Yargıtay 6. Hukuk Dairesi E.2024/149 K.2024/3483

İlk Derece Mahkemesince asıl dava yönünden kooperatif ortaklığına bağlı tapu iptal ve tescil, birleşen dava yönünden ise kooperatif üyeliğine bağlı parasal edimin ifasına yönelik olarak başlatılan icra takibine itirazın iptali davalarında.

10/05/2008 tarihli kesin hesap konut maliyet bedellerine ana sözleşmenin 61. maddesi gereğince asıl davada davacı kooperatif üyesi tarafından süresinde itiraz edilmediği ve kesinleştiği, kooperatife karşı edimlerini yerine getirmeyen üyenin tapu iptali ve tescili talep edemeyeceği gerekçesiyle, asıl davanın reddine;

birleşen dava yönünden ise kooparetif üyesi olan davalının icra takip tarihi itibariyle kooperatife 13.500,00 Türk Lirası kesin hesap maliyetinden bakiye borcu olduğu gerekçesiyle, davanın kısmen kabulüne itirazın 13.500,00-Türk Lirası asıl alacak üzerinden iptali ile icra takibinin devamına, fazlaya ilişkin itirazın iptali isteminin ispatlanamadığından reddine karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararına karşı asıl davada davacı-birleşen davada davalı vekili ve birleşen davada davacı vekilince istinaf yoluna başvurulması üzerine, Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 23. Hukuk Dairesi tarafından birleşen davada davacı vekilinin istinaf dilekçesinin HMK'nın 346/1 ve 352. maddeleri gereğince süre yönünden reddine, asıl davada davacı vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1-b.1 maddesi gereğince esastan reddine, birleşen davada davalı vekilinin istinaf başvurusunun ise takip dayanağı Kesin Maliyet ve Kıymet Takdiri (Şerefiye) Hesap Raporunun,

inşaatların tümü tamamlanmamış olduğundan ana sözleşmenin 61. maddesine uygun olmadığı, henüz tamamlanmamış olan inşaatlarla ilgili varsayıma dayalı hesaplamalar içerdiği, bu rapora dayalı olarak ortaklardan ödeme talep edilemeyeceği gerekçesiyle kabulüne, mahkeme kararının kaldırılmasına ve yeniden esas hakkında karar verilmesine, davanın reddine karar verilmiştir.

Bu karara karşı asıl ve birleşen davada davacılar vekillerince süresinde temyiz yoluna başvurulması üzerine dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

1- Birleşen davaya yönelik davacı vekilinin temyiz sebeplerinin incelenmesi neticesinde; Kamu düzenine aykırılık hallerinin re'sen gözetildiği, istinaf nedenleriyle sınırlı ve usulüne uygun olarak istinaf inceleme ve denetiminin yapıldığı; dosya içeriği, kararın dayandığı gerektirici sebepler ve delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmadığı ve birleşen davada takibe konu alacağın usul ve yasaya uygun olmadığı anlaşılmakla, birleşen davada davacı vekilinin temyiz sebepleri yerinde görülmemiştir.

2-Asıl davaya yönelik (müteveffa) davacı vekilinin temyiz sebeplerinin incelenmesi neticesinde;

Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 23. Hukuk Dairesince istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiş ise de;

Kural olarak, kooperatif ortağının tapu iptali ve tescil talebinde bulunabilmesi için davaya konu edilen taşınmaza yönelik olarak davalı kooperatife karşı tüm edimlerini yerine getirmiş olduğunu, hiçbir ediminin kalmadığını, diğer üyelerle eşit durumda olduğunun kanıtlanması gerekmektedir. Ayrıca, 1163 sayılı Kooperatifler Kanunu'nun 23. maddesinde karşılığını bulan nispi eşitlik ilkesi gereğince, kooperatif ortakları hak ve yükümlülüklerde eşit olup, kooperatif aynı durumdaki ortaklarına eşit işlem yapmak zorunda olduğundan, davacı ile aynı durumda olan birçok ortağa borca rağmen tapularının verilip verilmediğinin belirlenmesi gerekir.

Bu durumda mahkemece, kooperatif defter, kayıt ve belgelerinin öncelikle davalı kooperatiften istenilmesi, ibraz edilmezse kooperatifin adresinde defter ve kayıtların yerinde incelenmesi için seçilecek bilirkişiye yetki verilmesi,

buna rağmen inceleme yapılamaz ya da defter ve belgelere ulaşılamaz ise anasözleşmenin 40. maddesi uyarınca Ticaret Sicil Memurluğu'ndan, mümkün olmazsa kooperatif anasözleşmesinin 41. maddesi uyarınca Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü'nden, kooperatifin bilançosu, gelir gider cetvelleri, yönetim ve denetim raporları, genel kurul tutanakları, ortaklık cetvelleri, kur'a ve tahsis belgeleri celbedilip kooperatif konusunda uzman bilirkişi aracılığı ile inceleme yaptırılarak, davacının dava tarihi itibariyle kooperatife karşı borcu olup olmadığı, varsa borca rağmen, aynı statüde olan diğer ortaklara tapu verilip verilmediğinin araştırılması,

davacının borcu bulunduğunun ve aynı statüdeki diğer ortaklara borca rağmen tapuları verilmediğinin tespiti halinde davanın reddine, borcu bulunmadığının ya da bulunup da borca rağmen aynı statüdeki diğer ortaklara tapularının verildiğinin tespiti halinde ise TBK 97. maddesi gereğince birlikte ifa kuralı gözetilerek davanın kabulüne karar verilmesi gerekirken, yazılı şekilde eksik incelemeye dayalı hüküm kurulması doğru görülmemiş, İlk Derece Mahkemesi kararı ile bu karara karşı istinaf isteminin reddi kararı usul ve yasaya aykırı görülmüştür.