Yargıtay 6. Hukuk Dairesi E.2024/1298 K.2025/1681

Bölge Adliye Mahkemesi kararı asıl davada davacı - birleşen davada davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü.

I. DAVA

1. Ankara 12. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2014/926 Esas sayılı dosyasında davacı vekili dava dilekçesinde; davacı iş sahibi ile davalı yüklenici arasında 04.10.2010 tarihinde Atık Çamur Kurutma ve Yakma Tesisi Yapım ve Deneme İşletimi İşi Sözleşmesi'nin imzalandığını, yüklenicinin tesisin projelendirme, yapım ve deneme işletimi ile 5 adet dekantörün temin ve montajından sorumlu olduğunu, 15.06.2012 tarihinde yer teslimi yapıldığını, işin bitim tarihinin deneme işletimi dahil olmak üzere 28.10.2013 olduğunu, davalı yüklenici tarafından işin yapımına başlanıldığını, davacı iş sahibi tarafından ise düzenlenen hakediş bedellerinin ödendiğini,

davalı yüklenicinin mukayeseli keşif artışı talebinde bulunduğunu, sözleşmenin götürü bedel nitelikte olduğunu, talebin yerinde olmadığını, sözleşme değişikliğinin karşılıklı mutabakat ile imzalandığını, ilave imaât bulunmadığını, artış talebine konu işlerin sözleşme kapsamında kaldığını, davalı yüklenicinin 28.12.2013 tarihinde işi deneme işletimi dahil tamamlaması gerekirken tamamlamadığını, 03.02.2014 tarihinde tebliğ edilen ihtarname ile verilen 15 gün ek süreye rağmen geçici kabule hazır hale getirilemediğini, dekantörlerin kuruluk sağlama görevlerini yerine getirmediğini,

18.09.2013 tarihli ihtarname ile verilen 60 gün süre içerisinde yenileri ile değiştirilmediğini, davalı yüklenicinin sözleşmedeki ediminin yaklaşık % 60 kısmını yerine getirdiğini belirterek sözleşmenin geriye etkili feshine, fazladan yapılan ödemenin iadesine karar verilmesini talep etmiştir.

2. Ankara 7. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2014/150 Esas sayılı dosyasında davacı vekili dava dilekçesinde; davacı yüklenici ile davalı iş sahibi arasında 04.10.2010 tarihinde Atık Çamur Kurutma ve Yakma Tesisi Yapım ve Deneme İşletimi İşi Sözleşmesi'nin imzalandığını, davacı yüklenicinin ek bedel talebinde bulunmadığını, yönetmelikte yapılan değişiklikler sonucunda sözleşme konusu işin yapımında da ilave işlerin ortaya çıktığını, bina alanının büyüdüğünü, yaş ve kuru çamur bunkerleri ve taşıma bantları boyut ve sayılarının değiştiğini, sözleşmede yapılması gereken işlerde değişikliklerin meydana geldiğini,

davacı yüklenicinin önceden ön göremeyeceği şekilde sözleşmenin esaslı noktalarında işin zorunlu olarak değiştiğini ve yüklenicinin sorumluluğunun arttığını, kararlaştırılan bedel ile işin yapılmasının mümkün olmadığını belirterek sözleşme konusu işin tanımının, yapılacak işlerin, sözleşme süresi ve sözleşme bedelinin değişen şartlara göre uyarlanmasına karar verilmesini talep etmiş,

26.12.2018 tarihli tam ıslah dilekçesi ile dava konusu taleplerini bilirkişiler tarafından tespit edilen bakiye iş bedelinin 18.02.2014 tarihinden itibaren işleyecek faizi ile birlikte ödenmesi ve sözleşme kapsamında alınan teminat mektupları ile ihtiyati tedbir kararı nedeniyle sunulan teminat mektubunun iadesine karar verilmesi olarak ıslah etmiştir.

II. CEVAP

1. Ankara 12. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2014/926 Esas sayılı dosyasında davalı yüklenici vekili cevap dilekçesinde; birleşen dava dilekçesinde yazılı gerekçelerle davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir. 2. Ankara 7. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2014/150 Esas sayılı dosyasında davalı iş sahibi vekili cevap dilekçesinde; asıl davaya ilişkin dava dilekçesinde yazılı gerekçelerle davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda bilgileri yazılı kararı ile; taraflar arasında 04.10.2010 tarihinde Atık Çamur Kurutma ve Yakma Tesisi Yapım ve Deneme İşletimi İşi Sözleşmesi'nin imzalandığı, sözleşme hükümlerine göre işin süresinin 500 gün + 90 gün deneme işletimi süresi olarak ve işin yer teslimi ile başlayacağının belirlendiği, ÇED raporunun 15.08.2012 tarihinde alındığı,

sözleşmenin 19. maddesi uyarınca sözleşmeye ek olarak yapılması gerektiği tespit edilen ünite ve imalatlar dikkate alındığında bilirkişi raporu ile de tespit edildiği üzere 174 gün ek süre verilmesinin gerektiği, belirtilen hususlara göre işin teslim tarihinin 19.09.2014 olacağı, iş sahibi tarafından işe ilişkin hak ediş ödemelerinde gecikmelerin bulunduğu, bilirkişi raporu ile işin tamamlanma oranının % 82 olarak tespit edildiği, iş sahibi tarafından işin tamamlanması için gönderilen ihtarın yerinde olmadığı,

