Yargıtay 6. Hukuk Dairesi E.2023/3468 K.2024/4740

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekilince duruşmasız, davalı ... vekilince duruşmalı olarak temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, 10.12.2024 tarihinde duruşma yapılmasına ve duruşma gününün taraflara davetiye ile bildirilmesine karar verilmiştir.

Belli edilen günde davalılar vekili Avukat ... ile davacı vekili Avukat ...'in gelmiş olmalarıyla duruşmaya başlanarak hazır bulunan avukatların sözlü açıklamaları dinlendikten sonra işin incelenerek karara bağlanması için uygun görülen saatte Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlenerek dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

Uyuşmazlık arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesinden kaynaklanan tapu iptal tescil ve geç tescil nedeni ile uğranılan zararın tazmini istemlerine ilişkindir.

Davacı, taraflar arasında Sivas 1. Noterliği'nin 26.12.2017 tarih ve 31512 yevmiye numaralı satış vaadi ve arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesi akdedildiğini, bu sözleşme ile binaların inşaatının devam etme aşamasında tapuda davalı ... adına kayıtlı hisselerin %60'ının kat irtifakı kurulması maksadıyla müvekkiline devredileceği hususunda anlaşıldığını, zamanda inşaatın kat irtifakı alınacak aşamaya geldiğini, fakat davalıların sözleşmeden doğan edimlerini yerine getirmeyerek,

anlaşılan oranda hisse devrinden imtina ettiklerini, davalıların bu aşamaya kadar tapu devirlerini kötü niyetli olarak gerçekleştirmediklerini ve netice itibariyle müvekkilinin zarara uğradığını, bu zarardan sözleşmede vekil sıfatıyla yer alan davalı ... ve ...'in de tapu maliki Nigar ile birlikte müteselsilen sorumlu olduklarını iddia ederek,

kat irtifakı işlemleri için gerekli payına ilişkin tapu kaydının iptali ile davacı adına tesciline ve sözleşmece davalılara yüklenen ifa yükümlülüğünün yerine getirilmemiş olması sebebiyle gecikme tazminatının (tapu iptal tescil istemi yönünden 7.000,00 TL, tazminat istemi yönünden 3.000,00 TL olmak üzere toplamda 10.000,00 TL'nin fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla) davalılardan alınarak ödenmesine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı ... ve ..., dava konusu edilen sözleşmede esasen taraf sıfatlarının bulunmadığını, diğer davalı ...'ın vermiş olduğu vekaletname doğrultusunda yalnızca vekil sıfatıyla yer aldıklarını iddia ederek, davanın pasif husumet yokluğu nedeniyle reddine karar verilmesini, davalı ..., davacı yüklenicinin sözleşme uyarınca kendi payına düşen bağımsız bölümlerin adına tescilini talep edebilmesi için öncelikle inşa edilen taşınmazların imar mevzuatına ve sözleşmedeki teknik şartlara uygun olması gerektiğini, sözleşme konusu taşınmazların inşaat seviyesinin ise halihazırda %75 olduğunu,

bu hususun Sivas 3. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 2021/29 Değişik İş sayılı dosyası kapsamında alınan rapordan da anlaşılacağını, bu nedenle halihazırda kendisi üzerine düşen edimlerini tam anlamıyla ifa edemeyen davacı tarafça tescil talep edilmesinin esasen haksız olduğunu, ayrıca söz konusu taşınmazların sözleşmeye göre 31.12.2019 tarihi itibariyle teslimi gerekirken, davacının bu edimini yerine getirmeyerek halihazırda taşınmazları teslim etmediğini, teslim edilmesi gereken dairelerin küçük yapıldığını, bu nedenle davacının tescil talep etme hakkının bulunmadığını iddia ederek, davanın reddine karar verilmesini savunmuştur.

