Yargıtay 6. Hukuk Dairesi E.2023/4328 K.2024/913

1- Taraflar arasındaki uyuşmazlık "... Tuz Yıkama Tesisi” yapımını konu alan 09/06/1997 tarihli eser sözleşmesinden kaynaklanmakta olup, yüklenici tarafından iş sahibine karşı açılan asıl dava bakiye işbedeli alacağının tahsili ile verilen 57 adet teminat mektubunun iadesi; iş sahibi tarafından yükleniciye karşı açılan birleşen 2004/537 E. sayılı dava, eksik ve ayıplı işler sebebiyle fazla ödenen iş bedelinin iadesi ; iş sahibi tarafından idare çalışanlarına karşı açılan birleşen 2014/521 E. sayılı dava, sözleşme nedeniyle uğranılan kurum zararının sorumlulardan rücuen tazmini istemlerine ilişkindir.

2- Mahkemece verilen 19/12/2005 tarihli ilk kararda, alınan bilirkişi raporu doğrultusunda yüklenicinin hakedişe konu tüm imalatları yaptığı, tuz yıkama ve taşıma ünitesindeki çökme ile tuz toplama makinasının çalışamamasında yüklenici kusurunun olmadığı, tuz toplamadaki verimsizliğin havuz tabanlarındaki bozukluk, kil birikimi, gerekli ve gereğince iyileştirme, bakım yapılmaması ile keşif anında gözlemlenen tuzdan ve bakımsızlıktan kaynaklanan korozyon, oksidasyon, şedde bozuklukları, çökmeler gibi doğal tahribatların etkisinin büyük olduğu bununla birlikte işletmenin ihmal, periyodik bakımları yapmamaları nedeniyle durumun meydana geldiği,

davacı alacağından tenzili gereken nefaset miktarından idarenin müterafik kusuru nedeniyle %50 indirim yapılması gerektiği, oksidasyon ve şedde bozukluklarının giderilmesi, kanalların iyileştirilmesi ve ahşap tonozların düzeltilmesi için 80 milyarETL gerektiği, % 50 kusur indirimi neticesinde düşülecek nefaset farkının 40 milyarETL olduğu, yerinde yapılan ölçüm ve diğer delillerdeki incelemeler neticesinde gerçekleştirilen istifli taş dolgu imalatından daha fazla miktarda yükleniciye ödeme yapıldığı, bu imalatta fazla ödenen 180.374,75 TL'nin de düşümüyle davacının bakiye alacağının 336.889,77 TL olduğu,

özel rapora dayalı ve ispat edilemeyen birleşen davanın sübut bulmadığından reddi gerektiği gerekçesiyle, asıl davanın kısmen kabulü ile 336.889,00 TL'nin tahsiline, teminat mektuplarının iadesine, birleşen 2004/537 E. sayılı davanın reddine karar verilmiştir.

3- Mahkemenin ilk kararına karşı, davalı/birleşen davada davacı vekilince temyiz yoluna başvurulması üzerine, Yargıtay (Kapatılan) 15. Hukuk Dairesinin 18/09/2008 tarihli, 2008/3530 E. ve 2008/5414 K. sayılı ilamında; hükme esas alınan bilirkişi raporuna davalı vekili tarafından müfettişlikçe hazırlatılan teknik raporla çeliştiği belirtilerek itiraz edilmişse de Mahkemece itirazları karşılar ek rapor alınmadan hüküm kurulduğu,

mahallinde inceleme yapmak suretiyle rapor düzenlemekle görevli bilirkişilerin bizzat bu işi yapmak yerine taşerona ücret ödemek suretiyle ölçüm yaptırdıkları anlaşılmakta olup, rapor hükme dayanak alınamayacağından mahkemece üniversite öğretim üyelerinden oluşturulacak bilirkişi heyeti ile işin geçici kabule hazır hale getirilip getirilmediği teftiş raporuna dayanak rapordaki bulgular gözetilmek suretiyle rapor alınarak hüküm kurulması gerektiği,

kabule göre infazda tereddüt yaratacak şekilde banka adları tarih ve numaraları belirtilmeden teminat mektuplarının iadesine karar verilmesinin hatalı olduğu gerekçesiyle hükmün bozulmasına karar verilmiştir.

4- Bozma ilamına karşı davacı/birleşen davada davalı vekilince karar düzeltme isteminde bulunulmuş ise de, Yargıtay (Kapatılan) 15. Hukuk Dairesinin 15/07/2009 tarihli, 2009/395 E. ve 2009/4393 K. sayılı ilamı ile istemin reddine karar verilmiştir.

5- Mahkemece bozma ilamına uyularak yapılan yargılama sonucunda verilen 03/02/2022 tarihli ikinci kararda, bilirkişi raporları ve tüm dosya kapsamına göre tuz toplama makinesinin davalı iş sahibi tarafından havuz hazırlanması ve tuz üretimi yapılması şartıyla satın alındığı ancak bu makine ile üretilen hasat denemesinin başarısız olduğu, başarısızlığın idarenin de kabulünde olduğu üzere havuz sisteminin iyileştirilmemesi, havuzun teknik bilgilere uygun hazırlanmamasından kaynaklandığı, idarenin de kusurlu olduğu değerlendirilerek,

yükleniciye hakediş içerisinde yer almayan imalatlar için ödenecek hakediş tutarının önceki raporda tespit edildiği üzere 557.264,52 TL olduğu, her ne kadar yüklenici alacağı daha fazla ise de ilk bozmada davalı lehine oluşan kazanılmış hak nedeniyle 336.889,77 TL'den daha fazlasına karar verilmesinin mümkün olmadığı, birleşen 2004/537 E. sayılı davada eksik ve ayıplı imalat ile fazla ödeme nedeniyle idarenin alacağının ise 270.147,87-TL olduğu,

