Yargıtay 6. Hukuk Dairesi E.2024/2713 K.2025/3266

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hakimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü.

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkili .... Makine San. Tic. A.Ş. ile davalı ... Makine San. Tic. Ltd. Şti. arasında 14.11.2018 tarihinde "LPG Tankı Sızdırmazlık Test İstasyonu" konulu sözleşme imzalandığını, sözleşme uyarınca sipariş tarihinden itibaren 4 ay içerisinde ....

Makine tarafından müvekkiline LPG tankları için 3 ayrı sızdırmazlık test makinesi yapmayı, bu 3 adet makineyi aynı anda test etmeyi taahhüt ettiğini, davalının 4 ay içerisinde yapmayı ve testlerini bitirmeyi taahhüt etmiş olduğu 3 adet makineyi yapmadığını ve müvekkilinin iyiniyetli girişimleri sonucunda taraflar arasında ek protokol imzalandığını, ek protokol kapsamında ilk test istasyonunun 31.05.2019 tarihinde ön kabule hazır bulundurulması, 10.000 adet LPG tankının testinin müvekkilinin fabrikasında testinin tamamlanması,

teslimin ise 28.06.2019 tarihinde gerçekleşmesi gerekirken davalı tarafından ilk test istasyonunun parçalarının 29.07.2019 tarihinde sevk edildiğini, müvekkilinin fabrikasına 27.09.2019 tarihinde ulaştırıldığını, makinede meydana gelen hata ve eksikler giderilmediğinden makinenin testine hiç başlanamadığını, söz konusu makinenin her ne kadar müvekkilinin fabrikasına davalı tarafından kurulumuna başlanmış olsa da, taraflar arasında imzalanan sözleşme uyarınca 10.000 adet test yapılamadığı,

ön kabul gerçekleşmediği ve en önemlisi dava dilekçesinde açıklanan eksikliklerden dolayı makinenin müvekkiline hukuken teslim edilemediğini, bunun yanı sıra makinenin fiilen de kurulumunun tamamlanamadığını davalının sözleşme şartlarına uygun bir makine yapamaması nedeniyle, makinede bulunan ayıp ve eksikliklerin tespitinin Kayseri 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2020/225 D. İş sayılı dosyasından yapıldığını, bu dosyadan alınan bilirkişi raporunda.

3 adet makine olması gerekirken 1 adet makinenin bulunduğunun, giriş ve çıkış konveyörlerinin (toplam iki adet) motorlu konveyör olması gerektiğinin, motorlarının olmadığının, makinenin testi sırasında meydana gelen iş kazasına ramak kalma olayı nedeniyle makinenin çalıştırılamadığının, ancak LPG tüpü su dışında iken 6 bar ile basınçlandırmasının iş sağlığı ve güvenliği bakımından çalışan sağlığı ve güvenliğini tehdit ettiği, bu şartlarda makinenin güvenlikli olmadığının, standart flanş bağlantısı için gereken 10 adet hızlı flanş bağlama aparatının teslim edilmediği,

makinenin ana şasisi rijitliğinde sorunların olduğunun tespit edildiğini, taraflar arasında imzalanan sözleşmenin 5. maddesi uyarınca müvekkilinin davalıya sözleşme bedelinin %30'u oranındaki avans olan 63.000,00 Euro'yu banka havalesi ile ödediğini, ancak davalı tarafça sözleşme şartlarının yerine getirilmediğini beyan ederek taraflar arasında imzalanan sözleşmenin feshi ile avans olarak davalıya ödenen 63.000,00 Euro'nun ödeme tarihi olan 19.11.2018 tarihinden itibaren bankalarca mevduata uygulanan en yüksek faiz oranı ile birlikte davalıdan alınarak müvekkile verilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; sözleşmeye konu eserin davacının talebi doğrultusunda yapıldığını ve davacıya teslim edildiğini, davacının dava dilekçesindeki iddialarının hukuki dayanaktan yoksun, asılsız ve mesnetsiz iddialar olduğunu, sözleşme konusu eserin davacının iddia ettiği gibi ayıplı olmadığını, müvekkilinin makineyi davacının talepleri doğrultusunda yaptığını ve davacıya teslim ettiğini, tarafların sözleşme ile müvekkilinin 3 adet "Tank Sızdırmazlık Test İstasyonu" tasarlayıp imal edileceği, davacı tarafın ise sözleşmede belirtilen miktarı ödeyeceği hususunda anlaştığını, davacı ile yapılan sözleşmeye ek olarak protokolle,