Sivas 3. Asliye Hukuk Mahkemesince; her ne kadar davacı yüklenici tarafından inşaata 2018 yılı Nisan ayında başlama edimi, süresi içerisinde ifa edilmemiş ise de; inşaat sürecinin yapılan keşiflerden anlaşıldığı üzere devam ettiği, dahası inşaata geç başlandığı hususu davacı yüklenici şirketin de kabulünde olduğu, bu hususta arsa malikinin oluşan zararına istinaden kira bedeli ödeneceğinin belirtildiği ve ayrıca davalı arsa malikinin, sözleşmenin feshi yönünde herhangi bir irade beyanı bulunmadığı,

davacının gecikmeli de olsa inşaata başlama edimini ifa ettiği, keşif sonrasında dava konusu inşaatın seviyesinin %95 olarak tespit edildiği bu nedenle arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesi ile üstlenilen işin sıhhatli bir şekilde sonuçlanması adına tapu iptali ve tescil davasının davalı ... yönünden kabulüne, davacının zarara uğranıldığını ispata yarar delillerini sunmaması nedeni ile davalı ... yönünden tazminat talebinin ispatlanamadığından reddine, davalılar ... ve ... yönünden talepler bakımından pasif husumeti bulunmadığından davalılar yönünden davanın reddine karar verilmesi gerektiği belirtilerek davanın kısmen kabulüne,

kısmen reddine, davalı ... aleyhine açılan Tapu İptali ve Tescil talebinin kabulü Sivas ili Merkez ilçesi Kılavuz mahallesi 192 ada 324 parsel sayılı taşınmazda davalı adına kayıtlı olan ve 2.347,38 m²'ye tekabül eden 19120029844/24846433505 payın tapu kaydının iptaline, tüm tapu kaydı 305042 pay kabul edilerek.

305042 payın davacı şirket yetkilisi müteahhit ... adına kayıt ve tesciline, bakiye 82158 payın davalı adına ipkasına, davalı ... aleyhine açılan 10.000,00 TL tazminat talebinin ıspatlanamadığından reddine, diğer davalılar ... ve ... aleyhine açılan tapu iptali ve tescil ile tazminat taleplerinin pasif husumet noksanlığı nedeniyle reddine karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararına karşı davacı ve davalı ... vekillerince istinaf yoluna başvurulması üzerine, Kayseri Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesince; sözleşmenin 4 numaralı maddesinde "2018 yılı içerisinde kat irtifakı kurulması için arsa sahibi kalan kısmın %65'ini yüklenici firmaya devredecektir" ibaresi ile arsa malikinin ifa zamanının belirlendiği,

kendi edimini süresinde ifa etmeyen tarafın, karşı tarafın edimini yerine getirmesini isteyemeyeceği, anılan sözleşme maddesinde belirtilen tarihlere göre zincirleme ifa söz konusu olup, müteahhidin 2018 yılı Nisan ayında inşaata başlama edimi ve arsa malikinin 2018 yılı içerisinde, sözleşme akdi akabinde devredilen pay dışında kalan hissesinin %65'ini müteahhide devretme edimlerinin öncelikli olduğu, mevcut inşaat seviyesi itibariyle arsa maliki davanın açılmasına sebebiyet vermese de sözleşme geçerli olduğu sürece tescile zorlanabileceği, davalı arsa malikinin iradesinin de işin devamı yönünde olduğu,

davacı yüklenicinin tapu iptali ve tescil talebinin, işin seviyesi ve taraflar arasındaki sözleşmesinin içeriğine göre dosya kapsamına, taraflar arasındaki sözleşme, protokole uygun olduğu, HMK'nın 326 maddesi uyarınca yargılama giderlerinin aleyhine hüküm verilen taraftan alınmasına karar verilmesi gerekir iken davacı yüklenici üzerinde bırakılmasının doğru olmadığı, gecikme zararın ispatına yarar herhangi bir delil sunmadığı,

davalılar ... ve ... yönünden davalıların vekil sıfatıyla sözleşmeyi akdettikleri, sözleşmenin tarafı olmadıkları, ancak mahkemece taraflar arasındaki adi yazılı sözleşmeye göre iptaline karar verilmesi gereken davalı payı %65 olarak belirlenmiş ise de, bu yönden adi yazılı sözleşme ile aynı tarihte düzenlenen noter sözleşmesinin farklı oranlar içermekte olduğu, noter sözleşmesinde miktarın %60 olarak belirlenmiş olduğundan bu miktarın esas alınması gerektiği belirtilerek davacı ve davalı ... vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile Sivas 3. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin kararının yeniden esas hakkında karar verilmek üzere kaldırılmasına,

davalı ... aleyhine açılan tapu iptali ve tescil talebinin kabulü Sivas ili Merkez ilçesi Kılavuz Mahallesi 192 ada 324 parsel sayılı taşınmazda davalı adına kayıtlı olan ve 2.347,38 m²'ye tekabül eden 19120029844/24846433505 payın tapu kaydının iptaline; tüm tapu kaydı 305042 pay kabul edilerek.

