Yargıtay 6. Hukuk Dairesi E.2024/1521 K.2024/1969

Taraflar arasındaki asıl ve birleşen dosyalardaki konkordato istemlerinden dolayı yapılan yargılama sonunda, İlk Derece Mahkemesince taleplerin reddine karar verilmiştir.

Kararın bir kısım alacaklılar vekilince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı bir kısım alacaklılar vekillerince temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. TALEP

1.Asıl dosyada talepçi vekili dilekçesinde özetle; müvekkili şirketin dikim için sebze fidesi, meyve fidanı gibi zirai ürün yetiştirme faaliyeti ile uğraştığını, Covid 19 sonrası piyasalarda talebin daraldığını ve müvekkili satışlarının düştüğünü, kısa ve uzun vadeli borçları ödemede sıkıntı yaşadıklarını, projenin uygulanmasının hem alacaklılar menfaatine hem müvekkillerinin lehine olduğunu ileri sürerek, konkordato projelerinin tasdikini talep etmiştir.

2.Birleşen dosyada talepçi vekili dilekçesinde özetle; müvekkilinin ... Fide Seracılık Şirketinin ortağı olup şirketin borçlusu olduğu banka kredilerine müşterek borçlu müteselsil kefaleti bulunduğunu, vadesi gelecek borçları zamanında ödeyememe riski olduğunu ileri sürerek, konkordato projelerinin tasdikini talep etmiştir.

II. CEVAP

Alacaklılar vekilleri tarafından sunulan müdahale dilekçelerinde; bir kısım alacaklılar taleplerin reddini istemişlerdir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile konkordato talep eden gerçek kişiler hakkında adi alacaklar ile ilgili İİK'nın 302/3 a bendinde aranan nisabın gerçekleşmediği, yine İİK'nın 308/h maddesi gereğince rehinli alacaklı banka ile herhangi bir anlaşma sağlanamadığı, talep eden şirket açısında ise, İİK’nın 305. maddesi hükmünde tasdik şartlarının gerçekleştiği gerekçesiyle asıl dosyada şirketin konkordato projesinin tasdikine, asıl dosyada ... ve birleşen dosyada ...nin konkordato taleplerinin reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresinde bir kısım alacaklılar vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuşlardır.

B. İstinaf Sebepleri

1.Müdahil ... Tarım Tic. Ltd. Şti. vekili istinaf dilekçesinde; konkordato talep eden şirketin borçlarını ödeme periyodu oldukça geniş bir zaman dilimine yayıldığını, Ülke ekonomisinde beklenmedik dalgalanmaların sıklıkla yaşandığını, mahkeme kararının, üst mahkeme aşamalarında geçireceği zamanın da göz önüne alındığında alacakların ekonomik geleceğinin tehlikeye gireceğini, dosyada yer alan raporlardan da anlaşılacağı üzere, konkordato talep eden firmanın borca batık olmadığını, konkordato tasdiki kararı verilecek şartların bulunmadığını, talepte bulunan firmanın borçlarını ödeme konusunda samimi olmadığını belirterek, konkordato şartlarının oluşmadığını ve konkordato tasdik kararının kaldırılması gerektiğini istinaf başvuru sebebi olarak ileri sürmüştür.

2.Müdahiller ... Tarım İlaçları Gübre Tohum Ürt. İth. İhr. San. ve Tic. Ltd. Şti ve ... Tarım İlaçları Ticaret Limited Şirketi vekilleri istinaf dilekçesinde; talepçi şirket tarafından her iki tarafın da alacaklı ve borçlu menfaatini gözetir şekilde, gerçekleştirilebilir bir proje sunulmadığını, borçların vadeye yayılarak ödenme ihtimalinin olduğunu, konkordato talep eden şirketin borca batık durumda olmadığını, talepçinin kötüniyetle ve sadece zaman kazanmak amacıyla hareket ettiğini ve konkordato şartlarının oluşmadığını ve bu sebeple konkordato talebinin reddine karar verilmesi gerektiğini istinaf başvuru sebebi olarak ileri sürmüştür.

3.Müdahil Ziraat Bankası A.Ş vekili istinaf dilekçesinde; konkordato tasdik kararı verilirken alacaklıların itirazlarını dikkate almadığını, bu itirazlarla ilgili komiserlerden rapor alınmadığını, bildirdikleri alacak miktarının nisaba katılmadığını, eksik ve yetersiz olan ön proje ve finansal analiz raporu hakkında hiç bir inceleme yapılmadan tasdik kararı verilmesinin müvekkil banka ve diğer alacaklılar açısından telafisi imkansız zararları doğuracağı belirtilerek, tasdik kararının kaldırılarak konkordato talebinin reddine karar verilmesi gerektiğini istinaf başvuru sebebi olarak ileri sürmüştür.

