Yargıtay 6. Hukuk Dairesi E.2024/1913 K.2025/2282

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hakimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü.

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; taraflar arasında 15.11.2017 tarihli "Gotik Çoklu Tünel Sera Malzeme Üretim, Tedarik ve Montaj Sözleşmesinin” akdedildiğini, davacının iş sahibi, davalının yüklenici olduğunu, davalının sözleşme uyarınca çelik konstrüksiyon ve sözleşmede bahsi geçen malzeme kalemlerini üreterek veya tedarik ederek davacıya teslim etmeyi taahhüt ettiğini, 28.11.2017 tarihinde 101.820,00 $ karşılığı olarak 400.000,00 TL tutarında ödeme yaptıklarını, bu ödemeye istinaden 06.03.2018 düzenleme tarihli ve ... seri numaralı faturanın tanzim edildiğini, fakat fatura konusu malzeme kalemlerinin müvekkiline teslim edilmediğini,

ödenen bedelin iadesi için 19.08.2019 tarihli ihtarname gönderildiğini, davalının ödeme yapmadığı gibi cevap da vermediğini belirterek fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik dava konusu 101.820,00 $ tutarındaki alacaklarının dava tarihi olan 30.12.2019 günü itibariyle işlem gören döviz kuru baz alınarak TL karşılığı olan 606.338,10 TL'nin ödeme tarihinden itibaren işleyecek bankalarca mevduata uygulanan en yüksek ticari temerrüt faiziyle birlikte davalıdan alınarak davacı müvekkiline ödenmesine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; sözleşmede ödemenin nasıl, ne zaman, hangi koşulda ve hangi para birimi ile yapılacağının açıkça belirtilmesine rağmen davacı şirketin işe başlanmadan ödemesi gereken 170.000,00 USD tutarın yaklaşık 101.820,00 USD'lik kısmına tekabül eden 400.000,00 TL'sini 28.11.2017 tarihinde müvekkili şirkete gönderdiğini, bakiye ödemenin talep edilmesine rağmen yapılmadığını, kesilen faturanın davacıya gönderildiğini, ancak hazırlanan ve depoda bekleyen ürünlerin davacı şirketçe bir türlü teslim alınmaması sonucu davalı şirketin uzun bir süre mağdur edildiğini,

sözleşme gereği ilk yükümlülük olarak karşı tarafça ödeme yapılmasının kararlaştırıldığını, bahsi geçen ilk ödeme tam olarak yapılmadığı için de müvekkilinin herhangi bir yükümlülüğü yerine getirmediğinin iddia edilemeyeceğini, müvekkilinin teslim yükümlülüğünün, ödemelerin yapılmasına bağlı olarak aşama aşama ilerlediğini, sözleşmeye göre karşı tarafın teslim alma yükümlülüğünün ön planda olduğunu, davacının sözleşmenin hiçbir şartına uymayarak kusurlu hareket ettiğini, sözleşmenin halen yürürlükte olduğunu, karşı tarafın ilk peşinatı tam olarak ödemesi halinde sözleşmeye devam edilmesinin mümkün olduğunu,

yürürlükte olan bir sözleşmeye dayanarak bedelin iadesinin talep edilmesinin, bu bedelin Türk Lirası cinsinden ödenmesine karşın Dolar cinsinden talep edilmesinin mümkün olmadığını, sözleşme feshedilmemiş olduğundan ve halihazırda üretilmiş ve teslim alınması beklenen ürünlerin karşı tarafın taleplerine uygun şekilde özel olarak üretilmesi nedeniyle ödenen bedelin iadesinin de mümkün olmadığını, sözleşmeden kaynaklanan yükümlülüklerin yerine getirilmesi ve bakiye ödemenin yapılması hususunda ihtarname gönderildiğini, müvekkilinin uğradığı zarara ilişkin karşı dava haklarını saklı tuttuklarını bildirmiş, davanın reddine,

aksi halde müvekkilinin uğradığı zararın mahsubu yoluna gidilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacı tarafından sözleşmeden doğan yükümlülüklerin ifa edilmediği, sözleşmenin feshedilmediği ve yürürlükte olduğu, bu durumda ödenen bedelin istirdatını talep edemeyeceği gerekçesi ile davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

