkilinin ... ... projesinin türbinlerinin sağlanması işini üstlendiğini, sözleşme bedelinin 1.850.000,00 USD olduğunu, bu bedelden 1.665.000,00 USD’nin ödendiğini, kalan 185.000,00 USD’nin ödenmediğini, bu bedelin tahsili için davalıya gönderilen ihtarnameye karşılık davalının ...

16. Noterliğinin 31.05.2019 tarih ve 8441 yevmiye no.lu ihtarnamesiyle kesin kabul koşulunun yerine gelmediği, imalatlardaki eksik ve ayıplar nedeniyle talebin haksız olduğu, paranın akreditif olarak bankada hazır bulunduğunu bildirdiğini, müvekkilinin alacağını talep edene kadar davalının sözleşmeye konu türbinler ile ilgili ayıp ihbarında bulunmadığını, mahkeme tarafından ilgili kurumlardan test ve kontrol raporları, ön kabul, geçici kabul ve kesin kabul belgeleri ile nihai raporlar, hakediş ve ödeme belgeleri celp edildiğinde müvekkili şirketin sağladığı türbinler vasıtasıyla elektriğin üretildiği,

sisteme verildiği ve davalının türbinlerden istifadesinin sabit olduğunun görüleceğini, alacağın tahsili için ... 27. İcra Müdürlüğünün 2020/7826 sayılı dosyasında başlatılan icra takibine davalının itiraz ederek takibin durmasına neden olduğunu belirterek, itirazının iptali ile takibin devamına, icra inkar tazminatına karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı ... sahibi vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının sözleşmeye uygun şekilde edimini ifa etmediği için kesin kabul yapılmadığını, hidroelektrik santralındaki eksikliklerin davacı tarafından düzenlenen ve imzalanan tutanaklarla sabit olduğunu, 31.05.2019 tarihli noter ihtarnamesi ile noksanlık ve hatalar sebebiyle üretim ve enerji kaybının olduğunun davacıya bildirildiğini, davacının bakiye alacağının bankada akredite olarak hali hazırda bulunduğunu, ancak akredite paranın alınabilmesi için kesin kabul yapılması gerektiğini, davacının kesin kabul için yapılan davet çağrılarına da sessiz kalmış olduğunu belirtilerek, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

... 3. Asliye Ticaret Mahkemesi 2020/568 Esas, 2022/201 Karar ve 17.03.2022 tarihli kararı ile özetle; tesisin düzenli çalışmadığı, eksik ve ayıplı işlerin santralın ticari işletmeye alınış tarihi itibariyle ... süresi içerisinde meydana geldiğine dair bir delil sunulmadığı, yine bilirkişi heyetince incelemesi yapılan keşif tarihinde var olan eksiklik ve kusurların ise ... süresi içerisinde mevcut olup olmadığının tespitinin mümkün olmadığının belirlendiği,

davalının iddiasında yer alan arızalı olduğu belirtilen bazı malzemelerin, davalı tarafından tespit edilen ve davaya dayanak gösterilen ayıp ve kusurların türbinlerin yük altında çalışan aksamıyla ilgili olduğu, sistemin çalışmasına bağlı olarak zamanla aşınabilecek veya malzeme yorgunluğundan kaynaklı olarak işlevinin zayıflayacağı ya da malzeme kalitesinden kaynaklanabileceğini, sürekli çalışan sistemde gerektiğinde ve periyodik olarak kontrollerin yapılarak bozulması,

deforme olması veya aşınması nedeniyle değiştirilmesi gereken parçalar ortaya çıkabileceğinden ayıp olarak nitelendirilemeyeceğini, davaya konu ayıplı olduğu iddia edilen türbinlerin evsaf ve miktarları, sözleşmede tarif edilen ürünlerle uyumlu olduğu, açık ya da gizli ayıbın bulunmadığı ve ihbar sürelerine ilişkin bir değerlendirme yapılmasının sonucu etkilemeyeceği, davaya konu ... ... projesine ilişkin hem ..., hem de ... tarafından kabullerin yapılmış olduğu, 2017 yılı kabul protokolüne göre %105 verimlilik testini geçtiği hususu ve 15.12.2016 tarihinden 26.01.2021 tarihi dahil her ay ... ...

Elek. Ürt.

A.Ş. tarafından...’a düzenlenen faturalar ve Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı Hukuk Hizmetleri Genel Müdürlüğü tarafından mahkemeye gönderilen 18.12.2020 tarih ve 40492 sayılı yazı ekinde yer alan CD'deki geçici kabul tutanağında keşif icrasında yapılan tespitler gereği davalı tarafından ileri sürülen hususların ayıp olarak nitelendirilmeyeceği hususu da dikkate alındığında davacının edimlerini yerine getirdiğinin kabul edildiği, davaya konu proje kapsamında geçici kabulün yapıldığı noktasında duraksama bulunmamakla birlikte kesin kabul noktasında ise ...