birleşen 2013/242 E. sayılı dosyada ise, fazla ödenen 118.396-TL ile 12/12/2002 tarihli kısmi geçici kabul tutanağında belirtilip bilirkişice de kabul edilen nefaset kesintisi ile makinelere ilişkin eksik ve kusurlu iş bedeline ilişkin miktarın toplamı olan 151.751,87 TL açısından bu davalıların sorumluluğunu gerektirecek ispat şartının yerine getirilemediği,

bu kişiler hakkındaki ceza dosyasında zamanaşımı nedeniyle düşme kararı verildiği ve düşme kararının kesinleştiği gerekçesiyle asıl davanın kısmen kabulü ile 336.889,77 TL'nin tahsiline, fazlaya ilişkin istemin reddine, 57 Adet ve 2.397.350,33 YTL (TL) tutarlı muhtelif bankalardan alınan teminat mektuplarının -270.147,87 TL'lik kısmı hariç - davacıya iadesine, birleşen 2004/537 E. sayılı davanın kısmen kabulü ile 270.147,87 TL'nin tahsiline, fazlaya ilişkin istemin reddine, birleşen 2013/242 E. sayılı davanın reddine karar verilmiştir.

6- Mahkemenin ikinci kararına karşı, davalı/birleşen davalarda davacı vekili ile davacı/birleşen 2004/537 E. sayılı davada davalı vekili tarafından temyiz kanun yoluna başvurulması üzerine, Dairemizin 12/10/2022 tarihli, 2022/3037 E. ve 2022/4718 K. sayılı ilamında;

davalı/birleşen davalarda davacı vekilinin tüm, davacı/birleşen davalı vekilinin sair temyiz itirazlarının reddi ile mahkemece verilen ilk kararda yüklenicinin bakiye iş bedel alacağı 557.264,52 TL olarak hesaplanıp, bu bedelden eksik ve ayıplı imalat bedeli olarak hesaplanan 80.000,00 TL’nin yüklenici ile idare ortak kusurlu kabul edilerek %50 kısmı olan 40.000,00 TL ile istifli taş dolgudan dolayı fazla ödeme tutarı mahsup edilerek 336.889,77 TL’ye hükmedildiği ve birleşen davanın reddedildiği, bozma ilamı neticesinde verilen ikinci kararda ise yüklenicinin asıl davadaki bakiye imalat bedelinin 557.264,52 TL olduğu,

fakat usuli kazanılmış hak ilkesi gereği ilk kararda hükmedilen 336.889,77 TL’ye hükmedildiği anlaşılmış olup, asıl davalı/birleşen davacı iş sahibi, ilk kararda mahsup edilen istifli taş dolgudan dolayı fazla ödeme, eksik ve ayıplı imalatlardan dolayı kurum zararının tahsiline yönelik ayrı bir dava açtığına ve bu durum mahsup talebinden vazgeçildiği anlamına geldiğine göre bu taleplerin birleşen davada değerlendirilip, hüküm altına alınması gerektiği,

siş sahibinin alacak kalemleri birleşen davada ayrıca değerlendirildiğine göre asıl davada usuli kazanılmış hak dikkate alınarak bu alacak kalemlerinin tekrar mahsubu niteliğinde 336.889,77 TL’nin tahsiline karar verilemeyeceği gerekçesiyle, hükmün asıl davada davacı yararına bozulmasına karar verilmiştir.

7- Bozma ilamına karşı davalı/birleşen davacı vekilince karar düzeltme isteminde bulunulmuş ise de, Dairemizin 15/02/2023 tarihli, 2023/633 E. ve 2023/597 K. sayılı ilamı ile istemin reddine karar verilmiştir.

8- Mahkemece ikinci bozma ilamına uyularak yapılan yargılama sonucunda verilen 21/09/2023 tarihli üçüncü kararda, asıl dava bakımından bozma nedeni gereğince mükerrer mahsuba yol açılmadan, usuli kazanılmış haklar gözetilerek ve önceki gerekçe tekrar edilmek suretiyle asıl davanın kısmen kabulü ile 557.264,52 TL'nin tahsiline, fazlaya ilişkin istemin reddine, 57 Adet ve 2.397.350,33 YTL (TL) tutarlı muhtelif bankalardan alınan teminat mektuplarının -270.147,87 TL'lik kısmı hariç - davacıya iadesine, birleşen 2004/537 E. sayılı davanın kısmen kabulü ile 270.147,87 TL'nin tahsiline, fazlaya ilişkin istemin reddine, birleşen 2013/242 E. sayılı davanın reddine karar verilmiştir.

9- Mahkemenin üçüncü kararına karşı asıl davalı/birleşen davalarda davacı vekili ile asıl davacı/birleşen 2004/537 E.sayılı davada davalı vekilince süresinde temyiz yoluna başvurulması üzerine dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

Kamu düzenine aykırılık halleri ile uyulan bozma kararı gereğince inceleme yapılarak hüküm verilmiş olduğu, kararın dayandığı gerektirici sebepler ve delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına usuli kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı ve yine bozma ilamına uygun ve içerik itibariyle yeterli bulunan bilirkişi raporuna göre hüküm kurulduğu anlaşılmakla, davalı/birleşen davalarda davacı vekili ile asıl davada davacı/birleşen 2004/537 E. sayılı davada davalı vekilince ileri sürülen temyiz sebepleri yerinde görülmemiştir.