Yargıtay 6. Hukuk Dairesi E.2024/3445 K.2025/3764

Mahkemece bozma ilamına uyularak verilen karar taraf vekillerince temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hakimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü :

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkili ile davalı arasında 12.04.2007 tarihinde ...

İşi için sözleşme imzalandığını, sözleşme bedelinin 130.000,00 TL olduğunu, müvekkilinin sözleşmede belirtilen şebeke hattını döşemesine rağmen alacağı kaldığını, sözleşmenin 8. maddesine göre davalının iş miktarı arttırma yetkisi olup bu kapsamda sözleşmede kararlaştırılandan fazla 31.360 metrelik boru hattı döşendiğini, bu fazla iş nedeniyle de alacaklı olduğunu, sözleşmenin 5. maddesi gereği davalı tarafından karşılanması gerekirken işin hızlı ilerlemesi amacıyla davalının talebiyle bir çok ek parça ve inşaat malzemesinin, kum bedeli ile nakil masraflarının müvekkilince karşılandığını,

bu bedellerin ödenmesi için çekilen ihtara cevapta taleplerinin kabul edilmediğini, müvekkilinin ayrıca proje dışı olarak abone bağlantılarını da yaptığını, yaklaşık 8270 metre abone bağlantısı yaptığını, davalı şirket araçlarının sözleşme dışı özel iş nedeniyle kullanılıp müvekkili hakedişinden düşülen mazot bedelleri de hesaba katıldığında müvekkili alacağının 70.000,00 TL'nin üzerinde olduğunu ileri sürerek, şimdilik hakediş ücretleri ile sözleşme gereği davalı tarafından karşılanması gereken kum bedeli, inşaat malzemeleri vesair harcamaların dava tarihinden itibaren reeskont faiziyle tahsilini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; davacıya sözleşme gereği hak ettiği ücretin üzerinde ödeme yapıldığını, davacının eksik iş yaptığını bu nedenle müvekkilinin 15.11.2007 tarihli ihtarname ile sözleşmeyi feshettiğini, işin kalan kısmının müvekkili tarafından bitirildiğini, ek parça ve malzemelerin müvekkili tarafından karşılandığını, fazladan abone bağlantısı yapmadığını, özel iş için harcanan mazotun davacı hakedişinden düşülmediğini savunarak, davanın reddini istemiştir.

III. MAHKEME KARARI

Mahkemenin 04.06.2014 tarihli kararı ile Değişik iş dosyasındaki bilirkişi raporu ve tanık beyanlarına göre davacının sözleşme konusu işleri tam olarak yapmadığı, yaptığı iş tutarı 108.725, 98 TL olup, 21.274,02 TL'lik işi eksik bıraktığı, sözleşme dışı fazla mükerrer işler bedenin 9.571,37 TL olduğu, davalı defterlerine göre davacıya yapılan ödemenin 101.620,00 TL olduğu, davacının hak ettiği 118.297,30’TL'den ödemelerin mahsubu sonucu 16.677,35 TL davacının hakedişi olduğu gerekçesiyle davanın kısmen kabulü ile 16.677,35 TL'nin dava tarihinden itibaren yasal faiziyle tahsiline karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

Mahkemenin 04.06.2014 tarihli kararının süresi içinde taraf vekilleri tarafından temyiz edilmesi üzerine Dairece, davalının sair temyiz itirazlarının yerinde görülmediği, sözleşme kapsamındaki iş bedelinin eksik ve ayıplar gözetilerek fiziki oran kurmak suretiyle bulunması, davacının ilave iş olarak talep ettiği kum ve mazot bedellerini kanıtlayamadığı, ilave işler için boru bedeli ve abone bağlantıları üzerinde durulup bu hususlarda mahalli serbest piyasa rayicine göre hesap yapılarak asıl iş bedeline ilave edilmek suretiyle yüklenicinin hakettiği iş bedelinin hesaplanması,

ödemeler konusunda ise iki rapor arasındaki çelişki giderilerek davalının yapmış olduğu ödemenin belirlenmesi, sözleşme tarihinden sonra yapılan 2.000,00 TL'lik ödeme de gözetilerek bu ödemelerin mahsubundan sonra varsa bakiye miktar üzerinden davanın kabulüne karar verilmesi gerektiği gerekçesiyle bozulmasına karar verilmiştir.

