Yargıtay 6. Hukuk Dairesi E.2024/2948 K.2025/3683

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak verilen karar taraf vekillerince temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacılar vekili dava dilekçesinde özetle. 23.12.2013 tarihli sözleşme ile müvekkillerinin ... İlçesi ...

Lojmanı tadilat işini 828.000,00 TL anahtar teslimi götürü bedelle üstlendiğini, iş bedelinin %10 artışla 909.095,27 TL'ye yükseltildiğini, ancak idarece ekstra işler yaptırıldığından 127.101,69 TL harcama yapıldığını, bu işlerin ödemesinin yapılmadığını, müvekkillerinin 11.07.2014 tarihinde işi tamamladığını, geçici kabul yapılmadan idarece 08.10.2014 tarihinde binanın açılışının yapıldığını, geçici kabulün 53 gün gecikmeli yapıldığını, müvekkillerinin kusuru bulunmamasına rağmen kabul sırasında 18.381,60 TL gecikme cezası ile işin 2015 yılına geciktirildiği gerekçesiyle 4.219,07 TL gelir vergisinin hakedişten düşüldüğünü,

bunun dışında inşaat imalâtlarından 13.258,89 TL, mekanik tesisat işlerinden 26.351,79 TL olmak üzere toplam 62.211,35 TL haksız kesinti yapıldığını belirterek sözleşme dışı işler için 127.101,69 TL ile birlikte toplam 189.313,04 TL'nin tahsilini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; işin süresinde bitirilmediğini, oluşturulan geçici kabul komisyonu tarafından yapılan incelemede 223 kalemden oluşan eksikler tespit edilerek 20 gün içinde tamamlandığı takdirde geçici kabule engel olmadığını belirtir 06.11.2014 tarihli yazının yüklenicilere tebliğ edildiğini, yüklenicinin 26.11.2015 tarihli yazı ile eksiklerin tamamlandığını bildirdiğini, ancak kesin hakediş çalışmalarında hakedişlerde ayrıntılı olarak belirtilen imalâtların eksik ve kusurlu yapıldığının görüldüğünü, 4 ve kesin hakedişte kesilen hususların eksik ve hatalı imalâtlardan kaynaklanan nefaset kesintileri olduğunu,

işin bitirilmesi gereken 13.07.2014 tarihi ile son dilekçe ve itibar tarihi olan 19.08.2014 tarihi arasını kapsayacak şekilde zorunlu süre cezası kesildiğini, işin 2015 yılında bitmesi nedeniyle talep edilen 4.219,07 TL kesintinin gelir vergisi kesintisi olduğundan haksız talep edildiğini, yüklenicinin fazladan yaptığı imalâtlarla ilgili talebinin de sözleşmenin götürü bedelli olması ve sözleşme ve eklerine göre yapılması gereken imalâtlar olması nedeniyle haksız olduğunu, idarenin fazla imalât talebinin olmadığını,

ayrıca davacıların hakediş raporuna itirazlarının şartname hükümlerine uygun olmadığını belirterek davanın reddini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 2019/576 Esas, 2021/469 Karar ve 14.09.2021 tarihli kararı ile özetle; işin geç teslim alınmasında davacının kusuru bulunmadığı, davalı tarafça bilirkişi raporunda belirtilen ihale dışı fazladan yaptırılan imalât bedellerinin davacıya ödenmediği, davacının 07.12.2014 tarihinde "yasal haklarım saklı kalmak üzere kabul ediyorum" şerhi düşerek hakedişi imzaladığı ve 12.02.2015 tarihinde dava açarak 60 günlük süre içinde hakedişe itirazlarını sunmuş olduğu, ayrıca davacı hakedişinden haksız olarak cezai şart kesintisi yapıldığı, alınan bilirkişi raporuna göre davacı tarafından yapılan, ancak ödemesi yapılmayan imalâtların 163.964,93 TL olduğu belirtilerek davanın kısmen kabulü ile 163.964,93 TL’nin tahsiline karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin 14.09.2021 tarihli kararına karşı süresi içinde davalı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesi'nin 11.01.2022 tarihli ve 2021/3325 Esas, 2022/33 Karar sayılı kararı ile davalı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

Bölge Adliye Mahkemesinin 11.01.2022 tarihli kararının süresi içinde davalı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine Dairemizin 14.12.2023 tarihli ve 2022/1667 Esas, 2023/4242 Karar sayılı kararı ile "...taraflar arasında imzalanan 23.12.2013 tarihli sözleşme ile davacı yüklenici ... İlçesi ... Lojmanı tadilat işini götürü bedelle üstlenmiştir.

Davacı yüklenici, sözleşme dışı iş bedeli 127.101,69 TL ile kesin hakedişte haksız kesilen 18.381,60 TL gecikme cezası, inşaat imalâtlarından kesilen 13.258,89 TL, mekanik tesisat işlerinden kesilen 26.351,79 TL ile işin 2015 yılında bitmesi nedeniyle 4.219,07 TL gelir vergisi kesintisinin tahsilini talep etmiştir. ... İşleri Genel Şartnamesi sözleşme ekidir. Sözleşmenin eki ...

İşleri Genel Şartnamesi'nin 39. maddesinde, yüklenicinin geçici hakedişlere itirazı olduğu takdirde, karşı görüşlerinin neler olduğunu ve dayandığı gerekçeleri, idareye vereceği ve bir örneğini de hakediş raporuna ekleyeceği dilekçesinde açıklaması ve hakediş raporunu “idareye verilen ... tarihli dilekçemde yazılı ihtirazi kayıtla” cümlesini yazarak imzalaması gerektiği, eğer yüklenicinin, hakediş raporunun imzalanmasından sonra tahakkuk işlemi yapılıncaya kadar,

yetkililer tarafından hakediş raporunda yapılabilecek düzeltmelere bir itirazı olursa hakedişin kendisine ödendiği tarihten başlamak üzere en çok on gün içinde bu itirazını dilekçe ile idareye bildirmek zorunda olduğu, bu şekilde itiraz edilmediği takdirde hakedişi olduğu gibi kabul etmiş sayılacağı düzenlemesine yer verilmiştir.

Yine kesin hakediş raporu ve hesap kesilmesine ilişkin 40. madde hükmünce, yüklenicinin kesin hesaba itirazı olduğu takdirde itirazlarını 40. maddedeki usuller çerçevesinde dilekçe ile idareye bildirmesi gerekir. ... İşleri Genel Şartnamesi'nin 39. ve 40. maddelerindeki bu düzenlemeler 6100 sayılı Hukuk Muhakemesi Kanunu'nun 193. maddesi uyarınca delil sözleşmesi niteliğinde olup mahkemece re'sen gözetilmelidir.

Somut olayda; davacı tarafından talep edilen 18.381,60 TL gecikme cezası, inşaat imalâtlarından kesilen 13.258,89 TL, mekanik tesisat işlerinden kesilen 26.351,79 TL alacak kalemlerinin 23.12.2014 tarihli kesin hakedişe girdiği, davacının söz konusu kesin hakedişi “Yasal haklarım saklı kalmak üzere kabul ediyorum” şerhi düşerek imzaladığı anlaşılmış ise de söz konusu şerhin az yukarıda belirtilen şartname maddesine uygun olmadığı anlaşıldığından bu alacak kalemleri bakımından kesin hakediş davacı aleyhine kesinleştiğinden mahkemece bu alacak kalemlerinin kabulüne karar verilmesi doğru olmamıştır.

Hükme esas alınan bilirkişi kurulu raporu ile davacı yüklenicinin inşaat işlerinden fazla yaptığı imalâtlar 79.449,01 TL, mekanik işlerden fazla yaptığı imalâtlar ise 3.250,00 TL hesaplanmış olup, söz konusu fazla iş bedeline KDV eklendiğinde davacı yüklenicinin sözleşme dışı fazla yaptığı iş bedeli alacağı 97.584,83 TL olarak hesaplanmıştır.

Mahkemece, bu bedele hükmedilmesi gerekirken kesin hakedişe giren ve davacı aleyhine kesinleşen alacak kalemlerine de hükmedilmesi doğru olmamış, kararın bozulması uygun bulunmuştur." gerekçesi ile davalı vekilinin sair temyiz itirazlarının reddi ile kararın davalı yararına bozulmasına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesinin ilâm başlığında tarih ve sayısı belirtilen kararı ile tüm dosya kapsamı ve Yargıtay ilamı hep birlikte incelenip değerlendirildiğinde; taraflar arasında 23.12.2013 tarihinde ... İlçesi ...

Lojmanı Tadilatı işini konu alan sözleşme imzalandığı, ihale dışı işlerin ortaya çıkması nedeniyle davalı kurum tarafından ihale bedelinde %10 artış yapılarak ihale bedelinin 909.095,27 TL'ye yükseltildiği, davalı idarenin talebi üzerine davacı firma tarafından ihale dışı fazla işlerin yapıldığı, davalının davacının hakedişinden kesinti yaparak ödeme yaptığı, davacının 07.12.2014 tarihinde "yasal haklarım saklı kalmak üzere kabul ediyorum" şerhi düşerek hakedişi imzaladığı, ancak söz konusu şerhin ...

İşleri Genel Şartnamesi'nin 39. ve 40. maddelerindeki düzenlemelere uygun olmadığı, bu nedenle kesin hakedişin davacı aleyhine kesinleştiği, bilirkişi kurulu raporu ile davacı yüklenicinin inşaat işlerinden fazla yaptığı imalâtların 79.449,01 TL ve mekanik işlerden fazla yaptığı imalâtların ise 3.250,00 TL olarak hesaplandığı, fazla imalâtların bedeline KDV eklendiğinde davacı yüklenicinin sözleşme dışı fazla yaptığı iş bedelinin 97.584,83 TL olduğu ve davalı idare tarafından ödenmediği gerekçesiyle.

97.584,83 TL'nin dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacılara verilmesine karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

1.Davacılar vekili temyiz dilekçesinde özetle; a. Yapılan kesintilerin haksız olup, bu hususun alınan bilirkişi raporu ile de tespit edildiğini, b. Sözleşme dışı olarak fazla yapılan imalâtların da yanlış ve eksik hesaplandığını, c.Bilirkişi raporunun gerekli araştırma yapılarak düzenlenmediğini, faizlerin yanlış hesaplandığını beyan etmektedir.

2.Davalı vekili temyiz dilekçesinde; Sözleşme dışı ilave işlerin bir kısmının sözleşme kapsamında ödenen, bir kısmının projesinden farklı şekilde uygulanan ve fakat YİGŞ'nin 23. maddesi uyarınca sözleşmesine göre ödemesi yapılan ve bir kısmının da sonradan başka bir yüklenici tarafından imal edilen işler olduğunu, bu nedenle ilave iş bedeli olarak ödenemeyeceğini beyan etmektedir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Dosya içeriğine, bozmanın mahiyeti ve kapsamına göre taraflar arasındaki uyuşmazlık, eser sözleşmesinden kaynaklanan kesin hakedişte yapılan kesintiler ve sözleşme dışı iş bedeli alacağı istemine ilişkindir.

Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 371. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyizen incelenen İlk Derece Mahkemesi kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; temyiz dilekçelerinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VII. KARAR