öncelikle bir adet ürün üzerinden işlem yapılması konusunda mutabık kalındığını, müvekkili tarafından 1 adet ürünün davalıya teslim edildiğini, makinenin 26.09.2019 tarihinde faturasının düzenlendiğini, karşı tarafa faturanın bildirildiğini, davacının faturaya itiraz etmediğini ve faturanın her iki tarafın ticari defterlerine de işlendiğini, davacının iddia ettiği şekilde makinenin ayıplı olduğu düşünülse dahi (asla kabul manasına gelmemek kaydıyla) müvekkiline süresinde usulüne uygun bir ayıp ihbarında bulunulmadığını,

makinenin davacının belirttiği adrese 27.09.2019 tarihinde teslim edildiğini ve süresi içerisinde ayıp ihbarında bulunulmadığını, iş sahibinin gözden geçirmeyi ve bildirimde bulunmayı ihmal ederse TBK'nın 477. maddesine göre eseri kabul etmiş sayılacağını ve yüklenicinin her türlü sorumluluktan kurtulacağını, bu sebeple davacının kendi yükümlülüğünü yerine getirmeyerek müvekkilini sorumlu tutmasının mümkün olmadığını, makinenin sözleşmeye aykırı ve ayıplı olduğunun kabulünün mümkün olmadığını, makinenin 27.09.2019 tarihinden itibaren sözleşmede belirtilen adreste bulunduğunu,

süresi içerisinde kontrol yükümlülüğünün davacı tarafından yerine getirilmediğini ve süresi içerisinde ayıp ihbarında bulunulmadığını, makinenin tesliminden sonra müvekkilinin kusurundan bahsedilemeyeceği hususları göz önünü alınarak ve makinenin tekil bir makine olmadığının da değerlendirilmesi yapılarak davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; sözleşmenin feshi istemi irdelendiğinde; istisnalar bulunmakla birlikte, kural olarak eser sözleşmelerinin, tek taraflı irade beyanının karşı tarafa ulaşmasıyla feshedilmesi mümkün olan sözleşmeler olduğu, bu tür sözleşmelerin mahkemece feshine karar verilmesini istemekte, hukuki yarar bulunduğundan söz edilemeyeceği, davacı tarafın, davalıya hitaben keşide ettiği .....

Noterliği'nin 26.03.2020 tarihli ve .... yevmiye sayılı ihtarnamede açıkça "14.11.2008 tarihli, taraflar arasında imzalanan sözleşmenin ve ek protokolün feshedildiği" nin davalıya bildirildiği, davacı tarafın feshini talep ettiği sözleşmede, somut olayda, davacı iş sahibi şirketin fesih iradesini davalı yükleniciye iletmekle sonlandırılması mümkün olan bir sözleşmenin feshi için mahkeme kararı almasında hukuki yararı bulunmadığı, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 114/1-h bendi uyarınca, davacının açmış olduğu davada hukuki yararının bulunmasının dava şartı olup, aynı Kanun'un 115. maddesi uyarınca, kural olarak,

yargılamanın her aşamasında taraflarca ileri sürülmese bile mahkemesince re'sen değerlendirilmesi gerektiği, bu durumda; sözleşmenin feshi isteminin hukuki yarar yokluğu gerekçesiyle usulden reddine karar verildiği, sözleşmeden dönme ve verilen avansın iadesi istemi irdelendiğinde; eldeki davada, 14.11.2008 tarihli, "LPG Tankı Sızdırmazlık Test İstasyonu" başlıklı sözleşme ile ek protokol kapsamında, nitelikleri bu sözleşmede belirlenen LPG tankı sızdırmazlık test istasyonunu davalının yaparak davacıya teslim etmeyi, karşılığında davacının da davalıya bedel ödemeyi taahhüt ettiğinin görüldüğü,

uyuşmazlık konusu makine ünitesi üzerinde test ve denemeler yapmak suretiyle tarafların huzurunda keşfen yapılan incelemeye ve buna dayalı olarak sunulan bilirkişi kurulu raporunda; "... sözleşmenin 3.2. maddesinde çevrim süresi 90 saniye olarak belirtilirken yapılan testlerde ortalama 4 dakika 30 saniye gibi değerlerin bulunduğu,

işlemin kısmen manuel olarak yapıldığından dolayı sürenin uzun olduğunun değerlendirildiği fakat tank sızdırmazlık test istasyonunun otomatik yaptığı işler bile göz önüne alındığında 90 saniyelik süreyi geçtiği, sistemin tam olarak faaliyete alındığında mevcut halinde seri test işlemlerinde bile 90 saniyelik sözleşme şartını sağlayamayacağı, keşif sırasındaki test denemelerinde kaçak testlerini doğru şekilde yapamadığı, kaçak olan LPG tanklarını tespit edemediği,

kaçak olan LPG tanklarından çıkan hava baloncuklarının test camı üstünde biriktiği fakat bu camın geri hareketi ile bu baloncukların cam üzerinden kayıp gittiği, sözleşmenin 3.4. maddesinde davalı tarafından LPG tankına hava basılan 10 adet hızlı flanşlı bağlantı aparatı teslim edilmesi gerekirken teslim edilmediği, testlerin manuel sıkmalı ve sökmeli aparatla yapıldığı, bu şekilde yapılan test işlemlerinin işçilik ağırlıklı olduğu ve uzun sürdüğü, zahmetli ve iş güvenliği açısından tehlikeli olduğu, daha önce yapılan denemelerde bu aparatın yerinden çıkarak fırladığı,