4.Müdahil Garanti Bankası A.Ş. vekili istinaf dilekçesinde; itirazlarının mahkemece dikkate alınmadığını, konkordatonun tasdiki için aranan şartların yerine getirilmediğini, talepçinin projesinin hakkaniyete aykırı olduğunu belirterek, konkordatonun tasdikine kararının kaldırılmasını ve yeniden yargılama yapılarak taleplerin reddine karar verilmesi gerektiğini istinaf başvuru sebebi olarak ileri sürmüştür

5.Müdahil Fibabanka A.Ş. vekili istinaf dilekçesinde; itirazlarının dikkate alınmadığını, talepçinin tarafın konkordato dosyası üzerinden tahsilatı kabul ederek konkordato projesinden müvekkil bankayı çıkarması, bu nedenle alacaklılar toplantısında dahi oy kullanamamasına sebebiyet verdiğini, konkordato projesinde dahi müvekkil bankanın alacağına yer verilmemiş olduğunu, talebin kabulü halinde müvekkil banka alacağına kavuşma hakkını kaybetmiş olacağını, bu nedenle talepçinin bedel iadesi talebinin kötü niyetli olduğunu belirterek, çekişmeli alacak olarak kabul edilmesine ilişkin taleplerinin de değerlendirilmediğini istinaf başvuru sebebi olarak ileri sürmüştür.

6.Müdahil Yapı ve Kredi Bankası A.Ş. vekili istinaf dilekçesinde; müvekkil banka alacağının konkordato komiserliği tarafından usule aykırı şekilde yok sayıldığını, toplantı nisabının ve yapılan oylamanın usule aykırı olduğunu, konkordato talebinin kanunun amacına uygun olmadığını ve kötüniyetli olduğunu konkordato talebinin reddine karar verilmesi gerektiğini istinaf başvuru sebebi olarak ileri sürmüştür.

7.Müdahil Qnb Finansbank A.Ş. vekili istinaf dilekçesinde özetle; müvekkil bankanın da aralarında bulunduğu, çoğunluğu banka alacağı olan alacaklıların itirazlarının yerel mahkemece değerlendirilmediğini ve tasdik kararı verildiğini, alacak nisabının eksik ve hatalı düzenlenmiş olmasının,bildirdikleri alacağa karşın hangi bilgi ve belgeler ışığında alacaklarının farklı hesaplandığının raporlarda açıklanmamasının bu hatalı hesaplamalar sebebiyle raporun sağlıklı bir şekilde düzenlendiği hususunda tereddütler oluştuğunu belirterek, talepçi şirket için verilen konkordato ve tasdik kararının istinaf yoluyla kaldırılmasına karar verilmesi gerektiğini istinaf başvuru sebebi olarak ileri sürmüştür.

8.Müdahil Türkiye Finans Katılım Bankası A.Ş. vekili istinaf dilekçesinde; müvekkil banka alacağının konkordato komiserliği tarafından usule aykırı şekilde yok sayıldığını, talepçi şirket tarafından, konkordato öncesi temlik cirosu ile verilen çeklerin bedelleri için davacı tarafından açılan davanın derdest olduğunu, konkordato talebinin kanunun amacına uygun olmadığını ve kötü niyetli olduğunu belirterek, konkordatonun tasdik kararının kaldırılmasına, konkordato talebinin reddine karar verilmesi gerektiğini istinaf başvuru sebebi olarak ileri sürmüştür.

9.Müdahil ... Tohumculuk Tarım Ürünleri Pazarlam İthalat İhracat A.Ş. vekili istinaf dilekçesinde; talepçinin projesinin, Şubat 2028 tarihinde sonlanacağını, talepçi şirketin konkordato ön projesinin başarıya ulaşabilmesinin mümkün olmadığını, şimdiye kadar borçlarını ödemeye dair hiçbir girişimde bulunmadığını, talepçinin projenin herhangi bir gerçekçiliğinin bulunmadığını, yerel mahkemece talepçinin konkordato talebinin kabul edilmesi kararının hukuka aykırı olduğunu belirterek, kararın kaldırılarak talepçinin konkordato talebinin reddi ile iflasına karar verilmesi gerektiğini istinaf başvuru sebebi olarak ileri sürmüştür.

