Yargıtay 6. Hukuk Dairesi E.2023/3504 K.2024/1770

Taraflar arasındaki kooperatif üyeliğinin tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir.

Kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin davalı kooperatifin malik olduğu taşınmazda bağımsız bölüm sahibi olduğunu, davalı kooperatifin yapı kooperatifi olarak kurulmakla birlikte sonrasında işletme kooperatifine dönüştüğünü, site yönetim planı 23. maddesi gereği bağımsız bölüm maliki olunması halinde doğal olarak kooperatif üyesi olarak kabul edilmesi gerektiğini, kooperatif üyeliğine kabulde açık kapı ilkesi geçerli olmakla birlikte müvekkilinin davalı kooperatife üye olarak kabul edilmesine dair taleplerine cevap verilmemesi nedeniyle, davalı kooperatif üyesi olduğunun tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; müvekkili kooperatifin 02/11/1983 tarihinde yapı kooperatifi olarak kurulmakla 1989 yılında ünvan değişikliğine gidildiğini, sanayi sitesi kurmak amacıyla taşınmaz inşasına başlandığını, kooperatifin mal sahibi olduğu arazi üzerine 934 ortağın her birine bir adet işyeri düşecek şekilde 934 adet işyeri ve sosyal tesisler inşa edildiğini, süreç içerisinde söz konusu 934 ortağın aidatları ve sundukları sermaye payları ile kolektif bir mal varlığı meydana geldiğini, 30/12/1996 tarihinde S.S. ...

Sanayi Sitesi İşletme Kooperatifinin kurulduğunu ve S.S. ... Küçük Sanayi Sitesi Yapı Kooperatifi'nin tüm hak ve borçlarının işletme kooperatifine devrolduğunu, dava dışı müteahhit ... Makina Tic. Ve San. Ltd. Şti. ile kooperatif arazisi üzerine kat karşılığında inşaat yapılması için sözleşme imzalandığını, davacının dava dışı müteahhitten bağımsız bölüm satın alan kimselerden olduğunu, kooperatifin ortak sayısının 934 adet ile sınırlandırıldığını, Koop. Kanunu 8/3.

Madde gereği, yönetim kurulunun genel kurulca kararlaştırılan sayının üzerinde ortak kaydedemeyeceğini, davacı tarafın iddialarının aksine bu durumun açık kapı ilkesinin ihlalini oluşturmadığını, davacı taraf 934 kooperatif ortağının herhangi birinden pay ve dolayısıyla ortaklık devralmadığı için ortaklık sıfatı kazanmadığını belirterek davanın reddini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davalı kooperatifin kendi ana sözleşmesine göre üyelik koşullarının belirlendiği, davacı tarafın dava dışı yüklenici firmadan satın almış olduğu taşınmaz nedeniyle kooperatif üyeliğini kazanamayacağı, nitekim taşınmaz mülkiyetiyle kooperatif üyeliğinin farklı şeyler olduğu, kaldı ki davacı tarafın kooperatiften veya kooperatif üyesinden hisse devri şeklinde taşınmaz edinmediği dikkate alınarak açılan davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davacı vekili istinafında; müvekkilinin kooperatifin bulunduğu taşınmazda bağımsız bölüm maliki olmakla üye olarak kabul edilmesi gerektiğini, site yönetimi planı 23. Maddesi gereği kooperatif ve sanayi sitesi birbirinden bağımsız olmadan tek elden yönetilmekle bağımsız bölüm malikinin kooperatifin doğal olarak üyesi olacağını, bağımsız bölümün müteahhitten alınmasının önemi olmaksızın üye olarak kabul edilmesi gerektiğini,

davalının kooperatif olağan genel kurul toplantısında ortak sayısının sınırlandırıldığı ve yönetim kurulunun genel kurulca belirlenen sayının üzerinde ortak kaydedemeyeceği yolundaki savunmasının davalı kooperatifin artık bir yapı kooperatifi değil işletme kooperatifi olması nedeniyle hukuki dayanaktan yoksun olduğunu, açık kapı ilkesi gereği üye olarak kabul edilmesi gerektiğini, müvekkilinin bağımsız bölüm maliki olmasına rağmen kooperatif üyesi olarak kabul edilmemesi nedeniyle site yönetim toplantılarında oy hakkı olmaksızın kararlar alındığını,

müvekkilinin toplantılara katılamadığını ve haksızlığa uğratıldığını belirterek kararın kaldırılması talep edilmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

İstanbul Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; dava konusu taşınmazların kooperatif üyeliği olmaksızın kat karşılığı inşaat sözleşmesinin yüklenicisi olan dava dışı şirketten satın alındığı tarihte kooperatif üyeliğine dair bir işlemin olmadığı, taşınmazlar 2009 yılında alınmasına rağmen dava tarihine kadar üyeliğe dair bir talebi veya bu yönde yapılan bir işlem olmadığı gibi davalı kooperatif tarafından zımnen üyeliğe kabul edildiğini gösterir bir eylemin de bulunmadığı, davacının taşınmazı satın almasıyla birlikte doğal olarak kooperatif üyesi olduğu yönündeki davasının sübuta ermediği gerekçesi ile istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili tarafından temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili temyizinde, istinaf nedenleri tekrar edilerek davalı ile davadışı müteahhit firma arasında akdedilen kat karşılığı inşaat sözleşmesi celp edilmeksizin eksik inceleme ile karar verilmiş olması nedeniyle kararın bozulması talep edilmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, kooperatif üyelik tespit istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri,

3. Değerlendirme 1. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre davacı vekilinin aşağıdaki paragrafın kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

2. Kooperatiflerde açık kapı ilkesi geçerlidir. Ancak kooperatifin üye sayısını sınırlandırması veya üyelik açısından bir takım koşullar getirmesi mümkün olup üyelik başvurularında bu şartların bulunmaması halinde kooperatifçe üyelik talebinin reddedilmesi mümkündür.

Davaya konu olayda da davacının yükleniciden taşınmaz satın alan kişi olması ve kooperatif üye sayısının 934 ile sınırlandırılması ile birlikte, 13.03.2010 tarihli kooperatif genel kurulunun 7. maddesinde; "ortaklık sayısının 934 ile sınırlandırılmasına ve müteahhitten taşınmaz satın alarak kooperatife ortak olarak başvurmak isteyenlerin ortaklığa kabul ve şartlarının kooperatif genel kurulu tarafından belirlenmesine" dair karar alınmış olup, ilgili genel kurul kararı gereği yükleniciden taşınmaz satın alarak üye olmak isteyenler için gerekli şartlar ve davacıda bu şartların bulunup bulunmadığının araştırılması,

üyelik için aranan şartların bulunmadığının tespiti halinde davanın reddi kararı verilmesi, aksi halde davacının üyeliğinin tespitine karar verilmesi gerekir. Mahkemece bu husus araştırılmaksızın karar verilmesi hatalı olup bozmayı gerektirmiştir.

VI. KARAR

1.Yukarıda değerlendirme bölümünün 1 numaralı bendinde açıklanan nedenlerle, davacı vekilinin diğer temyiz itirazlarının reddine,

2.Değerlendirme bölümünün 2 no.lu bendinde yer alan nedenlerle davalı vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 45. Hukuk Dairesinin 31.05.2023 tarih ve 2020/1654 Esas 2023/861 Karar sayılı kararının ORTADAN KALDIRILARAK ilk derece mahkemesi kararının davalı yararına BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde ilgiliye iadesine,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 45. Hukuk Dairesine gönderilmesine,