ilerleyen dönemlerde yine muhtemel iş kazasına sebep olabileceği, sözleşmenin 3.10. maddesinde belirtilen sözleşmenin 3. sayfasında 3 no'lu resimde gösterilen giriş çıkış konveyörlerinden 2 adet mevcut olup diğerinin ise olmadığı, giriş ve çıkışlardaki konveyörler için motorlu konveyör kullanılması gerekirken kullanılmadığı, bu haliyle sözleşmenin 3.3. maddesinde belirtilen aynı anda 3 adet ürünün test edilmesinin mümkün olmadığı,

davacı ile davalı arasında 14.11.2018 tarihli ''tank sızdırmazlık test istasyonu'' tasarlayıp imal etme ve yerinde devreye alma tanımlı 9 sayfa ve 14 maddeden oluşan sözleşmede belirtilen, davalının tasarlayıp imal ettiği LPG tank sızdırmazlık test istasyonunun davalının taahhüt ettiği vasıf ve mahiyette olmadığı" nın açıklandığı, bu raporun dosya kapsamında bulunan tüm delillerle uyumlu olup benimsenerek hükme esas alındığı, dolayısı ile dava konusu LPG tank sızdırmazlık test istasyonunun taraflar arasında düzenlenen 14.11.2018 tarihli sözleşmede kararlaştırılan ve davalının taahhüt ettiği vasıf ve mahiyette olmadığı,

ayıplı olduğu ve davacı tarafından beklenen faydayı sağlamadığı, 14.11.2008 tarihli sözleşmenin 13.11 maddesinde garanti süresinin teslimattan itibaren 1 yıl olduğunun yazdığı, teslimatın 27.09.2019 tarihinde yapıldığı kabul edilse bile garanti süresi içinde dosyada yer alan elektronik posta yazışmaları, taraf beyanları, tanık anlatımları servis formlarıyla davalının zamanında ayıp ihbarında bulunduğu ve onarım hakkını kullandığı ancak davacı tarafça sistemin onarılmadığı,

dolayısıyla davalının sözleşmeden dönmesi için gerekli şartların oluştuğu gerekçesiyle dava ve sözleşme konusu LPG tankı sızdırmazlık test istasyonunun iade masraflarının davalıya ait olmak koşulu ile davacı tarafından davalıya iadesi ile 63.000,00 Euro'nun LPG tankı sızdırmazlık test istasyonunun davacı tarafından davalıya teslim tarihinden itibaren işleyecek 3095 sayılı kanunun 4/a maddesine göre devlet bankalarının Euro cinsinden açılmış mevcudata 1 yıllık uyguladıkları en yüksek oranda mevduat faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine,

birlikte ifa kuralı gereği koşulları bulunmadığından davacının faizin başlangıç tarihine (19.11.2018 tarihinden itibaren faiz işletilmesine) ilişkin isteminin reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekilince istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davalı vekili temyiz dilekçesinde; müvekkil ile davacı arasında 14.11.2018 tarihli "LPG Tankı Sızdırmazlık Test İstasyonu" sözlesmesinin imzalandığını, taraflar arasında imzalanan sözleşmenin eser sözleşmesi olduğunu, sözleşmeye konu eserin davacının talebi doğrultusunda yapıldığını ve davacıya teslim edildiğini, sözleşme konusu eserin ayıplı olmadığını, eserin ayıplı olduğu şeklinde hüküm kurulmasının yerinde olmadığını, Mahkemenin ve hükme esas alınan bilirkişi raporunun ayıpa ilişkin değerlendirmelerinin yerinde olmadığını, sözleşmeye konu projenin .... projesi olduğunu,

özel sipariş ile davacının tasarımı ve talebi üzerine oluşturulduğunu, yine davacının talebi üzerine projede değişiklikler ve güncellemeler yapıldığını, makinenin devreye alınması asamasında üretim alanının uygun olmaması sebebiyle, çalışma ortamında havada uçusan boya ve metan tozu, test ölçümün yapılan su yüzeyini kirlettiği için durumun firma yetkililerine bildirildiğini ve davacının bölgeyi makinenin çalısması için uygun olan laboratuvar ortamına dönüştürmesinin istendiğini, davacının bunu sağlaması için 2 ay beklenildiğini, davacının makinenin bulunduğu ortamı makineye uygun hale getirmesinin kendi görev ve sorumluluğunda olduğunu,

bunu yerine getirmediği zaman illiyet bağının kesilmekte olduğunu, davacının kendi kusuru ve ihmali ile meydana gelen durumu müvekkile yıkarak sorumluluktan kurtulamayacağını, söz konusu makinenin aktif ve çalışır durumda davacıya teslim edildiğini, ancak davacının nihai gayesinin kendi yatırım stratejisi hatasını müvekkile yüklemekten ibaret olduğunu beyan etmektedir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, taraflar arasında yapılan LPG tankı sızdırmazlık test istasyonu tasarlanıp imâl edilerek devreye alınmasına ilişkin sözleşmenin feshi ile ödenen avans bedelinin iadesi istemine ilişkindir.

Bölge Adliye Mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 371. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı halinde mümkündür.

Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup, davalı vekilince temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR