Yargıtay 6. Hukuk Dairesi E.2024/337 K.2025/604

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hakimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü.

I. DAVA

Davacı vekili; dava dilekçesinde müvekkilinin 07.06.2013 tarihli sözleşme ile...

Barajı ikmal inşaatı işini üstlendiğini, sözleşme ekindeki birim fiyat cetvelinin C.23. sırasında yer alan iş kalemi için ihale aşamasında müvekkili tarafından teklif edilen m³ birim fiyatının 1.000,00 TL olduğunu, bu birim fiyatının davalı idare tarafından kabul gördüğünü, işin devamı sırasında bazı beton imalatlarının dayanım sınıfının C25/30 olarak değiştirildiğini, bu beton imalâtı fiyatının birim fiyat cetvelinde bulunmaması nedeniyle Çevre ve Şehircilik Bakanlığı rayiçlerinden yararlanılarak m³ birim fiyatının 150,26 TL olarak belirlendiğini, belirlenen yeni birim fiyata müvekkilinin 18.12.2015 tarihli dilekçe ile itiraz ettiğini,

davalı tarafından belirlenen yeni birim fiyatın sözleşme eki Yapım İşleri Genel Şartnamesine uygun olarak tespit edilmediğini belirterek fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak üzere 50.000,00 TL'nin 18.12.2015 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiş 05.08.2020 tarihli ıslah dilekçesi ile dava değerini 910.427,66 TL artırarak, 960.427,66 TL'nin 18.12.2015 tarihinden itibaren işlemiş ve işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle. 17.06.2013 tarihinde işe başlanıldığını ve 24.09.2018 tarihi itibariyle de işin kesin kabulünün yapıldığını, söz konusu iş kapsamında hazırlanan projelerde idarece yetki sınırları içerisinde beton sınıfının C25/30 olarak belirlendiğini, sözleşme ve ilgili mevzuat doğrultusunda birim fiyat teklif cetvelinde teklif birim fiyatı bulunmayan bu imalata yönelik yeni fiyat hazırlanarak tasdik edilmesinin gerektiğini,

dava konusu iş kapsamında sözleşme ve eklerinde bulunmayan ancak yapılması lüzumlu görülen Çevre ve Şehircilik Bakanlığı rayiçlerinden yararlanmak suretiyle tespit edilen fiyatlama yapılması hususunda Yapım İşleri Genel Şartnamesinin 22. maddesi uyarınca davacı yüklenici ile anlaşma yapılarak DSİ birim fiyatlarıyla yeni fiyat tasdik edildiğini, davacı tarafından yeni fiyatın itiraz kaydıyla imzalanması nedeniyle yeni fiyat tutanağı ile anlaşmazlık tutanağının Yüksek Fen Kurulu Başkanlığı'na incelenmek üzere gönderildiğini,

gelen cevabi yazı ile taraflarca düzenlenen fiyat tutanağının idarece onaylanması nedeniyle geçerli hale geldiğinden bahisle işlem yapılmasının mümkün olmadığının bildirildiğini, geçerli hale gelen fiyat doğrultusunda davalı idarece işlem yapıldığını, Yapım İşleri Genel şartnamesi'nin 51. maddesi hükmüne göre hareket etmekte davacı yüklenici serbest iken, davalı idarece geçerli olarak kabul edilen fiyat sebebiyle yüklenici tarafından anlaşmazlıkların çözümü için o dönem itibariyle herhangi bir hukuki yola başvurulmadığını ve buna ek olarak imalatların tamamlandığını,

burada davacı tarafın kötüniyetinin söz konusu olduğunu belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. MAHKEME KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile bilirkişi kök ve ek raporunun dosya kapsamına uygun ve denetlemeye elverişli olduğu, bu bağlamda davacının fiyat farkından kaynaklı olarak davalıdan 960.427,67 TL alacaklı olduğunun denetime elverişli olarak belirlendiği gerekçesiyle davacının davasının kabulüne, 960.427,66 TL'nin dava tarihi olan 31.12.2018 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı İdareden tahsili ile davacıya verilmesine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davalı vekilinin birim fiyata ilişkin istinaf sebebi yerinde olmadığı gerekçesiyle istinaf başvurusunun esastan reddine, davacının tacir olması ve ihtar ile karşı tarafı temerrüde düşürmüş olduğu, dava tarihinden itibaren yasal faize hükmedilmesinin hatalı olduğu gerekçesiyle davacı vekilinin istinaf talebinin kabulü ile mahkeme kararının kaldırılmasına HMK'nın 353/1-b2 maddesi ile davanın kabulüne 960.427,66 TL'nin temerrüt tarihi 08.12.2018 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile davalıdan alınarak davacıya verilmesine dair yeniden karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davalı vekili temyiz dilekçesinde; istinaf sebepleri tekrar edilerek özellikle iş kapsamında İdare yetki sınırları içerisinde beton sınıfının C25/30 olarak belirlendiğini, dava konusu iş kapsamında sözleşme ve eklerinde bulunmayan ancak Çevre ve Şehircilik Bakanlığı rayiçlerinden yararlanmak suretiyle tespit edilen fiyatla yapılması konusunda Yapım İşleri Genel Şartnamesi'nin 22. maddesi uyarınca davacı yüklenici ile anlaşma yapılarak DSİ birim fiyatlarıyla yeni fiyat tasdik edildiğini, yüklenici tarafından bu yeni fiyatın 08.12.2015 tarihinde ihtirazi kayıtla imzalandığını,