1. Davacı vekili temyiz dilekçesinde:

a. Yargılamanın tüm safhalarında defaatle ifade edildiği üzere fatura konusu malların davalı tarafça imal edildiği ve teslime hazır hale getirildiği hususunun muallakta olduğunu, yerinde keşif ve bilirkişi incelemesi yapılması talebinin gerekçesiz şekilde reddedildiğini,

b. Dosya tanıklarının da beyanlarında geçtiği üzere tarafların 15.11.2017 tarihli sözleşmeden karşılıklı ve sözlü olarak döndüklerini, mahkemenin sözleşmenin taraflarca feshedilmediği ve halen ayakta bulunduğuna yönelik kanaatinin de hatalı olduğunu,

c. Taraflar arasında yapılan anlaşma gereğince davacının yaptığı ödemeye karşılık gelen bahse konu malların başkasına satılacağı hususu kararlaştırıldığından ve bu anlamda 15.11.2017 tarihli sözleşmenin şekil ve edim değiştirmesi sebebiyle davacının bu sözleşmeye göre eksik ödemede bulunması gibi bir durum da söz konusu olmayacağını,

d. Fatura konusu malların imal yahut tedarik edilip edilmediği ve teslime hazır olup olmadığı hususunun ispat külfetinin davalıda olduğunu, davalı tarafça buna ilişkin somut bir delilin de sunulamadığını,

e. Mahkemece verilen kararın dosyada alınan bilirkişi raporları ile çeliştiğini,

f. Tanık beyanlarında bahsedilmesine rağmen, davalı tarafından ... menşeili başka bir firmaya söz konusu ürünlerin satıldığı ancak satılan ürünlerin parasının alınamadığı, dolayısıyla davacıya bir ödeme yapılmadığı hususlarının araştırılmadığını, beyan etmektedir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, eser sözleşmesi uyarınca ödenen bedelin istirdatı istemine ilişkindir.

Taraflar arasında 15.11.2017 tarihli gotik çoklu tünel sera malzeme, üretim, tedarik işine ilişkin bedel karşılığı eser sözleşmesi akdedilmiştir. Davacı iş sahibi tarafından davalı yükleniciye keşide edilen 19.08.2019 tarihli ihtarname ile bedelleri ödenen ancak teslimatı yapılmayan ürünler için iş sahibi tarafından yükleniciye ödenen bedelin iadesi istenmiş, ardından yine ödenen bedelin iadesi için eldeki dava açılmıştır.

Bedel karşılığı eser sözleşmelerinde taraflardan birinin iradesinin karşı tarafa ulaşması ile sözleşme feshedilebilir. Feshin geçerli olması karşı tarafın kabulüne bağlı değildir. Somut olayda davacı iş sahibi şirket sözleşme nedeniyle ödediği tüm bedelin iadesini talep ettiğine göre bu talebin sözleşmenin feshi iradesini de içerdiğinin kabulü zorunludur. Dolayısıyla Mahkemece tarafların fesih iradesi bulunmadığı gerekçesiyle sözleşmenin ayakta olduğundan bahisle davanın reddine karar verilmesi isabetsiz olmuştur.

Bu durumda mahkemece yapılacak iş davacı şirketin ödenen bedelin iadesini istediği, sözleşmenin feshine dair keşide ettiği ihtarnamenin tebliğ edildiği tarih itibariyle sözleşmenin feshedildiği kabul edilerek buna göre inceleme yapmak ve sonucuna göre karar vermekten ibarettir. Kararın açıklanan nedenle bozulması gerekmiştir.

VI. KARAR