211146/305042 payın davacı şirket yetkilisi ... adına kayıt ve tesciline, bakiye 93896/305042 payın davalı adına ipkasına, davalı ... aleyhine açılan 10.000,00 TL tazminat talebinin ıspatlanamadığından reddine, diğer davalılar ... ve ... aleyhine açılan tapu iptali ve tescil ile tazminat taleplerinin pasif husumet noksanlığı nedeniyle reddine, karar verilmiştir.

Bu karara karşı davacı ve davalı ... vekillerince süresinde temyiz yoluna başvurulması üzerine dosya duruşmalı olarak incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

Yargılamaya hakim olan ilkelerden sayılan 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun ''Taleple Bağlılık İlkesi'' başlıklı 26. maddesinin birinci fıkrasında; ''Hâkim, tarafların talep sonuçlarıyla bağlıdır; ondan fazlasına veya başka bir şeye karar veremez. Duruma göre, talep sonucundan daha azına karar verebilir.'' hükmüne yer verilmiştir.

Taleple bağlılık ilkesi, emredici nitelikte olduğundan görevi gereği mahkemeler ve temyiz halinde Yargıtay'ca kendiliğinden göz önünde tutulur.

Bununla birlikte. 6100 sayılı HMK'nın 297. maddesine göre hükümde maddede yazılanlar dışında tarafların iddia ve savunmalarının özeti, anlaştıkları ve anlaşamadıkları hususlar, çekişmeli vakıalar hakkında toplanan deliller, delillerin tartışılması ve değerlendirilmesi, sabit görülen vakıalarla bunlardan çıkarılan sonuç ve hukuki sebepleri bulunmalıdır.

Hükmün sonuç kısmında taleplerden her biri hakkında verilen hükümle, taraflara yüklenen borç ve tanınan hakların, sıra numarası altında; açık, şüphe ve tereddüt uyandırmayacak şekilde gösterilmesi gereklidir.

HMK'nın 297/2. maddesinde hükmün sonuç kısmında, gerekçeye ait herhangi bir söz tekrar edilmeksizin taleplerden herbiri hakkında verilen hükümle taraflara yüklenen borç ve tanınan hakların sıra numarası altında açık, şüphe ve tereddüt uyandırmayacak şekilde gösterilmesi gerekli olduğu hükmü getirilmiştir. Bunun amacı, hükmün infaz edilecek kısmı sonuç kısmı olacağından sonuç kısmının infaz ve uygulamaya elverişli olarak yazılmasını sağlamaktır.

Yukarıda açıklama çerçevesinde somut olay incelendiğinde; davacı ..., dava dilekçesinde davalı ... ile aralarında Sivas 1. Noterliğinin 26.12.2017 tarih ve 31512 yevmiye numaralı satış vaadi ve arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesi akdedildiğini, bu sözleşme ile binaların inşaatının devam etme aşamasında tapuda davalı ... adına kayıtlı hisselerin %60'ının kat irtifakı kurulması maksadıyla müvekkiline devredileceği hususunda anlaşıldığını,

davalının bu aşamaya kadar tapu devirlerini kötü niyetli olarak gerçekleştirmediğini belirterek tapu kaydının iptali ile davacı adına tesciline karar verilmesini talep etmesine rağmen mahkemece davada taraf olmayan ve dava dilekçesindeki talepten farklı olarak tapunun yüklenici yerine davacı şirket yetkilisi ... adına kayıt ve tesciline karar verildiği anlaşılmıştır.

Mahkemece talepten farklı şekilde ve davada taraf olmayan kişi hakkında hüküm kurulması HMK'nın 26. ve 297/2. maddelerine aykırı olmuş, diğer temyiz talepleri incelenmeden kararın bozulması uygun bulunmuştur.