dekantörlere ilişkin iş sahibinin iddialarının kullanılıyor olması ve iş sahibinin 05.07.2012 tarihli kararı uyarınca yerinde olmadığı, yerinde yapılan keşif, düzenlenen bilirkişi raporları, ek imalat olarak tespit edilen hususlar ve sözleşme bedeli dikkate alındığında iş bedelinin 15.737.521,35 TL olmasının gerektiği, iş sahibi tarafından yapılan ödeme miktarının 10.162.552,80 TL olduğu,

Sosyal Güvenlik Kurumu yazı cevabı ile sözleşmenin 7.2 ve 14. maddesi hükmüne göre teminat mektubunun iadesi koşullarının oluştuğu, ihtiyati tedbir kararı nedeniyle sunulan teminat mektubunun ise kararın kesinleşmesi halinde iadesi hususunun değerlendirilebilir olacağı, yüklenicinin açmış olduğu davayı tamamen ıslah etmesinin mümkün olduğu gerekçesiyle, asıl davanın reddine, birleşen davanın kabulüne, alacak yönünden faiz başlangıç tarihinin ıslah tarihi olarak belirlenmesine, teminat mektuplarının iadesine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içerisinde asıl davada davalı - birleşen davada davacı yüklenici vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararı ile; ilk derece mahkemesi kararında işin esasına ilişkin yapılan tespitlere ek olarak 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 117. maddesi hükmü dikkate alındığında iş sahibi yönünden 28.02.2014 tarihinde temerrüt koşullarının oluştuğu gerekçesiyle istinaf başvurusunun kısmen kabulüne, kararın kaldırılmasına,

asıl davanın reddine, dava dilekçesinde gösterilen 100.000,00 TL değer üzerinden vekalet ücretine hükmedilmesine, birleşen davanın kabulüne, 5.065.072,75 TL iş bedelinin 28.02.2014 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte alınmasına, teminat mektuplarının iadesine, nispi vekalet ücretine hükmedilmesine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Asıl davada davacı - birleşen davada davalı iş sahibi vekili temyiz dilekçesinde; taraflar arasındaki sözleşmenin haklı nedenle geriye etkili olarak feshedildiğini, yürürlükte olmayan sözleşmeye dayalı olarak yüklenicinin hak talebinde bulunamayacağını, kaldı ki sözleşmenin yürürlükte olması halinde alacaklı olacaklarını, sözleşmenin imzalanması ve iş yerinin değişikliğine ilişkin mutabakatın sonrasında yüklenici tarafından mukayeseli keşif artışı talebinde bulunulmasının yerinde olmadığını, tespit raporuna göre işin tamamlanma oranının % 60 civarında olduğunu, geriye etkili fesih şartlarının oluştuğunu, yükleniciye bedel ödenmesine karar verilmesinin ve faizin ıslah tarihinden başlatılmamasının hatalı olduğunu beyan etmektedir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, asıl davada eser sözleşmesinin geriye etkili feshi ve fazladan yapılan hakediş ödemesinin iadesi istemine, birleşen davada eser sözleşmesinin uyarlanması, tam ıslah yolu ile bakiye iş bedelinin ödenmesi ve teminat mektuplarının iadesi istemine ilişkindir. İlk Derece Mahkemesince asıl davanın reddine, birleşen davanın kısmen kabulüne karar verilmiş, Bölge Adliye Mahkemesince ise asıl davada davalı - birleşen davada davacı vekilinin asıl davaya yönelik istinaf başvurusunun esastan reddine, birleşen davaya yönelik istinaf başvurusunun kabulü ile birleşen dava yönünden yeniden esas hakkında karar verilmiştir.

1. Asıl dava yönünden;

İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunda bulunmayan tarafın Bölge Adliye Mahkemesi kararını temyiz hakkı bulunmamakta, ancak Bölge Adliye Mahkemesi tarafından kararın kaldırılarak yeni bir karar verilmesi halinde bu kararı temyiz etme hakkı bulunmaktadır.

Asıl davada davacı - birleşen davada davalı vekilinin istinaf başvuru dilekçesi sunduktan sonra mahkemece tebliğ edilen muhtıraya rağmen istinaf harç ve giderlerini yatırmaması nedeniyle istinaf başvurusunun yapılmamış sayılmasına karar verilmiş ve bu karara karşı istinaf başvurusunda bulunulmamıştır.

Asıl davada davacı - birleşen davada davalı vekilinin temyiz hakkı bulunmadığından temyiz dilekçesinin reddine karar vermek gerekir.

2. Birleşen dava yönünden;

Bölge Adliye Mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 371. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı halinde mümkündür.

Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere, özellikle Bölge Adliye Mahkemesi tarafından temerrüt tarihinin belirlenmesine ilişkin hükmün yerinde olmasına göre usul ve kanuna uygun olup, asıl davada davacı - birleşen davada davalı vekilince temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR