Yargıtay 6. Hukuk Dairesi E.2023/2926 K.2024/2202

Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen ve temyiz incelemesinden geçen asıl ve birleşen sözleşmenin feshi tapu iptali ve tescil, tazminat davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; kısmen kabulüne kısmen reddine karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararı dahili davalı ... Hazır Beton ve Prefabrik Yapı Sanayi Ticaret A.Ş vekili ve davacılar vekilince temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

1.Asıl davada davacı vekili, müvekkili ile davalı ... Ltd. Şti. arasında arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesi imzalandığını, davalı ...'in müşterek borçlu müteselsil kefil olarak sözleşmeyi imzaladığını, davalı şirketin edimlerini süresinde yerine getirmediğini iddia ederek yapılan 4 ayrı sözleşmenin feshine ve cezai şartın hüküm altına alınmasına karar verilmesini talep etmiştir.

2.Birleşen 2003/913 Esas sayılı dosyada davacı yüklenici vekili; davalı arsa sahibinin fesih ihtarı gönderilmesine rağmen müvekkilinin inşaatları yapmaya devam ettiğini, davalının 4 parselde kayıtlı 9,10,12 no.lu bağımsız bölüm tapularını vermediğini iddia ederek bu taşınmaz tapu kayıtlarının iptal ve tesciline, olmadığı taktirde bedeline hükmedilmesini talep etmiştir.

3.Birleşen 2010/342 Esas sayılı dosyada yüklenici vekili sözleşme uyarınca 5 parselde bulunan 17 no.lu dükkanın müvekkiline ait olacağının kararlaştırılmasına rağmen arsa sahibi davalının diğer davada oğluna sattığını, satın alanın iyi niyetli olmadığını, bu taşınmazın tapu kaydının iptal ve tesciline olmazsa bedelinin tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

Asıl davada davalı yüklenici vekili asıl davanın, birleşen davalarda arsa sahibi vekili birleşen davaların reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. MAHKEME KARARI

Mahkemenin 05.06.2014 tarihli, 2011/167 Esas, 2014/176 Karar sayılı kararı ile, inşaatları tamalanamayan 960 ada 5 parsel sayılı taşınmazla ilgili sözleşmenin ileriye etkili feshine, bu parselle ilgili tazminat taleplerinin kısmen kabulüne, 963 ada 3 ve 4 , 960 ada 4 parselde bulunan inşaatlarda projeye aykırılık bulunduğu, bu aykırılıkların da giderilemeyecek şekilde olduğundan bu parsellerle ilgili olarak düzenlenen sözleşmenin geriye etkili olarak feshine, yüklenici tarafından açılan birleşen davaların reddine karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Birinci Bozma Kararı

1. Mahkeme kararına karşı süresinde taraflar vekilleri temyiz isteminde bulunmuşlardır.

2.Yargıtay (Kapatılan) 23. Hukuk Dairesinin 04.07.2018 tarihli, 2016/6549 Esas. 2018/3949 Karar sayılı ilamı ile, "Dosya ile ilgili karar verildikten sonra imar barışı olarak da nitelendirilen 7143 sayılı Kanun'un 16. maddesine göre kaçak yapılarla ilgili bir düzenlemeye gidilmiştir. Somut olayda dava konusu 960 ada 4, 5, 963 ada 3 ve 4 nolu parsellerdeki inşaatlarda projeye aykırılıklar bulunduğu belirtilmiştir.

Bu parsellerdeki projeye aykırılıkların bu kanun uyarınca giderilmesi konusunda taraflarca müracat yapılıp yapılmaması önem arzetmektedir. Bu nedenle mahkemce yukarıda zikredilen mevzuat uyarınca müracaat olup olmadığı araştırılarak sonucuna göre bir karar verilmesi için kararın re'sen bozulması gerekmiştir" gerekçesiyle taraflar vekillerininin diğer temyiz itirazlarının şimdilik incelenmesine gerek görülmediği belirtilerek, kararın bozulmasına karar verilmiştir.