bu doğrultuda yeni fiyat tutanağı ile anlaşmazlık tutanağının davalı idarece Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Yüksek Fen Kurulu Başkanlığı'na incelenmek üzere gönderildiğini, Yüksek Fen Kurulu Başkanlığı'nın cevabi yazısında yeni fiyat tespiti anlaşmazlıklarının Kurulca incelenmesi için, anlaşmazlık konusu iş ile ilgili olarak taraflarca düzenlenen fiyat tutanağının idarece onaylanmaksızın Kurula intikal ettirilmesinin gerekli olduğu,

ancak söz konusu iş kalemine ait fiyat tutanağının ve analizinin İdarece onaylanarak geçerli hale getirildiğinden bahisle Kurulca işlem yapılmasının mümkün olmadığının belirtildiğini, müvekkili idarece geçerli hale gelen fiyat doğrultusunda işlem yapıldığını, Yapım İşleri Genel Şartnamesinin Anlaşmazlıkların Çözümü başlıklı 51. maddesinde davacı yüklenici anlaşmazlıklarının çözümüne ilişkin sözleşme hükümlerine göre hareket etmekte serbest iken müvekkili idarece geçerli olarak kabul edilen anlaşmazlığa konu fiyat sebebiyle yüklenici tarafından anlaşmazlıkların çözümü için o dönem itibarıyla herhangi bir hukuki yola başvurulmadığını,

idarenin üzerine düşen yükümlülükleri harfiyen yerine getirdiğini belirterek temyiz başvurusunda bulunmuştur,

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, taraflar arasındaki eser sözleşmesi kapsamında sözleşmede fiyatı belirlenmemiş olan C25/30 beton imalâtından kaynaklı alacak istemine ilişkindir.

Taraflar arasında 07.06.2013 tarihli sözleşmenin düzenlendiği ihtilafsız olup bu sözleşmenin 8. maddesinde Yapım İşleri Genel Şartnamesi ekler arasında sayılmıştır.

Sözleşmenin Noterlik 05695 yevmiye numarası ile eki olan ve Yapım İşleri Genel Şartnamesi'nin 22. maddesinde işin yürütülmesi sırasında idarenin gerekli görerek yapılmasını istediği işlerin bedellerinin hesaplanmasında sırasıyla;

a- Yüklenicinin birim fiyatlarının/teklifinin tespitinde kullanarak teklifinin ekinde idareye verdiği ve yeni iş kalemi/grubu ile benzerlik gösteren iş kalemlerine/gruplarına ait analizlerle kıyaslanarak bulunacak analizler,

b- İdarede veya diğer idarelerde mevcut olan ve yeni iş kalemine/grubuna benzerlik gösteren analizlerle kıyaslanarak bulunacak analizler,

c- İhaleyi yapan idarenin daha önce gerçekleştirdiği ve ihale konusu işe benzer nitelikteki yapım işlerinin sözleşmelerinde ortaya çıkan iş kalemleri/gruplarına ait maliyet analizleriyle kıyaslanarak bulunacak analizler,

ç- Yeni iş kaleminin/grubunun yapılması sırasında tutulacak puantajla tespit edilecek malzeme miktarları, işçi ve makinelerin çalışma saatleri ile diğer tüm girdiler esas alınarak oluşturulacak analizler ile

bu analizlerin belirlenmesinde ise yine sırasıyla;

a- Varsa yüklenicinin teklifinin ekinde idareye verdiği teklif rayiçleri,

b- İdarede veya diğer idarelerde mevcut rayiçler,

c- İhaleyi yapan idarenin daha önce gerçekleştirdiği ve ihale konusu işe benzer nitelikteki yapım işlerinin sözleşmelerinde ortaya çıkan fiyatlar,

ç- İdarece kabul edilmek şartıyla ticaret ve/veya sanayi odasınca onaylanmış uygulama ayına ait yerel rayiçler dikkate alınarak yeni birim fiyatın belirleneceği kabul edilmiştir.