10.Müdahil Denizbank A.Ş. vekili istinaf dilekçesinde; talepçi şirket tarafından sunulan ön proje ile alacaklıların alacağına kavuşmasının inandırıcı olmadığını, talepçinin ise asıl amacının, alacaklıların alacağına kavuşmasını sürüncemede bırakmak olduğunu, borçlu şirket tarafından müvekkil banka aleyhine davalar ikame edildiğini, müvekkil bankanın alacağına kavuşmasını sürüncemede bırakma gayretinin sergilenmeye devam edildiğini, talep dilekçesinde, talepçi şirketin konkordato mühleti talebi sebeplerinin gerçekçi ve somut olmadığını, ciddi bir konkordato ön projesi sunulmadığını, yerel mahkeme kararının İİK.

305. maddesindeki şartları taşımadığını, talepçi tarafından banka alacağının eksik bildirildiğini belirterek, yerel mahkeme kararının konkordatonun tasdikine yönelik kısmının kaldırılarak talebin reddine karar verilmesi gerektiğini istinaf başvuru sebebi olarak ileri sürmüştür.

11.Müdahil Akbank T.A.Ş. vekili istinaf dilekçesinde; borçlu şirketin konkordato talebinin kötü niyetli ve borçlarını haksız şekilde zamana yayma amaçlı olduğunu, konkordato talebinin inandırıcılıktan uzak olduğunu, raporlar incelendiğinde; talepçi hakkında konkordatonun tasdikini gerektiren bir hal bulunmadığını, konkordato talebinin reddine karar verilmesi gerektiğini istinaf başvuru sebebi olarak ileri sürmüştür.

12. Müdahil Türkiye İş Bankası A.Ş. vekili istinaf dilekçesinde; konkordatonun tasdikine karar verilmesini gerektirir bir durum bulunmadığını, talepçilerin kötü niyetli olarak konkordato müessesine başvurmuş olduğunu, sadece borçlarından kaçınmak amacıyla başvuru yaptıklarını, taraflarınca süresinde alacak bildirimi yapıldığını, müvekkil bankanın alacak tutarını eksik hesapladığını, alacak listesindeki ve nihai rapordaki hesaplamalara itirazlarını yinelediklerini, tasdik kararına esas alınan komiser raporlarında eksik ve hatalı alacak hesaplamaları yapıldığından gerçek durumun yansıtılamadığını, talepçi ...

Fide'nin borç miktarının az gösterildiğini, konkordato talebine ilişkin tüm beyan ve itirazlarının tekrarı ile, talepçi firma yönünden de konkordato talebinin reddine, hakkında verilen mühlet kararının kaldırılmasına karar verilmesi gerektiğini istinaf başvuru sebebi olarak ileri sürmüştür.

13. Müdahil Vakıf Katılım Bankası A.Ş. vekili istinaf dilekçesinde; müvekkil bankanın talepçiden alacaklı olduğunu, müdahale talebinde sunmuş oldukları itirazlarının mahkemece dikkate alınmadığını, konkordatonun tasdiki için aranan şartların yerine getirilmediğini, talepçinin projesinin hakkaniyete aykırı olduğunu, konkordatonun tasdikine kararının kaldırılmasını ve yeniden yargılama yapılarak talepleri doğrultusunda talebin reddine karar verilmesi gerektiğini istinaf başvuru sebebi olarak ileri sürmüştür.

14. Müdahil Türkiye Halk Bankası A.Ş. vekili istinaf dilekçesinde; konkordatonun tasdiki için aranan şartların yerine getirilmediğini, talebin kabul edilmesi için gereken şartların oluşmadığını, yerel mahkeme kararı neticesinde öngörülen anapara tutarının kayıtlı bakiyelerini dahi karşılamamasının, ayrıca bu tutarın içinde gayri nakit risk ve vekalet ücretinin de bulunmuyor olması ile öngörülen vade, kabul edilen alacak tutarı ve teklif edilen faiz oranları ile tasdik olan proje kapsamında müvekkil banka alacaklarının tasfiyesinin mümkün olmadığının aşikar olduğunu, müvekkil bankanın hukuken mağduriyet yaşadığını belirterek,

konkordatonun tasdikine kararının kaldırılmasını ve yeniden yargılama yapılarak talepleri doğrultusunda talebin reddine karar verilmesi gerektiğini istinaf başvuru sebebi olarak ileri sürmüştür.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile incelenen dosyada konkordato tasdik kararının ilan tarihinden itibaren 10 gün içinde istinaf yoluna başvurulmadığı gerekçesiyle alacaklılar Türkiye Finans Katılım Bankası A.Ş., ... Tohumculuk Tarım Ürünleri Pazarlama İthalat İhracat A.Ş istinaf başvurusunun HMK'nın 352/1-c maddesi gereğince reddine, alacaklılar ... Tarım Tic. Ltd. Şti, ... Tarım İlaçları Gübre Tohum Ürt. İth. İhr. San. ve Tic. Ltd.