B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Mahkemenin 24.09.2020 tarihli, 2018/476 Esas, 2020/185 Karar sayılı kararı ile, "bozma ilamına uyularak yapılan inceleme ve araştırma neticesinde asıl ve birleşen davanın taraflarının 7143 sayılı Kanun ile 3194 sayılı İmar Kanunu'na eklenen geçici 16. madde kapsamında dava konusu 960 ada 4, 5, 963 ada 3 ve 4 no.lu parsellerin tümünü kapsayacak şekilde imar affından yararlanmak istemiyle yapmış oldukları bir başvurunun olmadığı anlaşılmaktadır.

Öte yandan dava konusu parsellere ait beş yıllık yapı ruhsat süreleri dolmasına rağmen yenilenmediği, davanın taraflarınca bu konuda girişimde bulunulmadığı, inşaatlardaki projeye aykırılıkların giderilmediği belirlidir. Bu nedenle anılan yasal düzenleme kapsamında bir müracaat olmadığı" gerekçesiyle asıl davanın kısmen kabul kısmen reddine, birleşen tapu iptali-tescil ve terditli tazminat davalarının reddine karar verilmiştir.

C. İkinci Bozma Kararı

1.Mahkeme kararı davalı ..., davacılar ve davalı ... Hazır Beton ve Prefabrik Yapı Sanayii Ticaret A.Ş. vekillerince yasal süresinde temyiz edilmiştir.

2. Yargıtay 6. Hukuk Dairesinin 30.03.2022 tarihli, 2021/1136 Esas, 2022/1821 Karar sayılı ilamı ile,"... davalı-birleşen dosyalar davacısı şirketin davanın devamı sırasında terkin edilmekle, dava ehliyetini kaybettiği anlaşıldığından davacı- birleşen dosyalar davacısı şirket hakkındaki tasfiye ve terkin işlemleri işbu dava sonuçlanıncaya kadar yapılamayacağından, davacılar vekiline, davalı-birleşen dosyalar davacısı şirketin ihyasını sağlamak üzere makul ve kesin bir süre verilip ihyasını sağladıktan sonra yargılamaya devam ederek sonucuna uygun bir karar verilmesi gerektiği" gerekçesiyle kararın bozulmasına karar verilmiştir.

D. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile, "davacılar vekiline davalı- birleşen dosyalar davacısı şirketin ihyasını sağlamak üzere makul ve kesin bir süre verilmiş, süresinde açılan dava sonucunda Batı Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2022/1133 esas sayılı dosyası üzerinden yapılan yargılama sonucunda tasfiye memuru olarak ...'in atandığı mahkememize bildirilmiştir.

Tasfiye memuruna duruşma günü tebliğ edilerek taraf teşkili sağlanmıştır" gerekçesiyle "Davacının ... ili, ... ilçesi, 960 ada 5 parsel sayılı taşınmaza ilişkin ... 12. Noterliği'nin 08.06.1999 tarih 07767 yevmiye sayılı kat karşılığı inşaat sözleşmesinin feshi ve fesih ile birlikte talep edilen cezai şart talebinin reddine, işbu sözleşmeye ve 22/08/2003 tarihli ek sözleşmeye ilişkin terditli tazminat davasının kısmen kabulü ile,

6.000,00 TL kira bedeli tazminatı ve kira bedeli tazminatına karşılık olarak kararlaştırılan parke imalatı bedeli olarak 4.800,00 TL olmak üzere toplam 10.800,00 TL'nin, 6.000,00 TL'lik kira bedelinin 3.428,60 TL'sine dava tarihinden itibaren, bakiye 2.571,40 TL'sine ıslah tarihi olan 21.06.2007 tarihinden itibaren, 4.800,00 TL'ye dava tarihinden itibaren yasal faiz uygulanmak suretiyle davalılardan tahsiline ve mirasçılık belgesindeki hisseleri oranında davacılara ödenmesine,

işbu sözleşme ve ek sözleşmeye istinaden işbu taşınmaz için terditli olarak talep edilen PVC farkı ve 10.000,00 TL cezai şart talebinin reddine, davacının ... ili, ... ilçesi, 963 ada 3 ve 4 parsel, 960 ada 4 parsel sayılı taşınmazlara ilişkin ...