Mahkemenin ilam başlığında tarih ve sayısı belirtilen kararı ile 23.10.2023 tarihli rapora göre yapılan iş ve ödenmesi gereken toplam iş bedelinin 29.686,82 TL olduğu, raporun bilimsel verilere uygun olduğu, rapora itirazların esasa etkili görülmediği gerekçesiyle davanın kısmen kabulü ile 29.686,80 TL'nin dava tarihinden itibaren yasal faiziyle davalıdan tahsiline karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

1.Davacı vekili temyiz dilekçesinde;

a.Bilirkişinin tüm dosya kapsamını, yapılan işleri, kroki ve faturaları tek tek ayrıntılı olarak değerlendirmediğini, eksik inceleme ile hatalı rapor düzenlendiğini, boru bağlantıları yönünden ilave iş yapması ile abone bağlantıları konularında ayrıntılı inceleme yapılmadığını, ihtilaf konusu olan hususun abone bağlantılarının kendisi değil de 8270 m²'ik abone bağlantılarının boruları ile kazı işlemleri olduğunu, raporda söz konusu fazla yapılan işin işçilik bedellerinin dikkate alınmadığını, iddialarının tanık beyanları ile sabit olduğunu,

abone bağlantıları için kullanılması gereken borulara ilişkin sözleşmede herhangi bir boru cinsi ve miktarı belirtilmediğini, bu işin sözleşmeye dahil olmadığını, fiilen kullanılan boru miktarı ile sözleşmede belirtilen boru miktarı incelendiğinde boruların eksik kaldığını,

b. Müvekkilin imzasının bulunmadığı belge, dekont ve evrakların ödeme olarak hesaba dahil edilmemesi gerektiğini, tacir olmayan müvekkili aleyhine davalı defterlerinin dikkate alınamayacağını, akaryakıt harcamalarını kabul etmediklerini, kum üretimini de müvekkilin yaptığını, c.İhtilaflı olduğu iddia edilen işlerin davalı tarafından yapıldığının kabul edilerek buna göre bilirkişi raporunda belirtilen alacak tutarından dahi az miktara hükmedildiğini,

d. Reeskont faizi yerine yasal faiz işletilmesinin de usul ve yasaya aykırı olduğunu beyan etmektedir. 2.Davalı vekili temyiz dilekçesinde; a.Davacının işi eksik bırakmış olduğunun değişik iş dosyası ve tanık beyanlarıyla sabit olduğunu, sözleşmeye göre döşenmesi gereken hattın 1/5‘inden fazlasını eksik bıraktığını, geçici kabul tutanağına göre 23.264 m²’lik kısmın yapıldığını, 1931 m² daha kısa olduğunu, müvekkilinin işi tamamladığını,

b. Davacının kardeşi ve diğer işçilerin ücretlerinin müvekkili tarafından ödendiğini, davacının akaryakıt fişinin en son tarihlisinin 9.10.2007 olduğunun işin bitim tarihinin ise 7.01.2008 olup, akaryakıtsız işe devam edemeyeceğinden davacının işi eksik bıraktığının açık olduğunu, geçici kabul tutanağı ile işin 7.01.2008 tarihinde bitmiş olduğunun da belirtildiğini, i̇htilaflı kısımdaki hattın müvekkili tarafından yapıldığını tanıkların beyan ettiğini,

c.Hükme esas alınan raporun mesnetsiz ve hatalı olduğunu, mükerrer yapılan işleri açısından müvekkilin sorumlu bulunmadığını, bu durumun belediyenin yeri yanlış göstermesinden kaynaklandığını, müvekkiline de mükerrer yapılan iş için bir bedel ödenmediğini kabul anlamına gelmemek kaydıyla ilk raporda ilave işlerin bedeli 4.475,37 TL iken hükme esas alınan ek raporda 6.707,58 TL olduğunun beyan edilmesinin hatalı olduğunu,

