Yargıtay 6. Hukuk Dairesi E.2023/3635 K.2024/343

Taraflar arasındaki menfi tespit-alacak davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince asıl davanın kısmen kabulüne, birleşen davanın reddine karar verilmiştir.

Kararın asıl davada davalı- birleşen davada davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı asıl davada davalı- birleşen davada davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikler yönünden yapılan inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hakimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

1. Asıl davada davacı vekili; davalı ile müvekkilleri ... ...

Ortaklığı arasında 20/03/2013 tarihinde imzalanan Ambulans Helikopterleri Kiralanması Hizmeti Alımına ait sözleşme imzalandığını ve bu sözleşme kapsamında davacı tarafından davalı bakanlığa 12/08/2013 -10/04/2019 tarihleri arasında ambulans helikopter kiralama hizmeti verildiğini, sözleşme süresinin bitiminden sonra davalı bakanlık tarafından sözleşme hükümlerine aykırı olarak havuz hesabına göre eksik uçuş bulunduğu iddiasıyla hak edişlerle yapılan fazla ödeme tutarlarının iadesinin talep edildiğini, sözleşme hükümlerine göre müvekkilinin alacaklı olduğunun bile söylenebileceğini, davalının sözleşme sonunda yaptığı bir hesapta;

müvekkilinin helikopterleri görev için hazır bulundurmasına rağmen sözleşme ile ... edilen uçuş saati kadar dahi görevlendirme yapılmadığını göz ardı ederek sanki eksik uçuş varmış gibi hesap yaptığını, sözleşmenin 5.1 maddesinde yer alan ... uçuş sürelerinde davacı ortaklığın helikopterleri uçuşa hazır olarak beklettiğinin dikkate alınmaması nedeni ile fazla ödeme iddiasının haksız olduğu sonucuna varıldığını, sözleşmeye göre müvekkilinin asıl yükümlülüğünün 17 adet helikopteri sözleşme ve şartnamede belirtilen yerlerde hazır tutmak olduğunu, bunun karşılığında da davalı tarafından ... ücret ödeneceğini,

hazır bulunan bu helikopterlerin kullanılıp kullanılmamasının davalının takdirinde olduğunu, davalı tarafından yazılan yanlış hesaplamalara ve eksik incelemelere dayandığını ileri sürerek 07/05/2019 tarih ve 39942531-949-E.3158 sayılı mahsuplaşma yazısındaki tutarın hatalı olduğunun ve dilekçelerindeki belirttikleri tutarların davalı tarafından belirtilen tutardan mahsup edilerek hak ve alacak durumunun ve cari hesabın tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

2. Birleşen davada davacı vekili; hizmet alımının 10/04/2019 tarihi itibariyle sona erdiğini, muayene ve kabul komisyonları tarafından hazırlanan mahsuplaşma raporunun ... ortaklıklarına gönderildiğini, 70 nolu hak ediş ve mahsuplaşma raporu neticesinde -1874 Saat 34 dakikalık eksik uçuş saatinin tespit edildiğini, davalılara gönderilen 14/05/2019 tarihli ve E. 3390 sayılı yazı ile eksik uçuş bedeli olan 7.386.867,88 USD'nin 24/05/2019 tarihine kadar işleyecek yasal faiziyle birlikte bakanlıkları saymanlık müdürlüğüne yatırılmasının istendiğini, verilen süre içerisinde bedelin yatırılmadığını,

sözleşme hükmü gereğince kurumlarının uhdesinde bulunan teminat mektuplarının 02/09/2019 tarihi itibariyle kurumlarınca nakde çevrilip gelir kaydedildiğini, eksik uçuşlar nedeniyle 7.360.000,00 USD'nin gelir kaydedildiği tarihe kadar işlemiş yasal faizi ile 26.867,88 USD bakiye borcu bulunduğunu ileri sürerek davalarının kabulü ile 7.360.000,00 USD'nin gelir kaydedildiği tarihe kadar işlemiş yasal faizi ile 26.867,88 USD bakiye alacağın ödeme günündeki kur üzerinden ve 24/05/2019 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

1. Asıl davada davalı vekili; 70 nolu hak ediş ve mahsuplaşma raporu neticesinde -1874 Saat 34 dakikalık eksik uçuş saatinin tespit edildiğini, davacı ... ortaklığının ödemekle yükümlü olduğunu, hesaplamada herhangi bir hata olmadığını savunarak davanın reddini istemiştir.