12. Noterliği'nin 02.09.1998 tarih 16877 yevmiye sayılı kat karşılığı inşaat sözleşmesinin geriye etkili olarak feshi talebinin kabulü ile sözleşmenin geriye etkili olarak feshine, işbu sözleşmeye istinaden talep edilen cezai şart talebinin dava tarihinde yürürlükte bulunan BK.'nın 20.maddesi uyarınca reddine, sözleşmenin feshine karar verildiğinden ek sözleşmeye istinaden terditli olarak talep edilen PVC fiyat farkı, 963 ada 4 parsel 11 nolu bağımsız bölüm bedelinden kısmen ikmal edilen fazladan iş bedellerinin mahsubu ile bakiyenin tazmini, parke farkı bedeli,

kira bedeli tazminatı ve ek sözleşmeye dayalı cezai şart talebi hakkında karar verilmesine yer olmadığına," karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı dahili davalı ... Hazır Beton ve Prefabrik Yapı Sanayi Ticaret A.Ş. vekili ile davacı ... Metin Kılıztan mirasçıları vekilince temyiz isteminde bulunmuşlardır.

B. Temyiz Sebepleri

1.Dahili davalı ...

Hazır Beton ve Prefabrik Yapı Sanayi Ticaret A.Ş. vekili temyiz dilekçesinde, dahili davalılar hakkında hüküm kurulmasının usul ve yasaya aykırı olduğunu, 960 ada 4 parselde onaylı mimari projesine uygun olarak yapılan ve iskân edilen binanın, 963 ada 3 ve 4 no.lu parsellerde projesine uygun olarak yapılmadığından tadilat projesi ile ruhsatlandırılması mümkün olmayan binaların hukuksal durumuna tabi tutulmasının ve adeta aynı kadere mahkûm edilmesinin hukuka ve hakkaniyete aykırı olduğunu,

960 ada 4 parsel sayılı taşınmaz üzerinde bulunan binanın onaylı mimari projesine hiçbir aykırılığının olmamasına rağmen telafisi imkânsız zararların önlenmesi ve Yargıtay bozma ilamında işaret edilen hususların yerine getirilmesi için yapı kayıt belgesi alındığını, ancak buna rağmen 960 ada 4 parsel sayılı taşınmazı etkileyecek şekilde sözleşmenin geriye etkili feshine karar verildiğini,dava konusu tüm parselleri kapsayacak şekilde imar affından yararlanılması zorunluluğu ve gerekliliği olmadığını belirterek, kararın bozulmasını talep etmiştir.

2.Davacı vekili temyiz dilekçesinde, mahkemece taraflar arasında yapılmış olan ... 12. Noterliği'nin 02.09.1998 tarih ve 16877 yevmiye no.lu Kat Karşılığı İnşaat Sözleşmesinin feshine karar verilmiş olup, buna bir diyecekleri olmadığını, taraflar arasında yapılan diğer (...

12. Noterliği 8.6.1999 tarih ve 07767 yevmiye nolu Kat Karşılığı İnşaat Sözleşmesi)’nin konusu olan 960 ada 5 parselde yapılan inşaatın % 90 seviyesinde olduğunun, onaylı projeye aykırı olarak bina giriş yerinin değiştirildiğinin, zemin katta alanın küçültüldüğünün, bodrum kat girişi merdiven yerinin değiştirildiğinin bilirkişi raporunda yazılı olması nedeniyle, mahkemenin, 15.3.2012 tarihli celsede sözleşmenin konusu olan 960 ada 5 parselde proje tadilatı yapılarak inşaatı yasal hale getirmesi için davalı yükleniciye 4 ay kesin süre verdiğini, buna rağmen yüklenicinin tadilat projesi yapmadığı gibi, projeye aykırı yapı yapmış olması,

projeye aykırı olarak zeminde alan küçültmesi, giriş değişikliği yapması ve inşaatı %90 seviyesinde 2003 yılında bırakıp gitmiş olması nedeniyle mahkemenin ... 12. Noterliği'nin 8.6.1999 tarih ve 07767 yevmiye nolu Kat Karşılığı İnşaat Sözleşmesinin de feshine karar vermesi gerekirken, reddetmiş olmasının yasal olmadığını belirterek, kararın bu nedenle (sadece taraflar arasında yapılan ...