d.Davacının adına davacının kardeşi olan ve beraber çalıştığı...'a yapılan 11.200,00 TL ödemenin ve yine davacı adına ...’ya gönderilen 7.000,00 TL'lik dekontun da ödemelerde dikkate alınmadığını, e.Abone bağlantılarının yapılmasının ayrıca ücrete tabi olmayıp zaten sözleşme konusu iş ve ücretin dahilinde bulunduğunu beyan etmektedir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Dosya içeriğine, bozmanın mahiyeti ve kapsamına göre taraflar arasındaki uyuşmazlık, eser sözleşmesine dayalı bakiye alacak ve ilave iş bedeli istemine ilişkindir. 1-Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmamasına göre taraf vekillerinin aşağıdaki paragrafların kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

2-Mahkemece bozma ilamına uyulduğu halde bozma gerekleri tam olarak yerine getirilmemiştir. Yargıtay (Kapatılan) 15. Hukuk Dairesi'nin 19.06.2017 tarihli, 2016/2200 Esas, 2017/2615 Karar sayılı ilâmıyla mahkemece yapılacak iş açıkça gösterilmiştir. Bozma ilâmına uyulduğuna göre 09.05.19 60... /9 sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararı uyarınca bozmada belirtilen hususlar lehine olan taraf için usulü kazanılmış hak oluşturacağından mahkemece hükmüne uyulan bozma ilâmı uyarınca inceleme yapılması ve hüküm kurulması zorunlu hale gelmiştir.

Bozma ilamında sözleşme kapsamındaki iş bedeli, eksik ve ayıplar gözetilerek fiziki oran kurulmak sureti ile bulunup, ilave işler için boru bedeli ve abone bağlantıları üzerinde durulup, bu hususlarda mahalli serbest piyasa rayicine göre hesaplama yapılarak asıl iş bedeline ilave edilmek sureti ile yüklenicinin hak ettiği iş bedeli hesaplanarak,

ödemeler konusunda ise iki rapor arasındaki çelişki giderilmek sureti ile davalının yapmış olduğu ödemenin belirlenmesi istenilmesine rağmen hükme esas alınan bilirkişi raporunda gerek sözleşme kapsamında yapılan iş bedeli gerekse ilave iş bedeli belirlenirken açıklanan usule uyulmadığı gibi ilave iş bedeli ile birlikte mükerrer iş bedeli hesabı da yapıldığı, ilave işlerin neler olduğunun belirtilmediği görülmüştür.

Bu nedenle, bilirkişi raporu bozma gereklerine uygun olmadığı gibi denetime elverişli de değildir.

Bu durumda mahkemece, yeni bir bilirkişi heyetinden rapor alınarak tespit dosyası ve dosyadaki diğer bulgular gözetilerek sözleşme kapsamındaki iş bedeli, eksik ve ayıplar gözetilerek fiziki oran kurulmak sureti ile bulunmalı, ilave işler için boru bedeli ve abone bağlantıları üzerinde durulup bu hususlarda mahalli serbest piyasa rayicine göre hesaplama yapılarak asıl iş bedeline ilave edilmek sureti ile yüklenicinin hak ettiği iş bedeli hesaplanmalı,

ödemeler konusunda ise 3.şahsa ve...’a yapılan ödemelerin akdi ilişki çerçevesinde yapıldığı ispatlanamadığından dikkate alınamayacağı ancak önceki bozma ilamında da belirtildiği üzere 11.04.2007 tarihli 2.000,00 TL’lik ödemenin dikkate alınacağı gözetilerek davalının yapmış olduğu ödemeler belirlenip sonucuna göre bir karar verilmesi gerekirken, bozma gerekleri yerine getirilmeden eksik incelemeye dayalı olarak yazılı şekilde hüküm kurulması doğru görülmemiştir.

VI. KARAR