Şti ve ...

Tarım İlaçları Ticaret Limited Şirketi, Garanti Bankası A.Ş, Türkiye Halk Bankası A.Ş. tarafından 308/a maddesi uyarınca itiraz dilekçesi sunulmadığı gerekçesiyle adı geçenlerin istinaf dilekçelerinin usulden reddine, talepçi borçlu şirketin oylamaya sunulan projesinin alacaklıların ve alacak miktarının büyük çoğunluğu ile kabul edilmiş olmasına, teklif edilen projenin, talepçi borçlunun kaynakları ile orantılı olmasına, teklif edilen proje kapsamında, ödenmesi taahhüt edilen miktarın, talepçi borçlunun iflası halinde, alacaklılara ödenmesi muhtemel miktardan fazla olmasına,

talepçinin ticari hayatının devamı ile borçlarını ödeme kabiliyetinin bulunduğu gerekçesiyle alacaklılar Ziraat Bankası A.Ş vekili, Fibabanka A.Ş. vekili, Yapı ve Kredi Bankası A.Ş vekili, Qnb Finansbank A.Ş. vekili, Akbank T.A.Ş. vekili, Türkiye İş Bankası A.Ş. vekili, Vakıf Katılım Bankası A.Ş. vekilinin istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde alacaklılar Ziraat Bankası A.Ş. vekili, Fibabanka A.Ş. vekili, Yapı ve Kredi Bankası A.Ş vekili, Qnb Finansbank A.Ş. vekili, Akbank T.A.Ş. vekili, Türkiye İş Bankası A.Ş. vekili, ... Tarım İlaçları Gübre Tohum Ürt. İth. İhr. San. ve Tic. Ltd. Şti. ve ... Tarım İlaçları Ticaret Limited Şirketi vekili, Garanti Bankası A.Ş., Türkiye Finans Katılım Bankası A.Ş. vekili, Türkiye Halk Bankası A.Ş. vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Alacaklılar vekilleri temyiz dilekçelerinde, istinaf dilekçelerinde ileri sürdükleri istinaf sebeplerini temyiz nedeni olarak ileri sürmüşlerdir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, konkordatonun tasdiki istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk İİK’nın 285 vd. Ve 305.maddeleri

3. Değerlendirme

1. Alacaklılar Ziraat Bankası A.Ş vekili, Fibabanka A.Ş. vekili, Yapı ve Kredi Bankası A.Ş vekili, Qnb Finansbank A.Ş. vekili, Akbank T.A.Ş. vekili, Türkiye İş Bankası A.Ş. vekili temyiz istemleri yönünden;

Konkordato, borçlarını vadesi geldiği halde ödeyemeyen veya vadesinde ödeyememe tehlikesi altında bulunan herhangi bir borçlunun, vade verilmek veya tenzilat yapılmak suretiyle borçlarını ödeyebilmek veya muhtemel bir iflastan kurtulmak için başvurabileceği kendine özgü bir cebri icra kurumudur. Konkordatoda amaç, elinde olmayan nedenlerle işleri iyi gitmeyen, mali durumu bozulmuş olan ve borçlarını ödeyip faaliyetlerini devam ettirmek isteyen dürüst borçluyu koruyarak mali durumunun iyileşmesini sağlamak ve alacaklıların, borçlunun muhtemel bir iflasına nazaran, daha fazla ölçüde alacaklarına kavuşma olanağı yaratmaktır.

İİK'nın 305. maddesinde aranan konkordatonun tasdiki şartları kamu düzenine ilişkin olup, mahkeme bunların varlığını re'sen araştırır. Gerekli koşulların bulunmadığını tespit ederse, talebin reddine karar verir. Bu kararın gerekçesinde, şartlardan hangisinin ya da hangilerinin mevcut olmadığını dayanaklarıyla açıklaması gerekir. Konkordatonun feshi sebeplerinden birinin tasdik aşamasında tespit edilmesi durumunda da tasdik talebi reddedilir.