Toroslar Bölge Müdürlüğü tarafından sunulan 17.12.2018 tarihli kesin kabul tutanağı, 11.07.2014 tarihli satış sözleşmesi’nin 8/2 maddesinde yer alan ‘’Kesin Kabul ticari işletme başlangıç tarihinden itibaren 12 ayın sonunda yapılacak olup, ilgili tutanak alıcı tarafından tedarikçiye verilecektir’’ düzenlenmesi gereği davalı tarafından dosyaya ibraz edilen 15.12.2016 ila 26.01.2021 tarihi dahil her ay davalı tarafından...’a düzenlenen faturalar da göz önüne alındığında işletmenin faaliyete geçtiği ve sözleşme şartının yerine geldiği ve kesin kabulün yapılmış sayılacağının kabulü gerektiği,

bu nedenlerle davalının bakiye 185.000,00 USD ödemekle yükümlü olduğu gerekçesiyle, davanın kabulü ile davalının 185.000,00 USD asıl alacağa yönelik itirazın iptaline, takibin devamına, alacağın %20’si oranında 282.809,50 TL icra inkar tazminatının davalıdan tahsiline karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararını süresi içinde davalı vekili istinaf etmiştir.

B. İstinaf Nedenleri

Davalı vekili istinaf başvurusunda özetle; kalan ödemenin kesin kabul yapılması şartına bağlı olduğunu, ancak davacının kesin kabulden kaçındığını, sözleşme dışı kurumların yapmış olduğu geçici ve kesin kabullerin davacıyı sorumluluktan kurtarmayacağını, ...'nin yaptığı geçici kabulün inşaat işleri, ...'ın yaptığı geçici ve kesin kabulün enerji nakil hattı ile ilgili olduğunu, ...'ın verilerinin ise enerji satış işlerini yapan kurumun verileri olduğunu, bilirkişi heyetinin uzmanlıkları göz önüne alındığında tesisi anlayabilmelerinin tamamen olanaksız olduğunu,

dolayısıyla öne sürdükleri ayıp beyanlarının gereği gibi anlaşılabilmesi için elektrik mühendisi tarafından tesisin incelenmesi gerektiğini, 14/06/2017 tarihinde taraflar arasında imzalanan ... Protokol-... ...

Kabul Protokolünde belirlenen eksikliklerin davacı şirket tarafından giderilmediğini, 04/09/2018 tarihli davacı şirket yetkilisinin de katıldığı ... raporunda eksikliklerin birlikte tespit edildiği ve davacı şirketin eksikliklerin tamamlanması için taahhütte bulunduğunun görüldüğünü, ancak giderilmediğini belirterek kararı temyiz etmiştir.

C. Gerekçe

... Bölge Adliye Mahkemesi 27. Hukuk Dairesi 2022/1034 Esas, 2023/175 Karar ve 09.02.2023 tarihli kararı ile özetle; davalı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar vermiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararını süresi içinde davalı vekili temyiz etmiştir.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı vekili, istinaf dilekçesinde belirtilen gerekçelerle kararı temyiz etmiştir.

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, bakiye ... bedelinin tahsili istemiyle başlatılan icra takibine yapılan itirazın iptali, takibin devamı ve icra inkar tazminatı istemlerine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk TBK 470 vd maddeleri, HMK’nın 266 ve 281 inci maddeleri, Sözleşmenin 8/son ve 9/d-son, 13 üncü maddeleri.

3. Değerlendirme 1. Bölge Adliye Mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Eser sözleşmelerinde yüklenicinin, kararlaştırılan ... bedeline hak kazanabilmesi için eseri sözleşme ve eklerine, ... sahibinin ondan beklediği amaca uygun olarak tamamlayarak teslim etmesi gerekir. Eserin sözleşmede kararlaştırılan niteliklerine ya da ... sahibinin beklediği amaca uygun olmaması veya lüzumlu bazı vasıflardan bir ya da birkaçının bulunmaması halinde ayıplı yapıldığının kabulü gerekir.