2. Birleşen davada davalı vekili; ... ... Ortaklığının 17 Helikopterlik Hava Ambulans Helikopter ihalesine sözleşmede de ifade edilen ... gün / saatin yaklaşık %64'ünü gerçekleştirebildiğini, uçulamayan toplam sürenin %36'sına karşılık gelen 2.346 saat 20 dakikalık sürenin mahsuplaşma bedelinden düşülmesi gerektiğini, bakanlığın sözleşmede ... ücret öngörülmemiş gibi ve sözleşme ile ... edilen uçuş garantisini göz ardı ederek talepte bulunduğunu savunarak davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; sözleşmeye göre helikopterlerin uçuş garantisi verilerek kiralandığı, kiralanan helikopterler kullanılmasa dahi sözleşmede belirlenen bedelin ödenmesi gerektiğinin açık olduğu,

bu nedenle davalı idarenin eksik uçuş adı altında sözleşmede düzenlenmeyen ve yasal dayanağı olmayan bir müdahale ile ... edilen sürelerden uçuş eksiltmesi yapamayacağı, yüklenicinin sözleşmede belirtilen yükümlülüklerini ihlal etmediği sürece, ... edilen uçuş ücretlerini alması gerektiği, yüklenicinin idarenin talebi olmasına rağmen helikopter ihtiyacını karşılamadığına ilişkin bilgi ve belge bulunmadığı, 28.01.2022 tarihli bilirkişi raporunda davacının alacağının 1.072.584,40 USD olarak belirlendiği gerekçesiyle asıl davanın kısmen kabulüne, birleşen davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde asıl davada davalı- birleşen davada davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Asıl davada davalı- birleşen davada davacı vekili istinaf dilekçesinde; açık sözleşme hükmüne rağmen ... edilen uçuş bedellerinin her hal ve koşulda ödenmesi gerektiği iddiasıyla mahsuplaşma raporunun hatalı olduğundan bahisle cari hesabın tespitinin talep edildiğini, sözleşmenin 12.1.5 maddesinde havuz hesabı yapılırken fazla uçuşlardan eksik uçuşların çıkartılacağını, değerlendirme sonucu fazla uçuş olması durumunda fazla uçuş bedelinin yükleniciye ödeneceğini, eksik uçuş olması durumunda ise yüklenicinin eksik kalan kısmın bedelini idarenin bildireceği banka hesabına yatıracağını,

aksi taktirde kesin teminat üzerinden tahsil edileceği hususunun düzenlendiğini, bilirkişi raporundaki değerlendirmeler nazara alınmaksızın karar verildiğini, karşı tarafın havuz hesabının çalışma prensibini bildiğini, asıl davada davacının hak edişlere herhangi bir ihtirazi kayıt koymadığını, eksi bakiyenin ve hakedişlerin davacı tarafından kabul edildiğini, asıl davada ıslah dilekçesi ile istenilen alacağa istinaden kısmen kabul kararı verildiyse de hangi talebin reddedildiğinin anlaşılamadığını, asıl davada kısmen red kararı yönünden vekalet ücretine hükmedilmediğini istinaf sebepleri olarak ileri sürmüştür.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; asıl davada davalı idarenin eksik uçuş gerekçesiyle ... edilen sürelerden uçuş eksiltmesi yapamayacak olması, yüklenicinin sözleşmede belirtilen yükümlülüklerini ihlal etmediği sürece, ... edilen uçuş ücretlerini alacak olması, yüklenicinin idarenin talebi olmasına rağmen helikopter ihtiyacını karşılamadığına ilişkin bilgi ve belge sunulmaması, asıl davada davalı - birleşen davada davacının bir zararının oluşmaması, asıl davada ıslah ile talep edilen bedele hükmedilmesi,

vekalet ücreti takdirinin yerinde görülmesi ve ileri sürülen istinaf sebepleri dikkate alındığında mahkemenin vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve esas yönünden yasaya aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle asıl dava davalı - birleşen davada davacının istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde asıl davada davalı- birleşen davada davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Asıl davada davalı- birleşen davada davacı vekili temyiz dilekçesinde; istinaf dilekçesini tekrar ederek, re'sen dikkate alınacak nedenlerle, Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozularak ortadan kaldırılması ve İlk Derece Mahkemesi kararının bozulması gerektiğini, temyiz sebepleri olarak ileri sürmüştür.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Asıl dava, ambulans helikopterleri kiralanması hizmeti alımı sözleşmesine dayalı cari hesabın tespiti, ıslah dilekçesiyle birlikte ise asıl davada davacıların hakedişinden haksız kesildiği iddia edilen alacağın tahsili istemine; birleşen dava ise hakediş ve mahsuplaşma raporları sonrasında belirlenen eksik uçuş bedelinin iade edilmemesi sebebiyle oluşan alacağın teminat mektuplarının gelir kaydedildiği tarihe kadar işleyen yasal faiziyle tahsili istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 369/1. ile 370 ve 371. maddeleri.

3. Değerlendirme 1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanunun 371 nci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama,ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup asıl davada davalı- birleşen davada davacı vekilinin temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanunun 370 nci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Asıl davada davalı-birleşen davada davacı harçtan muaf olduğundan harç alınmasına yer olmadığına,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,