Şartnamenin 22/4 maddesinde ise “yeni fiyat yüklenici ile birlikte yukarıda belirtilen usullerden biri ile tespit edilerek düzenlenen tutanak idarenin onayına sunulur ve 30 gün zarfında idarece onaylanarak geçerli olur. Yeni fiyat tespitinde yüklenici ile uyuşulmaz ise taraflarca anlaşmazlık tutanağı düzenlenir ve anlaşmazlık on gün içerisinde bayındırlık Kuruluna intikal ettirilir. Bayındırlık Kurulu tarafından tespit edilen fiyatın iki tarafça kabulü zorunludur. Yüklenici fiyat uyuşmazlığı hakkındaki Bayındırlık Kurulu'nun kararını beklemeden idare tarafından tespit edilmiş fiyat üzerinden işe devam etmek zorundadır.”hükmü bulunmaktadır.

Somut olayda sözleşme eki olan birim fiyat cetvelinde 23. sırada C23 poz no'lu “beton santralinde üretilen veya satın alınan ve beton pompasıyla basılan C20/25 basınç dayanma sınıfında beton dökülmesi (beton nakli dahil)” olarak tanımlanan imalat işin devamı sırasında Y.16.050 “beton santralinde üretilen veya satın alınan ve beton pompasıyla basılan C25/30 basınç dayanma sınıfında beton dökülmesi (beton nakli dahil)” olarak yeniden tanımlanmış ve yeni birim fiyatı belirlenmiştir.

Davacı yeni birim fiyat tutanağının düzenlemesi sırasında idareye verdiği 07.12.2015 tarihli dilekçesi ile “idarece onaylanan projelerde anılan beton sınıfından farklı olarak üst dayanım sınıfında olan C25/30, C30/35 ve C 35/40 sınıfındaki beton imalatlarını da hiçbir fark talep etmeksizin yapmayı kabul ettiğini açıklamış, 18.12.2015 tarihinde imzalanan yeni birim fiyat tutanağını ise aynı tarihli dilekçesinde belirttiği itirazi kaydı ile imzalamış, düzenlenen kesin hakedişi de aynı itiraz dilekçesinde belirttiği itirazi kaydı ile imzalamıştır.

Daha sonra davalı İdare tarafından 24.12.2015 tarihinde Yüksek Fen Kurulu'na başvurulmuş ise de kurul tarafından şartnamenin 22/4 maddesinde tanımlandığı şekilde başvuru yapılmadığı bu nedenle görüş belirtilmediği anlaşılmaktadır.

Mahkemece alınan bilirkişi raporlarında ise Yüksek Fen Kurulu'nun fiyat belirlemesi yapmadığı, davalı idare tarafından yeni birim fiyat düzenlemesinin doğru olmadığı gerekçesiyle sözleşmede yeni fiyat tutanağı düzenlenmesiyle ilgili hükümler, sözleşme eki YİGŞ hükümleri dikkate alınmaksızın değerlendirme yapılarak davacı alacağı belirlenmiştir.

YİGŞ'nin 22/4. maddesinde sözleşme tarihindeki adı “Bayındırlık Kurulu” olan Yüksek Fen Kurulu'nun yeni birim fiyat belirlemesi halinde tespit edilen fiyatın her iki tarafça kabul edileceği belirtilmiş ise de kurulun bir fiyat belirlememesi halinde idarenin hazırladığı yeni birim fiyatın geçersiz sayılacağına ya da yeniden birim fiyat belirlemesi yapılamayacağına ilişkin bir hüküm yoktur. Kurul tarafından yeni fiyat belirlenmemiş ise mahkemece sözleşmenin eki olan Şartnamenin 22. maddesinde belirlenen şekilde inceleme yapılması zorunludur.

O halde mahkemece yapılacak iş sözleşme eki 22. maddesinde belirlendiği şekilde yeni birim fiyatın bilirkişilerden alınacak ek rapor ile belirlenip sonucuna göre karar verilmesinden ibaret olup, eksik ve yanılgılı hukuki değerlendirme ile karar verilmesi doğru olmamış, bozulması uygun bulunmuştur.

VI. KARAR