Taraflar arasındaki sözleşmenin “Kabul” başlıklı 8/son maddesinde, tedarikçiden kaynaklanan nedenlerle veya kusurlar nedeniyle kesin kabulün yapılmaması durumunda alıcıya kesin kabul karşılığında %5 oranındaki ödemeyi serbest bırakmama hakkı tanındığı gibi, aynı sözleşmenin 9/d-son maddesinde de, 185.000,00 USD tutarındaki son ödemenin performans testlerinin ardından çarkların ve jeneratörlerin işletmeye alınması ve tüm verimlilik şartlarının sağlanmasının ardından 1 yıl içerisinde alıcı tarafından düzenlenen kesin kabul tutanağı karşılığında ödeneceği düzenlenmiştir.

Yine sözleşmenin “...” başlıklı 13 üncü maddesine göre, tedarikçinin herhangi bir parça ya da ekipmanın a- Teknik şartnameye uygun olmaması, b-Tasarımın kusurlu ya da hatalı olması ya da c- Usulüne uygun şekilde normal kullanıldığı ve bakım yapıldığı halde hangisi daha önce dolarsa sevkiyat tarihinden itibaren üç yıl içinde ya da ticari işletime alınma tarihinden itibaren iki yıl içinde işçilik ve malzeme kusuru göstermesi durumunda, söz konusu parça ya da ekipmanı alıcının yazılı talebi üzerine masrafları kendisine ait olmak üzere kendi personelini sahaya göndererek gecikmeksizin onaracağı veya değiştireceği düzenlenmiştir.

Tesisin işletmeye alındığı 31.10.2016 tarihinden itibaren başlayacak ... süresi içinde taraflarca imzalanan 14.06.2017 tarihli “Kabul Protokolü” başlıklı belgede, maksimum yükleme ve %105 yükleme testlerinden başarıyla geçtiği belirtilmesine rağmen 14 bent halinde tesiste mevcut olan eksik ve ayıplı işler belirtilmiş, arızalı olan ekipmanların ... dahilinde bir ay içerisinde gönderilmesi gerektiği, gönderilmediği takdirde Türkiye’den alınacağı ve yaptırılacağı, bedellerinin de son ödemeden düşüleceği düzenlenmiştir.

Ayrıca 04.09.2018 tarihli “... Raporu”nda da eksik ve ayıplı işler gösterilmiştir. Davacı yüklenici de yargılama aşamasında bu eksik ve ayıpları giderdiğine dair savunmada bulunmamıştır. Ayrıca HMK’nın 226 ıncı maddesine göre; mahkeme, çözümü hukuk dışında, özel veya teknik bilgiyi gerektiren hâllerde, taraflardan birinin talebi üzerine yahut kendiliğinden, bilirkişinin oy ve görüşünün alınmasına karar verir.

Yargılama aşamasında oluşturulan bilirkişi heyetine bakıldığında inşaat, makine ve hukukçu bilirkişiden oluştuğu, sözleşmeye konu işlerin elektrik işleri ile de ilgisi olmasına rağmen elektrik mühendisi bilirkişinin heyette yer almadığı anlaşıldığından raporun bu haliyle uyuşmazlığın esasını kavrayıcı nitelikte olmadığı sonucuna varılmıştır.

O halde mahkemece yapılacak ..., bünyesinde elektrik mühendisinin de olacağı sözleşme konusu işle ilgili alanında uzman bilirkişi kurulu oluşturmak, oluşturulacak bilirkişi kurulu ile birlikte mahallinde keşif yaparak 14.06.2017 tarihli kabul tutanağı ve 04.09.2018 tarihli ... raporunda belirtilen eksik ve ayıplı işlerin giderim bedelinin bunların ortaya çıktığı tarih itibariyle hesaplatmak, davalı ... sahibi tarafça bir kısım eksik ve ayıplı işlerin giderildiği belirtildiğinden gerçekten giderilip giderilmediği, giderilmiş ise buna dair sunulacak ödeme belgelerinin piyasa rayiçlerine uygun olup olmadığı,

uygun değil ise piyasa rayiçlerinden giderim bedelinin hesaplatmak, bulunacak bedelden talep edilen bakiye ... bedelinin mahsup edilmesi için rapor almak, taraflarca rapora itiraz edilmesi durumunda HMK’nın 281 inci maddesi uyarınca bu itirazları giderir şekilde Mahkeme ve Yargıtay denetimine elverişli ek rapor almaktan ibaret olmalıdır.

Eksik inceleme ve yanlış değerlendirme sonucu verilen karar doğru olmamış, bozulması uygun bulunmuştur.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; 1. “Değerlendirme” bölümünün “2” bendinde açıklanan nedenlerle davalı ... sahibi vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile kararın davalı yararına BOZULMASINA,

2. 17.100,00 TL duruşma vekalet ücretinin davacıdan alınarak Yargıtay duruşmasında vekille temsil olunan davalıya verilmesine,

Peşin alınan harcın istek halinde iadesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,