Bahsi geçen maddede sayılan tasdik şartlarından bir tanesi de, konkordato projesinde teklif edilen tutarın borçlunun kaynakları ile orantılı olması şartıdır.

Konkordato mehli talebi ile birlikte mahkemelerce kanundan kaynaklanan birtakım tedbirler alınmakta ve bu tedbirler tasdik kararı verilmesine kadar devam etmektedir. Bu süreler kanun koyucu tarafından oldukça kısa tutulmuş olup, kesin olarak belirlenmiştir. Mahkemelerce tasdik kararı verilmesinden sonra uzun bir süre ödemesiz dönemin kabul ediliyor olması tedbirlerin bu süre kadar uzamasına sebep olacaktır ki böyle bir sonuç kanun koyucunun amacına uygun düşmez. Mahkemelerin projeye alacaklıların lehine müdahale etmesi mümkün olduğundan bu süreye müdahale edilmemesi konkordatonun ruhuna aykırı düşecektir.

Borca batıklık ise, borçlunun malvarlığındaki aktif değerler toplamının, pasif değerler toplamını karşılayamaması durumudur. Şirketin borca batık durumda olup olmadığı TTK’nın 376. maddesi uyarınca rayiç değerlere göre tespit edilmelidir. Mahallinde keşif yapılarak, uzman bilirkişi aracılığıyla tespit edilebilen niteliklerine göre kayıtlardaki malvarlığının (örn; araçlar, model ve yaş gibi diğer özelliklerine göre) rayiç tespitinin yapılması mümkündür.

Rayiç değerler ve yapılan araştırma ve inceleme sonucu elde edilen gerçekçi verilere göre bilirkişilerce yeniden oluşturulacak şirket bilançosu (borca batıklık bilançosu) da dikkate alınıp bir sonuca gidilmelidir. Dava teorisindeki genel ilkeden farklı olarak konkordato bir dava olmadığından borca batıklık sadece talep tarihi itibariyle değil, yargılama safhasındaki olumlu veya olumsuz gelişmeler de dikkate alınarak belirlenmelidir.

Somut olayda; talepçi şirketin özvarlığının 30.06.2023 tarihli rayiç değer bilançosuna göre (+) 94.802.945,04 TL'ye ulaştığı anlaşılmıştır. Tasdik edilen proje ile anapara borçlarını yıllık %16.75 faiz ile tasdik kararından itibaren 1 yıl ödemesiz 2024 Ağustos ayından başlayarak 2028 şubat ayı sonuna kadar 6’şar aylık dönemler halinde ödemesine karar verilmiştir. Talep eden şirketin teklif ettiği faiz oranı ve 1 yıl ödemesiz 4 yıl vadede ödeme dönemi tayini şirketlerin borca batık olmadıkları da dikkate alındığında İİK’nın 305/1-b uyarınca teklifin borçlunun kaynakları ile orantılı olması şartına aykırılık teşkil ettiği anlaşılmıştır.

Açıklanan nedenlerle mahkemece, davacı şirketin konkordato talebinin reddine karar verilmesi gerekirken, yazılı gerekçelerle projenin tasdiki doğru olmamış, kararın bu nedenlerle bozulması gerekmiştir.

2. Bozma nedenine göre, alacaklılar ... Tarım İlaçları Gübre Tohum Ürt. İth. İhr. San. ve Tic. Ltd. Şti ve ... Tarım İlaçları Ticaret Limited Şirketi vekili, Garanti Bankası A.Ş., Türkiye Finans Katılım Bankası A.Ş. vekili, Türkiye Halk Bankası A.Ş. vekilinin temyiz itirazlarının şimdilik incelenmesine gerek görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; 1. (1) nolu bentte açıklanan nedenlerle temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA, İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

2.Bozma nedenine göre, alacaklılar ... Tarım İlaçları Gübre Tohum Ürt. İth. İhr. San. ve Tic. Ltd. Şti ve ... Tarım İlaçları Ticaret Limited Şirketi vekili, Garanti Bankası A.Ş., Türkiye Finans Katılım Bankası A.Ş. vekili, Türkiye Halk Bankası A.Ş. vekilinin temyiz itirazlarının şimdilik incelenmesine yer olmadığına, Peşin alınan harçların istek halinde temyiz edenlere iadesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,