12. Noterliği'nin 8.6.1999 tarih ve 07767 yevmiye nolu Kat Karşılığı İnşaat Sözleşmesinin feshinin reddine ilişkin kısım ile ilgili olan) kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Asıl ve birleşen davalar, eser sözleşmesinin bir türü olan kat karşılığı inşaat sözleşmesinden kaynaklanmış olup, asıl davada, davacıların murisi arsa sahibi ... ile davalı yüklenici şirket arasında düzenlenen 02.09.1998 ve 08.06.1999 tarihli “Düzenleme Şeklinde Gayrimenkul Satış Vaadi ve Kat Karşılığı İnşaat Yapım Sözleşmeleri" nin feshi, cezai şart alacağı, kira kaybı, yüklenicinin sözleşme dışı yaptığı işler nedeniyle ek sözleşme ile yükleniciye verilen dairenin bedelinden yapılan ilave iş bedellerinin düşülmesi ile oluşan alacak, arsa sahibine ait dairelerin pencerelerinin pimapen yerine ahşaptan yapılması nedeniyle doğan alacak talep edilmiş, birleşen davalarda ise, taşınmaz tapu kayıtlarının iptal ve tesciline, olmadığı takdirde bedeline hükmedilmesi talep edilmiştir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun geçici 3 üncü maddesinin ikinci fıkrası atfıyla uygulanmasına devam olunan mülga 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun 428 inci maddesi, 438 inci maddesinin yedinci fıkrası ile 439 uncu maddesinin ikinci fıkrası, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu 470 ve devamı maddeleri

3. Değerlendirme 1.Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere, mahkemece uyulan bozma kararı gereğince inceleme yapılarak hüküm verilmiş olmasına ve bozmanın şümulü dışında kalarak kesinleşen cihetlere ait temyiz itirazlarının incelenmesinin artık mümkün olmamasına göre davacılar vekilinin tüm, dahili davalı ... Hazır Beton ve Prefabrik Yapı Sanayi Ticaret A.Ş. vekilinin aşağıdaki paragrafların kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

2. Mahkemece, asıl davada hüküm altına alınan 10.800,00 TL'nin "davalılardan" tahsiline karar verilmiştir. 08.06.1999 tarihli kat karşılığı inşaat sözleşmesi davacılar murisi arsa sahibi ... ile yüklenici ... ve müşterek borçlu ve müteselsil kefil davalı ... tarafından imzalanmıştır. Asıl davada hüküm altına alınan 10.800,00 TL kira tazminatı ve kira tazminatına karşılık olarak kararlaştırılan parke imalatı bedelinden sözleşmenin tarafı olan yüklenici şirket ve ...'in sorumlu olduğu açıktır. Hüküm fıkrasında yargılama sırasında davaya dahil edilen dahili davalıları da kapsayacak şekilde hüküm altına alınan miktarın "davalılardan" tahsiline şeklinde karar verilmesi doğru olmamıştır.

3. Kararın açıklanan nedenlerle bozulması gerekmiş ise de, yapılan bu yanlışlığın giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden 6100 sayılı HMK'nın geçici 3. maddesi yollamasıyla 1086 sayılı HUMK'un 438/7. maddesi gereğince düzeltilerek onanması uygun bulunmuştur.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; 1. Yukarıda 1. bentte açıklanan nedenlerle davacılar vekilinin tüm, dahili davalı ... Hazır Beton ve Prefabrik Yapı Sanayi Ticaret A.Ş vekilinin diğer temyiz itirazlarının reddine,

2. Dahili davalı ... Hazır Beton ve Prefabrik Yapı Sanayi Ticaret A.Ş. vekilinin temyiz itirazlarının 2. ve 3. bentler uyarınca kabulü ile, temyiz olunan kararın hüküm fıkrasının asıl dava bakımından başlıklı kısmının 1. maddesinin 9. satırında, yer alan "...davalılardan ..." kelimesinin çıkartılarak yerine "...davalı yüklenici ... ve davalı ...' den..." kelimelerinin yazılmasına, hükmün değiştirilmiş bu şekliyle DÜZELTİLEREK ONANMASINA,

Peşin alınan harçların istek halinde temyiz edenlere iadelerine,

Karara karşı tebliğ tarihinden itibaren 15 gün içinde karar düzeltme isteminde bulunulabileceğine,

Dosyanın Mahkemesine gönderilmesine,