Yargıtay 6. Hukuk Dairesi E.2023/3356 K.2024/2105

Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen rücuen tazminat davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Yargıtay (Kapatılan) 23. Hukuk Dairesince İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kabulüne karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararı davalı ... İnş. Elk. Otomotiv Veri Toplama Hizmetleri San. ve Tic. Ltd. Şti.vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra, dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili ile davalılar arasında sayaç okuma işini konu alan hizmet alım sözleşmeleri imzalandığını, davalıların çalıştırdığı dava dışı işçiye mahkeme kararına dayalı işçilik alacaklarının icra takibi sonucunda müvekkili kurum tarafından ödendiğini, söz konusu borçtan davalıların sorumlu olduğunu ileri sürerek 54.497,26 TL’nin davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsilini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

Davalılar, davaya cevap vermemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İstanbul Anadolu 1. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 2014/570 Esas, 2015/307 sayılı kararı ile dava dışı işçinin, mahkeme kararına dayalı işçilik alacaklarının tahsili amacıyla, iş bu davanın tarafları aleyhine giriştiği icra takibinde, davacı kurum tarafından icra dosyasına toplam 54.497,26 TL ödeme yapıldığı, taraflar arasındaki sözleşme uyarınca bu borçtan davalıların sorumlu olduğu gerekçesiyle, davanın kabulü ile 54.497,26 TL’nin davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1. Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... İnş. Elk. Otomotiv Veri Toplama Hizmetleri San. ve Tic. Ltd. Şti. temsilcisi ile katılma yoluyla davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Yargıtay (Kapatılan ) 23. Hukuk Dairesi’nin 01.11.2018 tarih ve 2016/783 Esas, 2018/5055 Karar sayılı kararı ile uyuşmazlığın, tacir olan tarafların ticari işletmesi ile ilgili ve dava tarihi itibariyle yürürlükte bulunan TTK'nın 4. maddesi uyarınca nispi ticari dava niteliğinde olduğu, bu itibarla, 6100 Sayılı HMK'nın 114/1-c ve 115/2. maddeleri uyarınca mahkemenin görevine ilişkin dava şartı noksanlığı bulunduğu gerekçesiyle, davanın usulden reddine karar verilmesi gerekirken, uyuşmazlığın esası incelenerek yazılı şekilde hüküm kurulması doğru olmadığından bozulmasına sair temyiz itirazlarının şimdilik incelenmemesine karar verilmiştir.

B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla, taraflar arasında düzenlenmiş sözleşme uyarınca işçilerin alacaklarından davalıların sorumlu olduğu, davacının ödeme tarihinden itibaren faiz talep edebileceği, her iki tarafın tacir olması nedeniyle söz konusu bedele avans faiz işletilebileceği gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... İnş. Elk. Otomotiv Veri Toplama Hizmetleri San. ve Tic. Ltd. Şti.vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı ... İnş. Elk. Otomotiv Veri Toplama Hizmetleri San. ve Tic. Ltd. Şti.vekili vekili temyiz dilekçesinde; asıl işveren davacı ile yarı yarıya sorumluluğu olduğunun dikkate alınmadığı ileri sürerek kararın bozulmasını istemiştir.

C.Gerekçe 1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, rücuen tazminat istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun geçici 3 ncü maddesinin ikinci fıkrası atfıyla uygulanmasına devam olunan mülga 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun 427 nci ve devamı maddeleri.

3. Değerlendirme

1. Hizmet alım sözleşmeleri; ihale şartları ile belirlenen işin sözleşmede kararlaştırılan bedel ile yapılmasının üstlenildiği sözleşmelerdir. Bu sözleşme türünde yüklenicinin edimi, hizmetin kendi işçisi ile yerine getirilmesi, işverenin edimi ise sözleşme bedelinin ödenmesidir. Sözleşme kapsamında yapılması gereken iş yüklenici işçisi tarafından yerine getirilecektir. İş aktinin yüklenici ile işçi arasında yapıldığı hususu ihtilaflı değildir.

SGK kayıtları da bu hususu doğrulamaktadır. Hizmet alımı tip sözleşmelerinde işverenin, yüklenici tarafından çalıştırılan işçinin ücretinin ödenmesi, sosyal haklarının takibi gibi denetim dışında işçiye karşı bir sorumluluğu yoktur. İşveren ile yüklenicinin İş Kanununa göre işçiye karşı müteselsilen sorumlu olmasına rağmen rücu ilişkisinde taraflar arasında imzalanan sözleşmenin uygulanması sözleşme hukukunun en temel ilkelerindendir.

2. İşçilik alacakları işveren tarafından ödenen işçinin; yüklenici işçisi olması, sözleşme ücretine işçinin ücret ve sosyal haklarının dahil olması, işverenin işçilik alacaklarından sorumlu olacağına dair sözleşmede bir hüküm bulunmaması hususları nazara alındığında davacı işverenin işçiyi çalıştıran yüklenicilerden ödediği bedeli ve fer'ilerinin tamamını talep etme hakkı bulunduğunun kabulü gerekir.

3. Hizmet alım ihaleleri aynı yüklenici tarafından alındığı gibi, değişik yükleniciler tarafından da alınabilmektedir. Bu halde işyeri devri suretiyle işçiler yeni yükleniciye devredildiği için hizmet akitleri kesintiye uğramadan devam etmekte ve işçilik alacakları da bu doğrultuda hesaplanmaktadır.

4. İşçiye ödenen kıdem tazminatı iş sözleşmesinin feshedildiği tarihteki giydirilmiş ücret üzerinden hesaplanmakta olup bu kıdem tazminatının tamamından işçiyi çalıştırdıkları dönemle orantılı olarak yükleniciler işverene karşı sorumludurlar.

5. Yıllık izinler kullanılmadığı taktirde iş sözleşmesinin feshi ile ücrete dönüşmektedir. Sözleşmeyi feshedenin son yüklenici olduğu ve yıllık izinlerinde bu fesih ile ücrete dönüştüğü göz önüne alındığında yıllık izin ücretinden son yüklenici sorumlu olacaktır.

6. İhbar tazminatından son işveren sorumludur. Bunların dışında hafta tatil ücreti, ücret alacağı, fazla mesai ücreti gibi işçiye ödenen tazminatlardan yükleniciler işverene karşı işçiyi çalıştırdıkları dönemle sınırlı olarak sorumlu olacaklardır.

7. Yükleniciler aleyhine açılan rücu davalarında ayrı sözleşmelerle hizmet ifa eden yükleniciler mecburi dava arkadaşı olmadığı gibi borçtan müteselsilen sorumlu olacaklarına ilişkin kanun hükmü veya sözleşme bulunmamaktadır. Bu nedenle alacak davalarında her davalı aleyhine ayrı tahsil hükmü kurulmalıdır. Davanın itirazın iptali şeklinde açılmış olması durumunda ise takibin hangi davalı açısından hangi miktarla devam edeceği ayrı ayrı belirlenmelidir.

8.Bu durumda mahkemece yukarıda belirlenen ilkeler çerçevesinde, kıdem tazminatı, ücret alacağı, fazla mesai ücreti alacakları yönünden davalıların işçileri çalıştırdığı dönemle sınırlı sorumlu olduğu, yıllık izin tazminatından ise son işverenin sorumlu olduğu, müşterek ve müteselsil sorumluluğun olamayacağı gözetilerek hüküm kurulması gerekirken, yazılı şekilde karar verilmesi doğru görülmemiş, hükmün bu nedenle tekrar bozulması gerekmiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Davalı ... İnş. Elk. Otomotiv Veri Toplama Hizmetleri San. ve Tic. Ltd. Şti. vekilinin temyiz istemlerinin kabulü ile hükmün BOZULMASINA,

Peşin alınan harcın ilgilisine iadesine,

Karar düzeltme yolu kapalı olmak üzere,